Vajracchedikā nāma triśatikā prajñāpāramitā|
|ṁamo bhagavatyā
āryaprajñāpāramitāyai||
evaṁ mayā śrutam| ekasmin
samaye bhagavān śrāvastyāṁ viharati sma jetavane'nāthapiṇḍadasyārāme
mahatā bhikṣusaṁghena sārthaṁ trayodaśabhirbhikṣuśataiḥ saṁbahulaiśca
bodhisattvairmahāsattvaiḥ| atha khalu bhagavān pūrvāhṇakālasamaye
nivāsya pātracīvaramādāya śrāvastīṁ mahānagarīṁ piṇḍāya prāvikṣat| atha
khalu bhagavān śrāvastīṁ mahānagarīṁ piṇḍāya caritvā kṛtabhaktakṛtyaḥ
paścādbhaktapiṇḍapātapratikrāntaḥ pātracīvaraṁ pratiśāmya pādau
prakṣālya nyaṣīdatprajñapta evāsane paryaṅkamābhujya ṛjuṁ kāyaṁ
praṇidhāya pratimukhīṁ smṛtimupasthāpya| atha khalu saṁbahulā bhikṣavo
yena bhagavāṁstenopasaṁkrāman| upasaṁkramya bhagavataḥ pādau
śirobhirabhivandya bhagavantaṁ triṣpradakṣiṇīkṛtya ekānte nyaṣīdan||1||
tena khalu punaḥ
samayenāyuṣmān subhutistasyāmeva parṣadi saṁnipatito'bhūtsaṁniṣaṇṇaḥ|
atha khalvāyuṣmān subhūtirutthāyāsanādekāṁsamuttarāsaṅgaṁ kṛtvā dakṣiṇaṁ
jānumaṇḍalaṁ pṛthivyāṁ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṁstenāñjaliṁ praṇamya
bhagavantametadavocat- āścaryaṁ bhagavan,
paramāścaryaṁ sugata,
yāvadeva tathāgatenārhatā samyaksaṁbuddhena bodhisattvā mahāsattvā
anuparigṛhītāḥ parameṇānugraheṇa| āścaryaṁ bhagavan yāvadeva
tathāgatenārhatā samyaksaṁbuddhena bodhisattvā mahāsattvāḥ parīnditāḥ
paramayā parīndanayā| tatkathaṁ bhagavan bodhisattvayānasaṁprasthitena
kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā sthātavyaṁ kathaṁ pratipattavyaṁ kathaṁ
cittaṁ pragrahītavyam ?
evamukte bhagavānāyuṣmantaṁ
subhūtimetadavocat- sādhu sādhu subhūte,
evametatsubhūte,
evametadyathā vadasi| anuparigṛhītāstathāgatena bodhisattvā mahāsattvāḥ
parameṇānugraheṇa| parīnditāstathāgatena bodhisattvā mahāsattvāḥ
paramayā parīndanayā| tena hi subhūte śṛṇu,
sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru,
bhāṣiṣye'haṁ te-yathā bodhisattvayānasaṁprasthitena sthātavyaṁ yathā
pratipattavyaṁ yathā cittaṁ pragrahītavyam| evaṁ bhagavan ityāyuṣyān
subhūtirbhagavataḥ pratyaśrauṣīt||2||
bhagavānasyaitadavocat-iha
subhūte bodhisattvayānasaṁprasthitenaiva cittamutpādayitavyam-yāvantaḥ
subhūte sattvāḥ sattvadhātau sattvasaṁgraheṇa saṁgṛhītā aṇḍajā vā
jarāyujā vā saṁsvedajā vā aupapādukā vā rūpiṇo vā arūpiṇo vā saṁjñino vā
asaṁjñino vā naivasaṁjñino nāsaṁjñino vā,
yāvān kaścitsattvadhātuḥ prajñapyamānaḥ prajñapyate,
te ca mayā sarve'nupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāpayitavyāḥ|
evamaparimāṇānapi sattvān parinirvāpya na kaścitsattvaḥ parinirvāpito
bhavati| tatkasya hetoḥ ?
sacetsubhūte bodhisattvasya sattvasaṁjñā pravarteta,
na sa bodhisattva iti vaktavyaḥ| tatkasya hetoḥ
?
na sa subhūte bodhisattvo vaktavyo yasya sattvasaṁjñā pravarteta,
jīvasaṁjñā vā pudgalasaṁjñā va pravarteta||3||
api tu khalu punaḥ subhute
na bodhisattvena vastupratiṣṭhitena dānaṁ dātavyam,
na kvacitpratiṣṭhitena dānaṁ dātavyam| na rūpapratiṣṭhitena dānaṁ
dātavyam| na śabdagandharasaspraṣṭavyadharmeṣu pratiṣṭhitena dānaṁ
dātavyam| evaṁ hi sūbhūte bodhisattvena mahāsattvena dānaṁ dātavyaṁ
yathā na nimittasaṁjñāyāmapi pratitiṣṭhet| tatkasya hetoḥ
?
