DIGITAL SANSKRIT BUDDHIST CANON

 Source: Vaidya, Dr. P.L ed.  Buddhist Sanskrit Texts No. 17 Mahāyāna-sūtra-saṁgrahaḥ (part 1).  Darbhanga :The Mithila Institute, 1961, p 221-253

 

Sukhāvatīvyūhaḥ |

[vistaramātṛkā]

 

om namo ratnatrayāya | om namaḥ śrīsarvabuddhabodhisattvebhyaḥ | namo daśadiganantāparyantalokadhātupratiṣṭhitebhyaḥ sarvabuddhabodhisattvāryaśrāvakapratyekabuddhebhyo'tītānāgatapratyutpannebhyaḥ | namo'mitābhāya | namo'cintyaguṇāntarātmane ||

evaṁ mayā śrutam | ekasmin samaye bhagavān rājagṛhe viharati sma gṛdhrakūṭaparvate mahatā bhikṣusaṁghena sārdhaṁ dvātriṁśatā bhikṣusahasraiḥ, sarvairarhadbhiḥ kṣīṇāsravairniḥkleśairuṣitavadbhiḥ samyagājñāsuvimuktacittaiḥ parīkṣacittaiḥ parikṣīṇabhavasaṁyojanairanuprāptasvakārthairvijitavadbhiruttamadamathaprāptaiḥ suvimuktacittaiḥ suvimuktaprajñairmahānāgaiḥ ṣaḍabhijñairvaśībhūtairaṣṭavimokṣadhyāyibhirbalaprāptairabhijñātābhijñaiḥ sthavirairmahāśrāvakaiḥ | tadyathā-ājñātakauṇḍinyena ca, aśvajitā ca, bāṣpeṇa ca, mahānāmnā ca, bhadrajitā ca, yaśodevena ca, vimalena ca, subāhunā ca, pūrṇamaitrāyaṇīputreṇa ca, urubilvākāśyapena ca, nadīkāśyapena ca, gayākāśyapena ca, kumārakāśyapena ca, mahākāśyapena ca, śāriputreṇa ca, mahāmaudgalyāyanena ca, mahākauṣṭhilyena ca, mahākaphilena ca, mahācundena ca, aniruddhena ca, nandikena ca, kampilena ca, subhūtinā ca, revatena ca, khadiravanikena ca, vakulena ca, svāgatena ca, amogharājena ca, pārāyaṇikena ca, patkena ca, cullapatkena ca, nandena ca, rāhulena ca, āyuṣmatānandena ca, etaiścānyaiśca abhijñātābhijñaiḥ sthavirairmahāśrāvakairekaṁ pudgalaṁ sthāpayitvā śaikṣapratidyuttarikaraṇīyaṁ yadidamāyuṣmantamānandam | maitreyapūrvaṁgamaiśca saṁbahulairbodhisattvairmahāsattvaiḥ || 1 ||

 

atha khalvāyuṣmānānda utthāyāsamādekāṁsamuttarāsaṅgaṁ kṛtvā dakṣiṇaṁ jānumaṇḍalaṁ pṛthivyāṁ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṁstenāñjaliṁ praṇamya bhagavantametadavocat-viprasannāni tava bhagavata indriyāṇi, pariśuddhaśchavivarṇaḥ, paryavadāto mukhavarṇaḥ pītanirbhāsaḥ | tadyathāpi nāma śāradaṁ vanadaṁ pāṇḍupariśuddhaṁ paryavadātaṁ pītanirbhāsam, evameva bhagavato viprasannānīndriyāṇi, pariśuddho mukhavarṇaḥ, paryavadātaśchavivarṇaḥ pītanirbhāsaḥ | tadyathāpi nāma bhagavan jāmbūnadasuvarṇaniṣko dakṣeṇa karmāreṇa karmārāntevāsinā vā ulkāmukhena saṁpraveśya supariniṣṭhitaḥ pāṇḍukambala uparinikṣipto'tīva pariśuddho bhavati paryavadātaḥ pītanirbhāsaḥ, evameva bhagavato ciprasannānīndriyāṇi, pariśuddho mukhavarṇaḥ, paryavadātaśchavivarṇaḥ pītanirbhāsaḥ | na khalu punarahaṁ bhagavan abhijānāmi itaḥ pūrvataramevaṁ viprasannāni tathāgatasyendriyāṇi evaṁ poariśuddhaṁ mukhavarṇaṁ paryavadātaṁ chavivarṇaṁ pītanirbhāsam | tasya me bhagavan evaṁ bhavati-buddhavihāreṇa batādya tathāgato vihārati, jinavihāreṇa sarvajñatāvihāeṇa | mahānāgavihāreṇa batādya tathāgato viharati | atītānāgatapratyutpannān vā tathāgatānarhataḥ samyaksaṁbuddhān samanusmaratīti | evamukte bhagavānāyuṣmantamānandametadavocat-sādhu sādhvānanda | kiṁ punaste devatā etamarthamārocayanti, utāho buddhā bhagavntaḥ ? atha tena pratyutpannamīmāṁsājñānenaivaṁ prajānāsīti ? evamukte āyuṣmānānando bhagavantametadavocat-na me bhagavan devatā etamarthamārocayanti, nāpi buddhā bhagavantaḥ | atha tarhi me bhagavaṁstenaiva pratyātmamīmāṁsājñānenaivaṁ bhavati-buddhavihāreṇādya tathāgato viharati | jinavihāreṇa sarvajñatāvihāreṇa batādya tathāgato viharati | atītānāgatapratyutpannān vā buddhān bhagavataḥ samanusmaratīti |evamukte bhagavānāyuṣmantamānandametadavocat-sādhu sādhvānanda | udāraḥ khalu te unmiñjaḥ, bhadrikā  mīmāṁsā, kalyāṇaṁ pratibhānam | bahujanahitāya tvamānanda pratipanno bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyayārthāya hitāya sukhāya devānāṁ ca manuṣyāṇāṁ ca, yastvaṁ tathāgatamarthaṁ paripraṣṭavyaṁ manyase | evameva bhagavatsu ānandastathāgateṣvarhatsu samyaksaṁbuddheṣu aprameyeṣu asaṁkhyeyeṣu jñānadarśanamupasaṁharet, na tathāgatasya jñānamupahanyeta | tatkasya hetoḥ ? apratihatahetujñānadarśano hyānanda tathāgataḥ | jñānamākāṅkṣannānanda tathāgataḥ ekapiṇḍapātena kalpaṁ vā tiṣṭhet kalpaśataṁ vā kalpaśatasahasraṁ vā yāvatkalpakoṭīniyutaśatasahasraṁ vā, tato vottari tiṣṭhet, na ca tathāgatasyendriyāṇyupanaśyeyuḥ, na mukhavarṇasyānyathātvaṁ bhavet,  nāpi cchavivarṇa upahanyeta | tatkasya hetoḥ ? tathā hi ānanda tathāgataḥ samādhimukhapāramitāprāptaḥ | samyaksaṁbuddhānāmānanda loke sudurlabhaḥ prādurbhāvaḥ | tadyathā audumbarapuṣpāṇāṁ loke prādurbhāvaḥ sudurlabho bhavati, evameva ānanda tathāgatānāmarthakāmānāṁ hitaiṣīṇāmanukampakānāṁ mahākaruṇāpratipannānāṁ sudurlabhaḥ prādurbhāvaḥ | api tu khalvānanda tathāgatasyaiva so'nubhāvo yastvaṁ sarvalokācāryāṇāṁ sattvānāṁ loke prādurbhāvāya bodhisattvānāṁ mahāsattvānāmarthāya tathāgatametamarthaṁ paripraṣṭavyaṁ manyase | tena hyānanda śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasikuru | bhāṣiṣye'haṁ te | evaṁ bhagavan ityāyuṣmānānando bhagavataḥ pratyaśrauṣīt || 2 ||

