Triṁśikāvijñaptikārikāḥ
|ṁamaḥ sarvabuddhabodhisattvebhyaḥ||
ātmadharmopacāro hi vividho yaḥ
pravartate|
vijñānapariṇāme'sau pariṇāmaḥ sa ca
tridhā||1||
vipāko mananākhyaśca
vijñaptirviṣayasya ca|
tatrālayākhyaṁ vijñānaṁ vipākaḥ
sarvabījakam||2||
asaṁviditakopādisthānavijñaptikaṁ ca
tat|
sadā
sparśamanaskāravitsaṁjñācetanānvitam||3||
upekṣā vedanā tatrānivṛtāvyākṛtaṁ ca
tat|
tathā sparśādayastacca vartate
srotasaughavat||4||
tasya vyāvṛttirarhattve tadāśritya
pravartate|
tadālambaṁ manonāma vijñānaṁ
mananātmakam||5||
kleśaiścaturbhiḥ sahitaṁ
nivṛtāvyākṛtaiḥ sadā|
ātmadṛṣṭyātmamohātmamānātmasnehasaṁjñitaiḥ||6||
yatrajastanmayairanyaiḥ
sparśādyaiścārhato na tat|
na nirodhasamāpattau mārge lokottare
na ca||7||
dvitīyaḥ pariṇāmo'yaṁ tṛtīyaḥ
ṣaḍvidhasya yā|
viṣayasyopalabdhiḥ sā
kuśalākuśalādvayā||8||
sarvatragairviniyataiḥ
kuśalaiścaitasairasau|
samprayuktā tathā
kleśairupakleśaistrivedanā||9||
ādyāḥ
sparśādayaśchandādhimokṣasmṛtayaḥ saha|
samādhidhībhyāṁ niyatāḥ śraddātha
hrīrapatrapā||10||
alobhāditrayaṁ vīryaṁ praśrabdhiḥ
sāpramādikā|
ahiṁsā kuśalāḥ kleśā
rāgapratighamūḍhayaḥ||11||
mānadṛgvicikitsāśca krodhopanahane
punaḥ|
mrakṣaḥ pradāśa īrṣyātha mātsaryaṁ
saha māyayā||12||
śāṭhyaṁ mado'vihiṁsā hrīratrapā
styānamuddhavaḥ|
āśraddhyamatha kausīdyaṁ pramādo
muṣitā smṛtiḥ||13||
vikṣepo'samprajanyaṁ ca kaukṛtyaṁ
middhameva ca|
vitarkaśca vicāraścetyupakleśā dvaye
dvidhā||14||
pañcānāṁ mūlavijñāne
yathāpratyayamudbhavaḥ|
vijñānānāṁ saha na vā taraṅgāṇāṁ yathā
jale||15||
manovijñānasaṁbhūtiḥ
sarvadāsaṁjñikādṛte|
samāpattidvayānmiddhānmūrcchanādapyacittakāt||16||
vijñānapariṇāmo'yaṁ vikalpo yad
vikalpyate|
tena tannāsti tenedaṁ sarvaṁ
vijñaptimātrakam||17||
sarvabījaṁ hi vijñānaṁ pariṇāmastathā
tathā|
yātyanyo'nyavaśād yena vikalpaḥ sa sa
jāyate||18||
karmaṇo vāsanā grāhadvayavāsanayā
saha|
kṣīṇe pūrvavipāke'nyad vipākaṁ
janayanti tat||19||
yena yena vikalpena yad yad vastu
vikalpyate|
parikalpita evāsau svabhāvo na sa
vidyate||20||
paratantrasvabhāvastu vikalpaḥ
pratyayodbhavaḥ|
niṣpannastasya pūrveṇa sadā rahitatā
tu yā||21||
ata eva sa naivānyo nānanyaḥ
paratantrataḥ|
anityatādivad vācyo nādṛṣṭe'smin sa
dṛśyate||22||
trividhasya svabhāvasya trividhāṁ
niḥsvabhāvatām|
sandhāya sarvadharmāṇāṁ deśitā
niḥsvabhāvatā||23||
prathamo lakṣaṇenaiva
niḥsvabhāvo'paraḥ punaḥ|
na svayaṁbhāva etasyetyaparā
niḥsvabhāvatā||24||
dharmāṇāṁ paramārthaśca sa
yatastathatā'pi saḥ|
sarvakālaṁ tathābhāvāt saiva
vijñaptimātratā||25||
yāvad vijñaptimātratve vijñānaṁ
nāvatiṣṭhati|
grāhadvayasyānuśayastāvanna
vinivartate||26||
vijñaptimātramevedamityapi
hyupalambhataḥ|
sthāpayannagrataḥ kiñcit tanmātre
nāvatiṣṭhate||27||
yadālambanaṁ jñānaṁ naivopalabhate
tadā|
sthitaṁ vijñānamātratve grāhyābhāve
tadagrahāt||28||
acitto'nupalambho'sau jñānaṁ
lokottaraṁ ca tat|
āśrayasya parāvṛttirdvidhā
dauṣṭhulyahānitaḥ||29||
sa evānāsravo dhāturacintyaḥ kuśalo
dhruvaḥ|
sukho vimuktikāyo'sau dharmākhyo'yaṁ
mahāmuneḥ||30||
||triṁśikāvijñaptikārikāḥ samāptāḥ||
|kṛtiriyamācāryavasubandhoḥ||