yaḥ subhūte bodhisattvo'pratiṣṭhito dānaṁ dadāti,
tasya subhūte puṇyaskandhasya na sukaraṁ pramāṇāmudgrahītum| tatkiṁ
manyase subhūte sukaraṁ pūrvasyāṁ diśi ākāśasya pramāṇamudgrahītum
? subhūtirāha-no
hīdaṁ bhagavan| bhagavānāha- evaṁ dakṣiṇapaścimottarāsu adha ūrdhvaṁ
digvidikṣu samantāddaśasu dikṣu sukaramākāśasya pramāṇamudgrahītum
? subhūtirāha-no
hīdaṁ bhagavan| bhagavānāha-evameva subhūte yo bodhisattvo'pratiṣṭhito
dānaṁ dadāti, tasya
subhūte puṇyaskandhasya na sukaraṁ pramāṇamudgrahītum| evaṁ hi subhūte
bodhisattvayānasaṁprasthitena dānaṁ dātavyaṁ yathā na
nimittasaṁjñāyāmapi pratitiṣṭhet||4||
tatkiṁ manyase subhūte
lakṣaṇasaṁpadā tathāgato draṣṭavyaḥ
?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan| na lakṣaṇasaṁpadā tathāgato draṣṭavyaḥ|
tatkasya hetoḥ ? yā
sā bhagavan lakṣaṇasaṁpattathāgatena bhāṣitā saivālakṣaṇasaṁpat|
evamukte bhagavānāyuṣmantaṁ subhūtimetadavocat yāvatsubhūte
lakṣaṇasaṁpat tāvanmṛṣā,
yāvadalakṣaṇasaṁpat tāvanna mṛṣeti hi lakṣaṇālakṣaṇatastathāgato
draṣṭavyaḥ||5||
evamukte āyuṣmān
subhūtirbhagavantametadavocat- asti bhagavan| kecitsattvā
bhaviṣyantyanāgate'dhvani paścime kāle paścime samaye paścimāyāṁ
pañcaśatyāṁ saddharmavipralopakāle vartamāne,
ye imeṣvevaṁrūpeṣu sūtrāntapadeṣu bhāṣyamāṇeṣu
bhūtasaṁjñāmutpādayiṣyanti| api tu khalu punaḥ subhūte
bhaviṣyantyanāgate'dhvani bodhisattvā mahāsattvāḥ paścime kāle paścime
samaye paścimāyāṁ pañcaśatyāṁ saddharmavipralope vartamāne guṇavantaḥ
śīlavantaḥ prajñāvantaśca bhaviṣyanti,
ye imeṣvevaṁrūpeṣu sūtrāntapadeṣu bhāṣyamāṇeṣu
bhūtasaṁjñāmutpāadayiṣyanti| na khalu punaste subhūte bodhisattvā
mahāsattvā ekabuddhaparyupāsitā bhaviṣyanti,
naikabuddhāvaropitakuśalamūlā bhaviṣyanti| api tu khalu punaḥ subhūte
anekabuddhaśatasahasraparyupāsitā
anekabuddhaśatasahasrāvaropitakuśalamūlāste bodhisattvā mahāsattvā
bhaviṣyanti, ye
imeṣvevaṁrūpeṣu sūtrāntapadeṣu bhāṣyamāṇeṣu ekacittaprasādamapi
pratilapsyante| jñātāste subhūte tathāgatena buddhajñānena,
dṛṣṭāste subhūte tathāgatena buddhacakṣuṣā,
buddhāste subhūte tathāgatena| sarve te subhūte aprameyamasaṁkhyeyaṁ
puṇyaskandhaṁ prasaviṣyanti pratigrahīṣyanti| tatkasya hetoḥ
?
na hi subhūte teṣāṁ bodhisattvānāṁ mahāsattvānāmātmasaṁjñā pravartate,
na sattvasaṁjñā, na
jīvasaṁjñā, na
pudgalasaṁjñā pravartate| nāpi teṣāṁ subhūte bodhisattvānāṁ
mahāsattvānāṁ dharmasaṁjñā pravartate| evaṁ nādharmasaṁjñā| nāpi teṣāṁ
subhūte saṁjñā nāsaṁjñā pravartate| tatkasya hetoḥ
?
sacetsubhūte teṣāṁ bodhisattvānāṁ mahāsattvānāṁ dharmasaṁjñā pravarteta,
sa eva teṣāmātmagrāho bhavet,
sattvagrāho jīvagrāhaḥ pudgalagrāho bhavet| sacedadharmasaṁjñā
pravarteta, sa eva
teṣāmātmagrāho bhavet,
sattvagrāho jīvagrāhaḥ pudgalagrāha iti| tatkasya hetoḥ
?