 

bhagavānānandametadavocat-bhūtapūrvamānanda atīte'dhvani ito'saṁkhyeye kalpe'saṁkhyeyatare vipule'prameye'cintye yadāsīt | tena kālena tena samayena dīpaṁkaro nāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddho loka udapādi | dīpaṁkarasyānanda pareṇa parataraṁ pratāpavānnāma tathāgato'bhūt | tasya pareṇa parataraṁ prabhākaro nāma tathāgato'bhūt | tasya pareṇa parataraṁ candanagandho nāma tathāgato'bhūt | tasya pareṇa parataraṁ sumerukalpo nāma tathāgato'bhūt | evaṁ candano nāma, vimalānano nāma, anupalipto nāma, vimalaprabho nāma, nāgābhibhūrnāma, sūryodano nāma, girirājaghoṣo nāma, merukūṭo nāma, suvarṇaprabho nāma, jyotiṣprabho nāma, vaiḍūryanirbhāso nāma, brahmaghoṣo nāma, candrābhibhūrnāma, tūryaghoṣo nāma, muktakusumapratimaṇḍitaprabho nāma, śrīkūṭo nāma, sāgaravarabuddhivikrīḍitābhijño nāma, varaprabho nāma, mahāgandharājanirbhāso nāma, vyapagatakhilamalapratighoṣo nāma, śūrakūṭo nāma, raṇaṁjaho nāma, mahāguṇadharabuddhiprāptābhijño nāma, candrasūryajihmīkaraṇo nāma, uttaptavaiḍūryanirbhāso nāma, cittadhārābuddhisaṁkusumitābhyudgato nāma, puṣpāvatīvanarājasaṁkusumitābhijño nāma, puṣpākaro nāma, udakacandro nāma, avidyāndhakāravidhvaṁśanakaro  nāma, lokendro nāma, muktacchtrapravātasadṛśo nāma, tiṣyo nāma, dharmamativinanditarājo nāma, siṁhasāgarajūūṭavinanditarājo nāma, sāgaramerucandro nāma, bramhasvaranādābhinandito nāma, kusumasaṁbhavo nāma prāptaseno nāma, candrabhānurnāma, candraprabho nāma, vimalanetro nāma, girirājaghoṣośvaro nāma, kusumaprabho nāma, kusumavṛṣṭyabhiprakīrṇo nāma, ratnacandro nāma, padmabimbyupaśobhito nāma, candanagandho nāma, ratnābhibhāso nāma nimirnāma, mahāvyūho nāma, vyapagatakhiladoṣo nāma, bramhaghoṣo nāma, saptaratnābhivṛṣṭo nāma, mahāguṇadharo nāma, mahātamālapatracandanakardamo nāma, kusukābhijño nāma, ajñānavidhvaṁsano nāma, kesarī nāma, muktacchatro nāma, suvarṇagarbho nāma, vaiḍūryagarbho nāma, mahāketurnāma, dharmaketurnāma, ratnaketurnāma, ratnaśrīrnāma, kolendro nāma, narendro nāma, kāruṇiko nāma, lokasundaro nāma, bramhaketurnāma, dharmaketurnāma, siṁho nāmasiṁhamatirnāma | siṁhamaterānanda pareṇa parataraṁ lokeśvararājo nāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṁpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṁ ca manuṣyāṇāṁ ca buddho bhagavān | tasya khalu punarānanda lokeśvararājasya tathāgata, syārhataḥ samyaksaṁbuddhasya pravacane dharmākaro nāma bhikṣubhūdadhimātraṁ smṛtimān matimān gatimān prajñāvan, adhimātraṁ vīryavān udārādhimuktikaḥ || 3 ||

atha khalvānanda sa dharmākaro bhikṣurutthāyāsanādekāṁsamuttarāsaṅgaṁ kṛtvā dakṣiṇajānumaṇḍalaṁ pṛthivyāṁ pratiṣṭhāpya yenāsau bhagavāllokeśvararājastathāgatastenāñjaliṁ praṇamya bhagavantaṁ namaskṛtya tasminneva samaye saṁmukhamābhirgāthābhirabhyaṣṭāvīt -

amitaprabha anantatulyabuddhe

na ca iha anya prabhā vibhāti kācit |

sūryamaṇigirīśacandraābhā

na tapita bhosiṣu ebhi sarvaloke || 1 ||

rūpamapi anantu attvasāre

tatha api buddhasvaro anantaghoṣaḥ |

śīlamapi samādhiprajñavīryaiḥ

sadṛśu na te'stiha loki kaścidanyaḥ || 2 ||

gabhiru vipulu sūkṣmaprāptu dharmo-

'cintitu buddhavaro yathā samudraḥ |

tenonnamanā na cāsti śāstuḥ

khiladoṣān jahyā ato'dhikālam || 3 ||

atha buddhabalā anantatejā

pratapati sarvadiśā narendrarājā |

tatha ahu buddha bhavi dharmasvāmī

jaramaraṇātprajāṁ pramocayeyam || 4 ||

dānaśamathaśīlakṣāntivīrya

dhyānasamādhitaścaiva agraśreṣṭhāṁ |

ebhi ahu vratāṁ samādadāmi

buddha bhaviṣyami sarvasattvatrātā || 5 ||

buddhaśatasahasra koṭyanekā

yathariva vālika gaṅgayā anantā |

sarvata ahu pūjayiṣya nāthāṁ

śivavarabodhigaveṣako atulyāṁ || 6 ||

gaṅgārajasamānalokadhātūṁ

tatra bhūyo'ntari ye anantakṣetrāḥ |

sarvatra prabha muñcayiṣya tatrā

iti etādṛśa vīryamārabhidhya || 7 ||

kṣetra mama udāru agra śreṣṭho

varamiha malī(?) saṁskṛte'smiṁ |

asadṛśa nirvāṇadhātusaukhyaṁ

taśca(cca ?) asattvatayā viśodhayiṣye || 8 ||

daśadiśata samāgatāni sattvāḥ

tatra gatā sukha me diśanti kṣipram |

buddha mama pramāṇu atra śikṣī

avitathavīryabalaṁ janemi chandam || 9 ||

daśadiśalokavidasaṅgajñānī

sada mama citta prajānayanti te'pi |

avicigatu ahaṁ sadā vaseyaṁ

praṇidhibalaṁ na punarvivartayiṣye || 10 ||

 

atha khalvānanda sa dharmākaro bhikṣustaṁ bhagavantaṁ lokeśvararājaṁ tathāgataṁ saṁmukhamābhirgāthābhirabhiṣṭutya etadavocat-ahamasmi bhagavan uttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁboddhukāmaḥ | punaḥ punaranuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau cittamutpādayāmi pariṇāmayāmi | tasya me bhagavān śāstā tathā dharmaṁ deśayatu, yathāhaṁ kṣipramanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam | asamasamastathāgato loke bhaveyam | tāṁśca bhagavānākārān parikīrtayatu yairahaṁ buddhakṣetrasya guṇavyūhasaṁpadaṁ parigṛhṇīyām | evamukte ānanda bhagavāllokeśvararājastathāgatastaṁ bhikṣumetadavocat-tena hi tvaṁ bhikṣo svayameva buddhakṣetraguṇālaṁkāravyūhasaṁpadaṁ parigṛhṇīṣva | so'vocat-nāhaṁ bhagavaṁstatsaheyam, api tu bhagavāneva | bhāṣasva anyeṣāṁ tathāgatānāṁ buddhakṣetraguṇavyūhālaṁkārasaṁpadam, yāṁ śrutvā vayaṁ sarvākāraṁ paripūrayiṣyāma iti | athānanda sa lokeśvararājastathāgato'rhan samyaksaṁbuddhastasya bhikṣurāśayaṁ jñātvā paripūrṇāṁ varṣakoṭīmekāśītibuddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇāṁ buddhakṣetraguṇālaṁkāravyūhasaṁpadaṁ sākārāṁ soddeśāṁ sanirdeśāṁ saṁprakāśitavānarthakāmo hitaiṣī anukampako'nukampāmupādāya buddhakṣetrānupacchedāya sattveṣu mahākaruṇāṁ saṁjanayitvā | paripūrṇāścatvāriṁśatkalpāstasya bhagavatastathāgatasyāyuḥpramāṇam || 5 ||