na khalu punaḥ subhūte bodhisattvena mahāsattvena dharma udgrahītavyo
nādharmaḥ| tasmādiyaṁ tathāgatena saṁdhāya vāgbhāṣitā-kolopamaṁ
dharmaparyāyamājānadbhidharmā eva prahātavyāḥ prāgevādharmā iti||6||
punaraparaṁ
bhagavānāyuṣmantaṁ subhūtimetadavocat- tatkiṁ manyase subhūte,
asti sa kaściddharmo yastathāgatenānuttarā
samyaksaṁbodhirityabhisaṁbuddhaḥ,
kaścidvā dharmastathāgatena deśitaḥ
?
evamukte āyuṣmān subhūtirbhagavantametadavocat-yathāhaṁ bhagavan
bhagavato bhāṣitasyārthamājānāmi,
nāsti sa kaściddharmo yastathāgatena anuttarā
samyaksaṁbodhirityabhisaṁbuddhaḥ,
nāsti dharmo yastathāgatena deśitaḥ| tatkasya hetoḥ
?
yo'sau tathāgatena dharmo'bhisaṁbuddho deśito vā,
agrāhyaḥ so'nabhilapyaḥ| na sa dharmo nādharmaḥ| tatkasya hetoḥ
?
asaṁskṛtaprabhāvitā hyāryapudgalāḥ||7||
bhagavānāha- tatkiṁ manyase
subhūte yaḥ kaścitkulaputro vā kuladuhitā vā imaṁ trisāhasramahāsāhasraṁ
lokadhātuṁ saptaratnaparipūrṇaṁ kṛtvā tathāgatebhyo'rhadbhayaḥ
samyaksaṁbuddhebhyo dānaṁ dadyāt,
api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṁ bahu puṇyaskandhaṁ
prasunuyāt| subhūtirāha-bahu bhagavan,
bahu sugata sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuyāt| tatkasya hetoḥ ?
yo'sau bhagavan puṇyaskandhastathāgatena bhāṣitaḥ,
askandhaḥ sa tathāgatena bhāṣitaḥ| tasmāttathāgato bhāṣate-
puṇyaskandhaḥ puṇyaskandha iti| bhagavānāha-yaśca khalu punaḥ subhūte
kulaputro vā kuladuhitā va imaṁ trisāhasramahāsāhasraṁ lokadhātuṁ
saptaratnaparipūrṇaṁ kṛtvā tathāgatebhyo'rhadbhyaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
dānaṁ dadyāt, yaśca
ito dharmaparyāyādantaśaścatuṣpādikāmapi gāthāmudgṛhya parebhyo
vistareṇa deśayet saṁprakāśayet,
ayameva tatonidānaṁ bahutaraṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuyādaprameyasaṁkhyeyam| tatkasya hetoḥ
?
atonirjātā hi subhūte tathāgatānāmarhatāṁ samyaksaṁbuddhānāmanuttarā
samyaksaṁbodhiḥ,
atonirjātāśca buddhā bhagavantaḥ| tatkasya hetoḥ
?
buddhadharmā buddhadharmā iti subhūte abuddhadharmāścaiva te tathāgatena
bhāṣitāḥ| tenocyante buddhadharmā iti||8||
tatkiṁ manyase subhūte api
nu srotaāpannasyaivaṁ bhavati-mayā srotaāpattiphalaṁ prāptamiti?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan| na srotaāpannasyaivaṁ bhavati-mayā
srotaāpattiphalaṁ prāptamiti| tatkasya hetoḥ
?
na hi sa bhagavan kaṁciddharmamāpannaḥ,
tenocyate srotaāpanna iti| na rūpamāpanno na śabdān na gandhān na rasān
na spraṣṭavyān dharmānāpannaḥ| tenocyate srotaāpanna iti| sacedbhagavan
srotaāpannasyaivaṁ bhavet- mayā srotaāpattiphalaṁ prāptamiti,
sa eva tasyātmagrāho bhavet,
sattvagrāho jīvagrāhaḥ pudgalagrāho bhavediti||
bhagavānāha- takiṁ manyase
subhūte api nu sakṛdāgāmina evaṁ bhavati-mayā sakṛdāgāmiphalaṁ
prāptamiti ?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan| sa sakṛdāgāmina evaṁ bhavati-mayā
sakṛdāgāmiphalaṁ prāptamiti| tatkasya hetoḥ
?