 

atha khalvānanda sa dharmākaro bhikṣuryāsteṣāmekāśītibuddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇāṁ buddhakṣetraguṇālaṁkāravyūhasaṁpadaḥ, tāḥ sarvā eke buddhakṣetre parigṛhya bhagavato lokeśvararājasya tathāgatasya pādau śirasā vanditvā pradakṣiṇīkṛtya tasya bhagavato'ntikātprākrāmat | uttari ca pañca kalpān buddhakṣetraguṇālaṁkāravyūhasaṁpadamudāratarāṁ praṇītatarāṁ ca sarvaloke daśasu dikṣu apracaritapūrvāṁ parigṛhītavān, udārataraṁ ca praṇidhānamakārṣīt || 6 ||

 

iti hyānanda yā tena bhagavatā lokeśvararājena tathāgatena teṣāmekāśītibuddhakṣetrakoṭīniyutaśatasahasrāṇāṁ saṁpattiḥ kathitā, tato bhikṣurekāśītyudārapraṇītāprameyatarāṁ buddhakṣetrasaṁpattiṁ parigṛhya yena sa tathāgatastenopasaṁkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā etadavocat-parigṛhītā me bhagavan buddhakṣetraguṇālaṁkāravyūhasaṁpaditi | evamukte ānanda sa lokeśvararājastathāgatastaṁ bhikṣumetadavocat-tena hi bhikṣo bhāṣasva, anumodate tathāgataḥ | ayaṁ kālo bhikṣo, pramodaya parṣadam, harṣaṁ janaya, siṁhanādaṁ nada, yaṁ śrutvā bodhisattvā mahāsattvā etarhyanāgate'dhvani evaṁrūpāṇi buddhakṣetraguṇasaṁpattipraṇidhisthānāni parigrahīṣyanti | athānanda sa dharmākaro bhikṣustasyāṁ velāyāṁ bhagavantametadavocat-tena hi śṛṇotu me bhagavān ye mama praṇidhānaviśeṣāḥ, yathā me'nuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhasya acintyaguṇālaṁkāravyūhasamanvāgataṁ tad buddhakṣetraṁ bhaviṣyati || 7 ||

 

1. sacenme bhagavaṁstasmin buddhakṣetre nirayo vā tiryagyonirvā pretaviṣayo vā āsuro vā kāyo bhavet, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

2. sacenme bhagavaṁstasya tatra buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājātā bhaveyuḥ, te punastataścyutvā nirayaṁ vā tiryagyoniṁ vā pretaviṣayaṁ vā āsuraṁ vā kāyaṁ prapateyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

3. sacenme bhagavaṁstatra buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājātāste ca sarve naikavarṇāḥ syuryadidaṁ suvarṇavarṇāḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

4. sacenme bhagavaṁstasmin buddhakṣetre devānāṁ ca manuṣyāṇāṁ ca nānātvaṁ prajñāyeta anyatra nāma saṁvṛtivyavahāramātrā devamanuṣyā iti saṁkhyāgaṇanātaḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

5. sacenme bhagavaṁtasmin buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājātāḥ, te ca sarve na ṛddhivaśitāparamapāramitāprāptā bhaveyuḥ, antaśa ekacittakṣaṇalavena buddhakṣetrakoṭīniyutaśatasahasrātikramaṇatayāpi, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

6. sacenme bhagavaṁstasmin buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājātā bhaveyuḥ, te ca sarve jātismarā na syuḥ, antaśaḥ kalpakoṭīniyutaśatasahasrānusmaraṇatayāpi, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

7. sacenme bhagavaṁstasmin buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājāyeran, te sarve na divyasya cakṣuṣo lābhino bhaveyuḥ, antaśo lokadhātukoṭīniyutaśatasahasradarśanatayāpi, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

8. sacenme bhagavaṁstasmin buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājāyeran, te sarve na divyasya śrotrasya lābhino bhaveyuḥ, antaśo buddhakṣetrakoṭīniyutaśatasahasrādapi yugapatsaddharmaśravaṇatayā, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

9. sacenme bhagavaṁstasmin buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājāyeran, te sarve na paracittajñānakovidā bhaveyuḥ, antaśo buddhakṣetrakoṭīniyutaśatasahasraparyāpannānāmapi sattvānāṁ cittacaritaparijñānatayā, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

10. sacenme bhagavaṁstasmin buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājāyeran, teṣāṁ kācitparigrahasaṁjñotpadyeta, antaśaḥ svaśarīre'pi, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

11. sacenme bhagavaṁstasmin buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājāyeran, te sarve na niyatāḥ syuryādidaṁ samyaktve yāvanmahāparinirvāṇe, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

12. sacenme bhagavaṁstasmin buddhakṣetre anuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhasya kaścitsattvaḥ śrāvakāṇāṁ gaṇanāmadhigacchet, antaśastrisāhasramahāsāhasraparyāpannā api sarvasattvāḥ pratyekabuddhabhūtāḥ kalpakoṭīniyutaśatasahasramabhigaṇayantaḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

13. sacenme bhagavaṁstasmin buddhakṣetre anuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhasya pramāṇikī me prabhā bhavet, antaśo buddhakṣetrakoṭīniyutaśatasahasrapramāṇenāpi, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

14. sacenme bhagavannanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhasya tasmin buddhakṣetre sattvānāṁ pramāṇīkṛtamāyuṣpramāṇaṁ bhavet, anyatra praṇidhānavaśena, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

15. sacenme bhagavan bodhiprāptasyāyuṣpramāṇaṁ paryantīkṛtaṁ bhavet, antaśaḥ kalpakoṭīniyutaśatasahasragaṇayāpi, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

16. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tasmin buddhakṣetre sattvānāmakuśalasya nāmadheyamapi bhavet, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

17. sacenme bhagavan bodhiprāptasya nāpramayeṣu buddhakṣetreṣu aprameyāsaṁkhyeyā buddhā bhagavanto nāmadheyaṁ parikīrtayeyuḥ, na varṇaṁ bhāṣeran, na praśaṁsāmabhyudīrayeran, na samudīrayeyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

18. sacenme bhagavan bodhiprāptasya ye sattvā anyeṣu lokadhātuṣvanuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau cittamutpādya mama nāmadheyaṁ śrutvā prasannacittā māmanusmareyuḥ, teṣāṁ cedahaṁ  maraṇakālasamaye pratyupasthite bhikṣusaṁghaparivṛtaḥ puraskṛto na puratastiṣṭheyaṁ yadidaṁ cittāvikṣepatāyai, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

19. sacenme bhagavan bodhiprāptasya aprameyāsaṁkhyeyeṣu buddhakṣetreṣu ye sattvā mama nāmadheyaṁ śrutvā tatra buddhakṣetre cittaṁ prerayeyuḥ, upapattaye kuśalamūlāni ca pariṇāmayeyuḥ, te tatra buddhakṣetre nopapadyeran, antaśo daśabhiścittotpādaparivartaiḥ sthāpayitvā ānantaryakāriṇaḥ saddharmapratikṣepāvaraṇakṛtāṁśca sattvān, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

20. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājātā bhaveyuḥ, te sarve naikajātipratibaddhāḥ syuranuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau sthāpayitvā praṇidhānaviśeṣān, teṣāmeva bodhisattvānāṁ mahāsattvānāṁ mahāsaṁnāhasaṁnaddhānāṁ sarvalokārthasaṁbuddhānāṁ sarvalokābhiyuktānāṁ sarvalokaparinirvāṇābhiyuktānāṁ sarvalokadhātuṣu bodhisattvacaryāṁ caritukāmānāṁ sarvabuddhānāṁ saṁvartukāmānāṁ gaṅgānadīvālukāsamān sattvān anuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau pratiṣṭhāpakānāṁ bhūyaśca uttaracaryābhimukhānāṁ samantabhadracaryāniryātānām, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

21. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre ye bodhisattvāḥ pratyājātā bhaveyuḥ, te sarve ekapurobhaktena anyāni buddhakṣetrāṇi gatvā bahūni buddhaśatāni bahūni buddhasahasrāṇi bahūni buddhaśatasahasrāṇi bahvīrbuddhakoṭīryāvadbahūni buddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇi nopatiṣṭheran sarvasukhopadhānaiḥ tadidaṁ buddhānubhāvena, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

22. sacenme bhagavan bodhiprāptasta tatra buddhakṣetre bodhisattvā yathārūpairākārairākāṅkṣeyuḥ kuśalamūlānyavaropayituṁ yadidaṁ suvarṇena vā rajatena vā maṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālasphaṭikamusāragalvalohitamuktāśmagarbhādibhirvā anyatamānyatamaiḥ sarvai ratnairvā sarvagandhapuṣpamālyavilepanadhūpacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāpradīpairvā sarvanṛtyagītavādhairvā, teṣāṁ ca tathārūpā āhārāḥ sahacittotpādānna prādurbhaveyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

23. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājātā bhaveyuḥ, te sarva na sarvajñatāsahagatāṁ dharmakathāṁ kathayeyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

24. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre ye bodhisattvā evaṁ cittamutpādayeyuḥ-yadihaiva vayaṁ lokadhātau sthitvā aprameyāsaṁkhyeyeṣu buddhakṣetreṣu buddhān bhagavataḥ satkuryām gurukuryām mānayema pūjayema yadidaṁ cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ puṣpadhūpadīpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākābhirnānāvidhanṛtyagītavādyai ratnavarṣairiti, teṣāṁ ca buddhā bhagavantaḥ sahacittotpādānna pratigṛhṇīyuryadidamanukampāmupādāya, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

25. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre ye bodhisattvāḥ pratyājātā bhaveyuḥ, te sarve na nārāyaṇavajrasaṁhatātmabhāvasthāmapratilabdhā bhaveyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

26. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre yaḥ kaścitsattvo'laṁkārasya varṇaparyantamudgṛhṇīyāt-antaśo divyenāpi cakṣuṣā evaṁvarṇamevaṁvibhūti idaṁ buddhakṣetramiti nānāvarṇatāṁ jānīyāt, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

27. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre yaḥ sarvaparīttakuśalamūlo bodhisattvaḥ so'ntaśo yojanaśatotthitamudāravarṇaṁ bodhivṛkṣaṁ na saṁjānīyāt, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

28. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre kasyacitsattvasyoddeśo vā svādhyāyo vā kartavyaḥ syāt, na te sarve pratisaṁvitprāptā bhaveyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

29. sacenme bhagavan bodhiprāptasya naivaṁ prabhāsvaraṁ tadbuddhakṣetraṁ bhavedyatra samantādaprameyāsaṁkhyeyācintyātulyāparimāṇāni buddhakṣetrāṇi saṁdṛśyeran tadyathāpi nāma parimṛṣṭe ādarśamaṇḍale mukhamaṇḍalam, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

30. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre dharaṇītalamupādāya yāvadantarīkṣāddevamanuṣyaviṣayātikrāntasyābhijātasya dhūpasya tathāgatabodhisattvapūjāpratyarhasya sarvaratnamayāni nānāsurabhigandhaghaṭikāśatasahasrāṇi sadā nidhūpitānyava na syuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

31. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre na sadābhipravṛṣṭānyeva sugandhinānāratnapuṣpavarṣāṇi sadā pravāditāśca manojñasvarā vādyameghā na syuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

32. sacenme bhagavan bodhiprāptasya ye sattvā aprameyāsaṁkhyeyācinyātulyeṣu lokadhātuṣvābhayā sphuṭā bhaveyuḥ, te sarve na devamanuṣyasamatikrāntena sukhena samanvāgatā bhaveyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

33. sacenme bhagavan bodhiprāptasya samantādaprameyācintyātulyāparimāṇeṣu buddhakṣetreṣu bodhisattvā mahāsattvā mama nāmadheyaṁ śrutvā tacchravaṇasahagatena kuśalena jātivyativṛttāḥ santo na dhāraṇīpratilabdhā bhaveyuryāvadbodhimaṇḍaparyantamiti, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

34. sacenme bhagavan bodhiprāptasya samantādaprameyāsaṁkhyeyācintyātulyāparimāṇeṣu buddhakṣetreṣu yāḥ striyo mama nāmadheyaṁ śrutvā pramādaṁ saṁjanayeyuḥ, bodhicittaṁ notpādayeyuḥ, strībhāvaṁ ca na vijugupseran, jātivyativṛttāḥ samānāḥ saceddvitīyaṁ strībhāvaṁ pratilabheran, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

35. sacenme bhagavan bodhiprāptasya samantāddaśasu dikṣu aprameyāsaṁkhyeyācintyātulyāparimāṇeṣu buddhakṣetreṣu ye bodhisattvā mama nāmadheyaṁ śrutvā praṇipatya pañcamaṇḍalanamaskāreṇa vandiṣyante te bodhisattvacaryāṁ caranto na sadevakena lokena satkriyeran, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

36. sacenme bhagavan bodhiprāptasya kasyacidbodhisattvasya cīvaradhāvanaśoṣaṇasīvanarañjanakarma kartavyaṁ bhavet, na tveva navābhijātacīvararatnaiḥ prāvṛtamevātmānaṁ saṁjānīyuḥ sahacittotpādāttathāgatānujñātaiḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

37. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre sahotpannāḥ sattvā naivaṁvidhaṁ sukhaṁ pratilabheraṁstadyathāpi nāma niṣparidāhasyārhato bhikṣostṛtīyadhyānasamāpannasya, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

38. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre ye bodhisattvāḥ pratyājātāḥ, te yathārūpaṁ buddhakṣetre guṇālaṁkāravyūhamākāṅkṣeyuḥ, tathārūpaṁ nānāratnavṛkṣebhyo na saṁjanayeyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

39. sacenme bhagavan bodhiprāptasya mama nāmadheyaṁ śrutvā anyabuddhakṣetropapannā bodhisattvā indriyabalavaikalyaṁ gaccheyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

40. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tadanyabuddhakṣetrasthāne bodhisattvā mama nāmadheyasahaśravaṇānna suvibhaktavatīṁ nāma samādhiṁ pratilabheran, yatra samādhau sthitvā bodhisattvā ekakṣaṇavyatihāreṇa aprameyāsaṁkhyeyācintyātulyāparimāṇān buddhān bhagavataḥ paśyanti, sa caiṣāṁ samādhirantarā vipraṇaśyet, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

41. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tadanyeṣu buddhakṣetreṣu mama nāmadheyaṁ śrutvā tacchravaṇasahagatena kuśalamūlena sattvā nābhijātakulopapattiṁ pratilabheran yāvadbodhiparyantam, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

42. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tadanyeṣu buddhakṣetreṣu ye bodhisattvā mama nāmadheyaṁ śrutvā tacchravaṇakuśalamūlena yāvadbodhiparyantaṁ te sarve bodhisattvacaryāprītiprāmodyakuśalamūlasamavadhānagatā na bhaveyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

43. sacenme bhagavan bodhiprāptasya sahanāmadheyaśravaṇāttadanyeṣu lokadhātuṣu bodhisattvā na samantānugataṁ nāma samādhiṁ pratilabheran, yatra sthitvā bodhisattvā ekakṣaṇavyatihāreṇa aprameyāsaṁkhyeyācinyātulyāparimāṇān buddhān bhagavataḥ satkurvanti, sa caiṣāṁ samādhirantarā vipraṇaśyedyāvadbodhimaṇḍaparyantam, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

44. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre ye sattvāḥ pratyājātā bhaveyuḥ  te yathārūpāṁ dharmadeśanāmākāṅkṣeyuḥ śrotum, tathārūpāṁ sahacittotpādānna śṛṇuyuḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

45. sacenme bhagavan bodhiprāptasya tatra buddhakṣetre tadanyeṣu buddhakṣetreṣu ye ca bodhisattvā mama nāmadheyaṁ śṛṇuyuḥ, te sahanāmadheyaśravaṇānnāvaivartikā bhaveyuranuttarāyāḥ samyaksaṁbodheḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyeyam ||

46. sacenme bhagavan bodhiprāptasya buddhaśāsturbuddhakṣetreṣu te bodhisattvā mama nāmadheyaṁ śṛṇuyuḥ, te sahanāmadheyaśravanātprathamadvitīyatṛtīyāḥ kṣāntīḥ pratilabheran nāvaivartikā bhaveyurbuddhadharmasaṁghebhyaḥ, mā tāvadahamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhibudhyeyam ||8||

 

atha khalvānanda sa dharmākaro bhikṣurimānevaṁrūpān praṇidhānaviśeṣānnirdiśya tasyāṁ velāyām buddhānubhāven imā gāthā abhāṣata

 

saci mi [siya] viśiṣṭa naivarūpā

varapraṇidhāna siyā khu bodhiprāpto |

māha siya gavendrasattvasāro

daśabaladhāri atulyadakṣiṇīyaḥ ||11||

 

saci mi siya na kṣetra evarūpaṁ

bahu adha nānaprabhūtadivyavittam |

sukhita naraka yeya duḥkhaprāpto

māha siyā ratanāna [loka]rājā||12||

 

saci mi upagatasya bodhimaṇḍaṁ

daśadiśi pravraji nāmadheyu kṣipram |

pṛthu bahava ananta buddhakṣetrā

māha siyā balaprāptu lokanāthaḥ ||13||

 

saci khu ahu rameya kāmabhogāṁ

smṛtimatiyā gatiyā vihīnu santaḥ |

atula śiva sameyamāna bodhiṁ

māha siyā balaprāptu śāstra loke ||14||

 

vipulaprabha atulyananta nātha

diśi vidiśi sphuri sarvabuddhakṣetrā |

rāga praśami sarvadoṣamohāṁ

narakagatismi praśāmi dhūmaketum ||15||

 

janiya suruciraṁ viśālanetraṁ

vidhuniya sarvanarāṇa andhakāram |

apaniya su na akṣaṇānaśeṣāṁ

upanayi svargagatānanantatejāṁ||16||

 

na tapati nabha candrasūryaābhā

maṇigaṇa agniprabhā na devatānām|

abhibhavati narendra ābha sarvāṁ

purimacariṁ pariśuddha ācaritvā||17||

 

puruṣavaru nidhāna duḥkhitānāṁ

diśi vidiśāsu na asti evarūpaḥ |

kuśalaśatasahasrasarvapūrṇa

parṣagaro nadi buddhasiṁhanādam||18||

 

purimajina svayaṁbhu satkaritvā

vratatapakoṭi caritva aprameyām|

pravaravarasame'smi jñānaskandha

praṇidhibalapratipūrṇa sattvasāro ||19||

 

yatha bhagava asaṅgajñānadarśī

trividha prajānati saṁskṛte narendraḥ|

ahamapi siya tulyadakṣiṇīyo

vidupravaro naranāyako narāṇām||20||

 

saci mi ayu narendra evarūpā

praṇidhi samṛdhyati bodhi prāpuṇitvā|

calatu aya sahasralokadhātu

kusumapravarṣaṇa bhātu devasaṁghāṁ||21||

 

pracalita vasudhā pravarṣi puṣpāḥ

tūryaśatā gagane'tha saṁpraṇeduḥ|

divyaruciracandanasya cūrṇā

avakiri caiva bhaviṣya loki buddhaḥ || 22|| iti|| 9||

 

evaṁrūpayā ānanda praṇidhānasaṁpadā sa dharmākaro bhikṣurbodhisattvo mahāsattvaḥ samanvāgato'bhūt| evaṁrūpayā cānanda praṇidhānasaṁpadā alpakā bodhisattvāḥ samanvāgatāḥ | alpakānāṁ caivaṁrūpāṇāṁ praṇidhīnāṁ loke prādurbhāvo bhavati parīttānām| na punaḥ sarvaśo nāsti| sa khalu punarānanda dharmākaro bhikṣustasya bhagavato lokeśvararājasya tathāgatasya purataḥ sadevakasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ purata imānevaṁrūpān praṇidhānaviśeṣānnirdiśya yathābhūtapratijñāpratipattipratiṣṭhito'bhūt| sa imāmevaṁrūpāṁ buddhakṣetrapariśuddhiṁ buddhakṣetramāhātmyaṁ buddhakṣetrodāratāṁ samudānayan bodhisattvacaryāṁ caran aprameyāsaṁkhyeyācintyātulyāmāpyāparimāṇānabhilāpyāni varṣakoṭīniyutaśatasahasrāṇi na jātu kāmavyāpādavihiṁsāvitarkān vitarkitavān, na jātu kāmavyāpādavihiṁsāsaṁjñāmutpāditavān, na jātu rūpaśabdagandharasaspraṣṭavyasaṁjñāmutpāditavān | sa daharamanohara eva surato'bhūtsukhasaṁvāso'dhivāsanajātīyaḥ subhagaḥ supoṣo'lpecchaḥ saṁtuṣṭaḥ pravivikto'duṣṭo'mūḍho'śaṅko'jihmo'śaṭho'māyāvī sukhilomaḥ priyālāpo nityābhiyuktaḥ śukladharmaparyeṣṭau sunikṣiptadhuraḥ sarvasattvānāmarthāya mahāpraṇidhānaṁ samudānitavān buddhadharmasaṁghācāryopādhyāyakalyāṇamitrasagauravo nityasaṁnaddho bodhisattvacaryāyāmārjavo mārdavo'kuhako'nilapako guṇavān pūrvaṁgamaḥ sarvakuśaladharmasamādāpanatāyai śūnyatānimittāpraṇihitānabhisaṁskārānutpādavihārairnirmānaḥ svārakṣitavākyaścābhūt| bodhisattvacaryāṁ caran sa yadvākkarmotsṛṣṭamātmaparobhayavyāpādāya saṁvartate, tathāvidhaṁ tyaktvā yadvākkarma svaparobhayahitasukhasaṁvartakaṁ tadevābhiprayuktavān| evaṁ ca samprajāno'bhūt yadgrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīṣvavataranna jātu rūpaśabdagandharasaspraṣṭavyadharmeṣvanunīto'bhūdapratihataḥ | sa bodhisattvacaryāyāṁ caran svayaṁ ca dānapāramitāyāmacarat parāṁśca tatraiva samādāpitavān, svayaṁ ca śīlakṣāntivīryadhyānaprajñāpāramitāsvacarat, parāṁśca tatraiva samādāpitavān | tathārūpāṇi ca kuśalamūlāni samudānītavān, yaiḥ samanvāgato yatrayatropapadyate, tatra tatra asyānekāni nidhānakoṭīniyutaśatasahasrāṇi dharaṇyāḥ prādurbhavanti| tena bodhisattvacaryāṁ caratā tāvadaprameyāsaṁkhyeyāni sattvakoṭīniyutaśatasahasrāṇyanuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau pratiṣṭhāpitāni, yeṣāṁ na sukaraṁ vākkarmaṇā paryantamadhigantum| tāvadaprameyāsaṁkhyeyā buddhā bhagavantaḥ satkṛtā gurukṛtā mānitāḥ pūjitāścīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sarvasukhopadhānasparśavihāraiḥ pratipāditāḥ | yāvantaḥ sattvāḥ śreṣṭhigṛhapatyamātyakṣatriyabrāhmaṇamahāśālakuleṣu pratiṣṭhāpitāḥ, teṣāṁ na sukaro vākkarmanirdeśena paryanto'dhigantum | evaṁ jāmbūdvīpeśvarāśca pratiṣṭhāpitāścakravartitve lokapālatve śakratve suyāmatve sutuṣitatve sunirmitatve suvaśavartitve devarājatve mahābrahmatve ca pratiṣṭhāpitāḥ | tāvadaprameyāsaṁkhyeyā buddhā bhagavantaḥ satkṛtā gurukṛtā mānitāḥ pūjitāścīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sarvasukhopadhānasparśavihāraiḥ pratipāditāḥ| yāvantaḥ sattvāḥ śreṣṭhigṛhapatyamātyakṣatriyabrāhmaṇamahāśālakuleṣu pratiṣṭhāpitāḥ, teṣāṁ na sukaro vākkarmanirdeśena paryanto'dhigantum | evaṁ jāmbūdvīpeśvarāśca pratiṣṭhāpitāścakravartitve lokapālatve śakratve suyāmatve sutuṣitatve sunirmitatve vaśavartitve devarājatve mahābrahmatve ca pratiṣṭhāpitāḥ| tāvadaprameyāsaṁkhyeyā buddhā bhagavantaḥ satkṛtā gurukṛtā mānitāḥ pūjitā dharmacakrapravartanārthaṁ cādhīṣṭāḥ, yeṣāṁ na sukaro vākkarmanirdeśena paryanto'dhigantum | sa evaṁrūpaṁ kuśalaṁ samudānayat, yadasya bodhisattvacaryāṁ carato'prameyāsaṁkhyeyācintyātulyāmāpyāparimāṇānabhilāpyāni kalpakoṭīniyutaśatasahasrāṇi surabhirdivyātikrāntacandanagandho mukhātpravāti sma| sarvaromakūpebhya utpalagandho vāti sma| sarvalokābhirūpaścābhūtprāsādiko darśanīyaḥ paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgataḥ lakṣaṇavyañjanasamalaṁkṛtenātmabhāvena| tasya sarvaratnālakārāḥ sarvavastracīvarābhinirhārāḥ sarvapuṣpadhūpagandhamālyavilepanacchatradhvajapatākābhinirhārāḥ sarvavādyasaṁgītyabhinirhārāśca sarvaromakūpebhyaḥ pāṇitalābhyāṁ ca niścaranti sma| sarvānnapānakhādyabhojyalehyarasābhinirhārāḥ sarvopabhogaparibhogābhinirhārāśca pāṇitalābhyāṁ prasyandantaḥ prādurbhavanti sma| iti hi sarvapariṣkāravaśitāprāptaḥ sa ānanda dharmākaro bhikṣurabhūt pūrvaṁ bodhisattvacaryāṁ caran ||10||

 

evamukte āyuṣmānānando bhagavantametadavocat-kiṁ punarbhagavan sa dharmākaro bhikṣurbodhisattvo mahāsattvo'nuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyātītaḥ parinirvṛtaḥ, utāho'nabhisaṁbuddhaḥ atha pratyutpanno'bhisaṁbuddha etarhi tiṣṭhati dhriyate yāpayati dharmaṁ ca deśayati? bhagavānāha-na, khalu punarānanda sa tathāgato'tīto na anāgataḥ | api tveva sa tathāgato'rhan samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddha etarhiṁ tiṣṭhati dhriyate yāpayati dharmaṁ ca deśayati paścimāyāṁ diśi ito koṭīniyutaśatasahasratame ca buddhakṣetre sukhāvatyāṁ lokadhātāvamitābho nāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddho'parimāṇairbodhisattvaiḥ parivṛtaḥ puraskṛto'nantaiḥ śrāvakairanantayā buddhakṣetrasaṁpadā samanvāgataḥ ||11||

 

amitā cāsya prabhā yasya na sukaraṁ pramāṇaparyantamadhigantum-iyanti buddhakṣetraśatāni, iyanti buddhakṣetrasahasrāṇi, iyanti buddhakṣetraśatasahasrāṇi, iyanti buddhakṣetrakoṭīni, iyanti buddhakṣetrakoṭīśatāni, iyanti buddhakṣetrakoṭīsahasrāṇi, iyanti buddhakṣetrakoṭīśatasahasrāṇi, iyanti buddhakṣetrakoṭīniyutaśatasahasrāṇi spharitvā tiṣṭhatīti| api tu khalu punarānanda saṁkṣiptena pūrvasyāṁ diśi gaṅgānadīvālukopamāni buddhakṣetrakoṭīniyutaśatasahasrāṇi tayā tasya bhagavato'mitābhasya prabhayā sadā sphuṭāni| evaṁ dakṣiṇapaścimottarāsvadha ūrdhvaṁ digvidikṣu ca ekaikasyāṁ diśi samantādgaṅgānadīvālukopamāni yāvadbuddhakṣetrakoṭīniyutaśatasahasrāṇi tasya bhagavato'mitābhasya prabhayā sadā parisphuṭāni sthāpayitvā buddhān bhagavataḥ pūrvapraṇidhānādhiṣṭhānena ye vyāmaprabhayā ekadvitricatuḥpañcadaśaviṁśatitriṁśaccatvāriṁśatpañcāśadyojanaprabhayā yojanaśataprabhayā yojanasahasraprabhayā yojanaśatasahasraprabhayā yāvadanekayojanakoṭīniyutaśatasahasraprabhayā vā lokaṁ spharitvā tiṣṭhanti| nāstyānanda upamopanyāso yena śakyaṁ tasyāmitābhasya tathāgatasya prabhāyāḥ pramāṇamudgrahītum| tadanenānanda paryāyeṇa sa tathāgato'mitābha ityucyate, amitaprabho'mitaprabhāso'samāptaprabho'saṁgataprabhaḥ prabhāśikhotsṛṣṭaprabhaḥ sadivyamaṇiprabho'pratihataraśmirāgaprabho rājanīyaprabhaḥ premaṇīyaprabhaḥ pramodanīyaprabhaḥ saṁgamanīyaprabha upoṣaṇīyaprabho nibandhanīyaprabho'tivīryaprabho'tulyaprabho'bhibhūyanarendrāmūnnayendraprabhaḥ(?) śrāntasaṁcayendusūryajihmīkaraṇaprabho'bhibhūya lokapālaśakrabrahmaśuddhāvāsamaheśvarasarvadevajihmīkaraṇaprabha ityucyate| sā ca āryaprabhā vimalā vipulā kāyasukhasaṁjananī cittaudvilyakaraṇī devāsuranāgayakṣagandharvagaruḍamahoragakinnaramanuṣyāmanuṣyāṇāṁ prītiprāmodyasukhakaraṇī kuśalāśayānāṁ sattvānāṁ kalyakuśalamimiṇevadviprāmodyakaraṇī(?) ye'nyeṣvapyanantāparyanteṣu buddhakṣetreṣu | anena cānanda paryāyeṇa tathāgataḥ paripūrṇaṁ kalpaṁ bhāṣyet tasyāmitābhasya tathāgatasya nāma karmopādāya prabhāmārabhya, na ca śaknoti guṇaparyantamadhigantuṁ tasyāḥ prabhāyāḥ, tathāgatasya vaiśāradyopacchedo bhavet| tatkasya hetoḥ? ubhayamapyetadānanda aprameyamasaṁkhyeyamacintyāparyantaṁ yadidaṁ tasya bhagavato'mitābhasya tathāgatasya prabhāguṇavibhūtiḥ, tathāgatasya cānuttaraṁ prajñāpratibhānam ||12||

 

tasya khalu punarānanda amitābhasya tathāgatasyāprameyaḥ śrāvakasaṁgho yasya na sukaraṁ pramāṇamudgrahītum-iyatyaḥ śrāvakakoṭyaḥ, iyanti śrāvakakoṭīśatāni, iyanti śrāvakakoṭīsahasrāṇi, iyanti śrāvakakoṭīśatasahasrāṇi, iyanti kaṁkarāṇi, iyanti bimbarāṇi, iyanti nayutāni, iyantyayutāni, iyantyakṣobhyāṇi, iyanto vivāhāḥ, iyanti srotāṁsi, iyanti ojāṁsi, iyantyaprameyāṇi, iyantyasaṁkhyeyāni, iyantyagaṇyāni, iyantyatulyāni, iyantyacintyānīti| tadyathā ānanda bhikṣurmaudgalyāyana ṛddhivaśitāprāptaḥ | sa ākāṅkṣan trisāhasramahāsāhasralokadhātau yāvanti tārārūpāṇi tāni sarvāṇyekarātridine nagareṇa gaṇayet, evaṁrūpāṇāṁ ca ṛddhimatāṁ koṭīniyutaśatasahasraṁ bhavet, te ca varṣakoṭīniyutaśatasahasramananyakarmaṇā amitābhasya tathāgatasya prathamaśrāvakasaṁnipātaṁ gaṇayeyuḥ | ebhirgaṇayadbhiḥ śatatamo'pi bhāgo na gaṇito bhavet, sahasratamo'pi śatasahasratamo'pi, yāvatkalāmapi upamāmapi upanisāmapi na gaṇito bhavet| tadyathā ānanda mahāsamudrāccaturaśītiyojanasahasrāṇyāvedhena tiryagaprameyāt kaścideva puruṣaḥ śatadhā bhinnayā bālāgrakoṭyā ekamudakabindumabhyutkṣipet, tatkiṁ manyase ānanda katamo'tra bahutaraḥ- yo vā śatadhā bhinnayā bālāgrakoṭyābhyutkṣipta eka udakabinduḥ, yo vā mahāsamudre'psakandho'vaśisṭa iti? ānanda āha-yojanasahasramapi tāvadbhagavan mahāsamudrasya parīttaṁ bhavet kimaṅga punaḥ śatadhā bhinnayā bālāgrakoṭyā utkṣipta eka udakabinduḥ | bhagavānāha-tadyathā sa ekabinduḥ, iyattamaḥ sa prathamasaṁnipāto'bhūt| tairmaudgalyāyanasadṛśairbhikṣubhirgaṇayadbhistena varṣakoṭīniyutaśatasahasreṇa gaṇitaṁ bhavet, yathā mahāsamudre'pskandho'vaśiṣṭaḥ | evamagaṇitaṁ draṣṭavyam | kaḥ punarvādo dvitīyatṛtīyādīnāṁ śrāvakasaṁnipātānām| evamanantāparyantastasya bhagavataḥ śrāvakasaṁgho yo'prameyāsaṁkhyeya ityeva saṁkhyāṁ gacchati||13||

 

aparimitaṁ ca ānanda tasya bhagavato'mitābhasya tathāgatasyāyuḥpramāṇaṁ yasya na sukaraṁ pramāṇamadhigantum, iyanti vā kalpaśatāni, iyanti vā kalpasahasrāṇi, iyanti vā kalpaśatasahasrāaṇi, iyatyo vā kalpakoṭyaḥ, iyanti vā kalpakoṭīśatāni, iyanti vā kalpakoṭīsahasrāṇi, iyanti vā kalpakoṭīśatasahasrāṇi, iyanti vā kalpakoṭīniyutaśatasahasrāṇīti| atha tarhi ānanda aparimitameva tasya bhagavat āyuḥpramāṇamaparyantam| tena sa tathāgato'mitāyurityucyate| yathā cānanda iha lokadhātau kalpagaṇanāprajñaptisaṁketaḥ, tathā sāṁprataṁ daśa kalpāstasya bhagavato'mitāyuṣastathāgatasyotpannasya anuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhasya ||14||

 

tasya khalu punarānanda bhagavato'mitābhasya sukhāvatī nāma lokadhāturṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca subhikṣā ca ramaṇīyā ca bahudevamanuṣyākīrṇā ca| tatra khalvānanda lokadhātau na nirayāḥ santi na tiryagyonirna pretaviṣayo nāsurāḥ kāyā nākṣaṇopapattayaḥ | na ca tāni ratnāni loke pracaranti yāni sukhāvatyāṁ lokadhātau vidyante||15||

 

sā khalvānanda sukhāvatī lokadhātuḥ surabhinānāgandhasamīritā nānāpuṣpaphalasamṛddhā ratnavṛkṣasamalaṁkṛtā tathāgatābhinirmitamanojñasvaranānādvijasaṁghaniṣevitā| te cānanda ratnavṛkṣā nānāvarṇā anekavarṇā anekaśatasahasravarṇāḥ| santi tatra ratnavṛkṣāḥ suvarṇavarṇāḥ suvarṇamayāḥ| santi rūpyavarṇā rūpyamayāḥ| santi vaiḍūryavarṇā vaiḍūryamayāḥ| santi sphaṭikavarṇāḥ sphaṭikamayāḥ| santi musāragalvavarṇā musāragalvamayāḥ| santi lohitamuktāvarṇā lohitamuktāmayāḥ| santyaśmagarbhavarṇā aśmagarbhamayāḥ| santi kecid dvayo ratnayoḥ suvarṇasya rūpyasya ca| santi trayāṇāṁ ratnānāṁ suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya ca| santi caturṇāṁ ratnānāṁ suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya sphaṭikasya ca| santi pañcānāṁ ratnānāṁ suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya sphaṭikasya musāragalvasya ca| santi ṣaṇṇāṁ ratnānāṁ suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya sphaṭikasya musāragalvasya lohitamuktāyāśca| santi saptānāṁ ratnānāṁ suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya sphaṭikasya musāragalvasya lohitamuktāyā aśmagarbhasya ca saptamasya| tatrānanda suvarṇamayānāṁ vṛkṣāṇāṁ suvarṇamayāni mūlaskandhaviṭapaśākhāpatrapuṣpāṇi, phalāni rūpyamayāṇi| rūpyamayāṇāṁ vṛkṣāṇāṁ rūpyamayānyeva mūlaskandhaviṭapaśākhāpatrapuṣpāṇi, phalāni vaiḍūryamayāṇi| vaiḍūryamayāṇāṁ vṛkṣāṇāṁ vaiḍūryamayāṇi mūlaskandhaviṭapaśākhāpatrapuṣpāṇi, phalāni sphaṭikamayāni| sphaṭikamayānāṁ vṛkṣāṇāṁ sphaṭikamayānyeva mūlaskandhaviṭapaśākhāpatrapuṣpāṇi, phalāni ca musāragalvamayāni| musāragalvamayānāṁ vṛkṣāṇāṁ musāragalvamayānyeva mūlaskandhaviṭapaśākhāpatrapuṣpāṇi, phalāni ca lohitamuktāmayāni| lohitamuktāmayānāṁ vṛkṣāṇāṁ lohitamuktāmayānyeva mūlaskandhaviṭapaśākhāpatrapuṣpāṇi, phalāni cāśmagarbhamayāṇi| aśmagarbhamayāṇāṁ vṛkṣāṇāmaśmagarbhamayāṇyeva mūlaskandhaviṭapaśākhāpatrapuṣpāṇi, phalāni ca suvarṇamayāni| keṣāṁcidānanda vṛkṣāṇāṁ suvarṇamayāni mūlāni, rūpyamayāḥ skandhāḥ, vaiḍūryamayā viṭapāḥ, sphaṭikamayāḥ śākhāḥ, musāragalvamayāni patrāṇi, lohitamuktāmayāni puṣpāṇi, aśmagarbhamayāṇi phalāni| keṣāṁcidānanda vṛkṣāṇāṁ rūpyamayāṇi mūlāni, vaiḍūryamayāḥ skandhāḥ, sphaṭikamayā viṭapāḥ, musāragalvamayāḥ śākhāḥ, lohitamuktāmayāni patrāṇi, aśmagarbhamayāṇi puṣpāṇi, suvarṇamayāni phalāni| keṣāṁcidānanda vṛkṣāṇāṁ vaiḍūryamayāṇi mūlāni, sphaṭikamayāḥ skandhāḥ, musāragalvamayā viṭapāḥ, lohitamuktāmayāḥ śākhāḥ, aśmagarbhamayāṇi patrāṇi, suvarṇamayāni puṣpāṇi, rūpyamayāṇi phalāni| keṣāṁcidānanda vṛkṣāṇāṁ sphaṭikamayāni mūlāni, musāragalvamayāḥ skandhāḥ, lohitamuktāmayā viṭapāḥ, aśmagarbhamayāḥ śākhāḥ, suvarṇamayāni patrāṇi, rūpyamayāṇi puṣpāṇi, vaiḍūryamayāṇi phalāni| keṣāṁcidānanda vṛkṣāṇāṁ musāragalvamayāni mūlāni, lohitamuktāmayāḥ skandhāḥ, aśmagarbhamayā viṭapāḥ, suvarṇamayāḥ śākhāḥ, rūpyamayāṇi patrāṇi, vaiḍūryamayāṇi puṣpāṇi, sphaṭikamayāni phalāni| keṣāṁcidānanda vṛkṣāṇāṁ lohitamuktāmayāni mūlāni, aśmagarbhamayāḥ skandhāḥ, suvarṇamayā viṭapāḥ, rūpyamayāḥ śākhāḥ, vaiḍūryamayāṇi patrāṇi, sphaṭikamayāni puṣpāṇi, musāragalvamayāṇi phalānikeṣāṁcidānanda vṛkṣāṇāmaśmagarbhamayāṇi mūlāni, suvarṇamayāḥ skandhāḥ, rūpyamayā viṭapāḥ, vaiḍūryamayāḥ śākhāḥ, sphaṭikamayāni patrāṇi, musāragalvamayāni puṣpāṇi, lohitamuktāmayāni phalāni| keṣāṁcidānanda vṛkṣāṇāṁ saptaratnamayāni mūlāni, saptaratnamayāḥ skandhāḥ, saptaratnamayā viṭapāḥ, saptaratnamayāḥ śākhāḥ, saptaratnamayāni patrāṇi, saptaratnamayāni puṣpāṇi, saptaratnamayāni phalāni| sarveṣāṁ cānanda teṣāṁ vṛkṣāṇāṁ mūlaskandhaviṭapaśākhāpatrapuṣpaphalāni sukhasaṁsparśāni sugandhīni| vātena preritena ca teṣāṁ valgumanojñaghoṣo niścaratyasecanako'pratikūlaḥ śravaṇāya| evaṁrūpairānanda saptaratnamayairvṛkṣaiḥ saṁtataṁ tadbuddhakṣetraṁ samantācca kadalīskandhaiḥ saptaratnamayai ratnatālapaṅktibhiścānuparikṣiptaṁ sarvataśca hemajālapraticchannaṁ samantaśca sarvaratnamayaiḥ padmaiḥ saṁchannam| santi tatra padmānyardhayojanapramāṇāni, santi yojanapramāṇāni, santi dvitricatuḥpañcayojanapramāṇāni, santi yāvaddaśayojanapramāṇāni| sarvataśca ratnapadmātṣaṭtriṁśadraśmikoṭīśatasahasrāṇi niścaranti| sarvataśca raśmimukhātṣaṭtriṁśadbuddhakoṭīśatasahasrāṇi niścaranti suvarṇamayavarṇaiḥ kāyairdvātriṁśanmahāpuruṣalakṣaṇadharaiḥ, yāni pūrvasyāṁ diśyaprameyāsaṁkhyeyāsu lokadhātuṣu gatvā sattvebhyo dharmaṁ deśayanti| evaṁ dakṣiṇapaścimottarāsu dikṣu adha ūrdhvamanuvidikṣu gatāvaraṇe loke'prameyāsaṁkhyeyāllokadhātūn gatiṁ gattvā sattvebhyo dharmaṁ deśayanti||16||

 

tasmin khalu punarānanda buddhakṣetre sarvaśaḥ kālaparvatā na santi sarvato ratnaparvatāḥ sarvaśaḥ sumeravaḥ parvatarājāḥ sarvaśaścakravālā mahācakravālāḥ parvatarājāḥ| samantācca tadbuddhakṣetraṁ samaṁ ramaṇīyaṁ pāṇitalajātaṁ nānāvidharatnamaṇicitabhūmibhāgam| evamukte āyuṣmānānando bhagavantametadavocat-ye ca punaste bhagavaṁścāturmahārājakāyikā devāḥ sumerupārśvanivāsinastrāyastriṁśā vā sumerumūrdhni nivāsinaḥ, te kutra pratiṣṭhitāḥ? bhagavānāha-tatkiṁ manyase ānanda ye te iha sumeroḥ parvatarājasyopari yāmā devāstuṣitā vā nirmāṇaratayo vā paranirmitavaśavartino vā brahmakāyikā vā brahmapurohitā vā mahābrahmāṇo va yāvadakaniṣṭhā vā, kutra te pratiṣṭhitā iti| ānanda āha-acintyo bhagavan karmaṇāṁ vipākaḥ karmābhisaṁskāraḥ| bhagavānāha-labdhastvayānanda ihācintyaḥ karmaṇāṁ vipākaḥ karmābhisaṁskāro na buddhānāṁ bhagavatāmacintyaṁ buddhādhiṣṭhānaṁ kṛtapuṇyānāṁ ca sattvānāmavaropitakuśalamūlānām| tavācintyā puṇyā vibhūtiḥ| ānanda āha-na me'tra bhagavan kācitkāṅkṣā vā vimatirvā vicikitsā vā| api tu khalvahamanāgatānāṁ sattvānāṁ kāṅkṣāvimativicikitsānirghātāya tathāgatametadarthaṁ paripṛcchāmi| bhagavānāha-sādhu sādhvānanda, evaṁ te karaṇīyam||17||

 

tasyāṁ khalvānanda sukhāvatyāṁ lokadhātau nānāprakārā nadyaḥ pracaranti| santi tatra mahānadyo yojanavistārāḥ| santi yāvadviṁśatitriṁśaccatvāṁriśatpañcāśadyojanavistārā yāvaddvādaśayojanāvedhāḥ| sarvāśca tā nadyaḥ sukhavāhinyo nānāsurabhigandhavārivāhinyo nānāratnalulitapuṣpasaṁghātavāhinyo nānāmadhurasvaranirghoṣāḥ| tāsāṁ cānanda koṭiśatasahasrāṅgasaṁprayuktasya divyasaṁgītisamūrcchitasya tūryasya kuśalaiḥ saṁpravāditasya tāvanmanojñaghoṣo niścarati yathārūpastāsāṁ mahānadīnāṁ nirghoṣo niścarati gambhīro'jñeyo'vijñeyo'nelaḥ karṇasukho hṛdayaṁgamaḥ premaṇīyo valgurmanojño'secanako'pratikūlaḥ śravaṇāya, anityaṁ śāntamanātmeti sukhaśravanīyo yasteṣāṁ sattvānāṁ śrotrendriyābhāsamāgacchati| tāsāṁ khalu punarānanda mahānadīnāmubhayatastīrāṇi nānāgandharatnavṛkṣaiḥ saṁtatāni, yebhyo nānāśākhāpatrapuṣpamañjaryo'valambante| tatra ye sattvāsteṣu nadītīreṣvākāṅkṣanti divyābhirāmaramaṇīyāṁ ratikrīḍāṁ cānubhavitum, teṣāṁ tatra nadīṣvavatīrṇānāmākāṅkṣatāṁ gulphamātraṁ vāri saṁtiṣṭhate| ākāṅkṣatāṁ jānumātraṁ kaṭimātraṁ kakṣamātram, ākāṅkṣatāṁ karṇamātraṁ vāri saṁtiṣṭhate, divyāśca ratayaḥ prādurbhavanti| tatra ye sattvā ākāṅkṣanti śītaṁ vāri bhavatviti, teṣāṁ śītaṁ vāri bhavati| ya ākāṅkṣanyuṣṇaṁ bhavatviti, teṣāmuṣṇaṁ bhavati| ya ākāṅkṣanti śītoṣṇaṁ bhavatviti, teṣāṁ śītoṣṇameva tadvāri bhavatyanusukham| tāśca mahānadyo divyatamālapatrāgarukālānusāritagaroragasāracandanavaragandhavāsitavāriparipūrṇāḥ pravahanti divyotpalapadmakumudapuṇḍarīkasaugandhikādipuṣpasaṁchannā haṁsasārasakrauñcacakravākakāraṇḍavaśukaśārikakokilakuṇālakalaviṅkamayūrādimanojña-svarāstathāgatābhinirmitapakṣisaṁghaniṣevitapulinā dhārtarāṣṭropaśobhitāḥ sūpatīrthā vikardamāḥ suvarṇavālukāsaṁkirṇāḥ| tatra yadā te sattvā ākāṅkṣanti kīdṛśā asmākamabhiprāyāḥ paripūryantāmiti, tadā teṣāṁ tādṛśā evābhiprāyā paripūryante| yaścāsāvānanda tasya vāriṇo nirghoṣaḥ sa manojño niścarati, yena sarvāvattadbuddhakṣetramabhijñāpyate| ye ca sattvā nadītīreṣu sthitā ākāṅkṣanti mā asmākamayaṁ śabdaḥ śrotrendriyāvabhāsamāgacchatviti, teṣāṁ na divyasyāpi śrotrendriyasyāvabhāsamāgacchati| yaśca yathārūpaṁ śabdamākāṅkṣati śrotum, sa tathārūpameva manojñaṁ śabdaṁ śṛṇoti| tadyathā-buddhaśabdaṁ dharmaśabdaṁ saṁghaśabdaṁ pāramitāśabdaṁ bhūmiśabdaṁ balaśabdaṁ vaiśāradyaśabdamāveṇikabuddhadharmaśabdaṁ pratisaṁvicchabdaṁ śūnyatānimittāpraṇihitānabhisaṁskārājātānutpādābhāvanirodhaśabdaṁ śāntapraśāntopaśāntaṁ mahāmaitrīmahākarūṇāmahāmuditāmahopekṣāśabdamanutpattikadharmakṣāntyabhiṣekabhūmipratilambhaśabdam| śrutvā udāraprītiprāmodyaṁ pratilabhate vivekasahagataṁ virāgasahagataṁ śāntasahagataṁ nirodhasahagat