na hi sa kaściddharmo yaḥ sakṛdāgāmitvamāpannaḥ| tenocyate
sakṛdāgāmīti||
bhagavānāha-tatkiṁ manyase
subhūte api nu anāgāmina evaṁ bhavati-mayānāgāmiphalaṁ prāptamiti
? subhūtirāha-no hīdaṁ
bhagavan| na anāgāmina evaṁ bhavati-mayā anāgāmiphalaṁ prāptamiti|
tatkasya hetoḥ ? na
hi sa bhagavan kaściddharmo yo'nāgāmitvamāpannaḥ| tenocyate anāgāmīti||
bhagavānāha- tatkiṁ manyase
subhūte api nu arhata evaṁ bhavati-mayā arhattvaṁ prāptamiti
?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan| nārhata evaṁ bhavati-mayā arhattvaṁ
prāptamiti| tatkasya hetoḥ ?
na hi sa bhagavan kaściddharmo yo'rhannāma| tenocyate-arhanniti|
sacedbhagavan arhata evaṁ bhavet-mayā arhattvaṁ prāptamiti,
sa eva tasyātmagrāho bhavet,
sattvagrāho jīvagrāhaḥ pudgalagrāho bhavet| tatkasya hetoḥ
?
ahamasmi bhagavaṁstathāgatenārhatā samyaksaṁbuddhena araṇāvihāriṇāmagryo
nirdiṣṭaḥ| ahamasmi bhagavan arhan vītarāgaḥ| na ca me bhagavannevaṁ
bhavati- arhannasmyahaṁ vītarāga iti| sacenmama bhagavannevaṁ
bhavet-mayā arhattvaṁ prāptamiti,
na māṁ tathāgato vyākariṣyadaraṇāvihāriṇāmagryaḥ subhūtiḥ kulaputro na
kvacidviharati,
tenocyate araṇāvihārī araṇāvihārīti||9||
bhagavānāha-tatkiṁ manyase
subhūte-asti sa kaściddharmo yastathāgatena dīpaṁkarasya
tathāgatasyārhata-samyaksaṁbuddhasyāntikādudgṛhītaḥ
?
subhūtirāha- no hīdaṁ bhagavan| nāsti sa kaściddharmo yastathāgatena
dīpaṁkarasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṁbuddhasyāntikādudgṛhītaḥ||
bhagavānāha-yaḥ
kaścitsubhūte bodhisattva evaṁ vadet-ahaṁ kṣetravyūhān niṣpādayiṣyāmīti,
sa vitathaṁ vadet| tatkasya hetoḥ
?
kṣetravyūhāḥ kṣetravyūhā iti subhūte avyūhāste tathāgatena bhāṣitāḥ|
tenocyante kṣetravyūhā iti| tasmāttarhi subhūte bodhisattvena
mahāsattvena evamapratiṣṭhitaṁ cittamutpādayitavyaṁ yanna
kvacitpratiṣṭhitaṁ cittamutpādayitavyam| na rūpapratiṣṭhitaṁ
cittamutpādayitavyaṁ na śabdagandharasaspraṣṭavyadharmapratiṣṭhitaṁ
cittamutpādayitavyam| tadyathāpi nāma subhūte puruṣo bhavedupetakāyo
mahākāyo yattasyaivaṁ rūpa ātmabhāvaḥ syāt tadyathāpi nāma sumeruḥ
parvatarājaḥ| tatkiṁ manyase subhūte api nu mahān sa ātmabhāvo bhavet
? subhūtirāha-mahān
sa bhagavān, mahān
sugata sa ātmabhāvo bhavet| tatkasya hetoḥ
?
ātmabhāva ātmabhāva iti bhagavan na bhāvaḥ sa tathāgatena bhāṣitaḥ|
tenocyata ātmabhāva iti| na hi bhagavan sa bhāvo nābhāvaḥ| tenocyate
ātmabhāva iti||10||
bhagavānāha- tatkiṁ manyase
subhūte-yāvatyo gaṅgāyāṁ mahānadyāṁ vālukāstāvatya eva gaṅgānadyo
bhaveyuḥ ? tāsu yā
vālukāḥ, api nu tā
bahvayo bhaveyuḥ ?
subhūtirāha-tā eva tāvadbhagavan bahvayo gaṅgānadyo bhaveyuḥ,
prāgeva yāstāsu gaṅgānadīṣu vālukāḥ| bhagavānāha- ārocayāmi te subhūte,
prativedayāmi te| yāvatyastāsu gaṅgānadīṣu vālukā bhaveyustāvato
lokadhātūn kaścideva strī vā puruṣo vā saptaratnaparipurṇaṁ kṛtvā
tathāgatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo dānaṁ dadyāt,
tat kiṁ manyase subhūte-api nu sā strī vā puruṣo vā tatonidānaṁ bahu
puṇyaskandhaṁ prasunuyāt ?
subhūtirāha-bahu bhagavan,
bahu sugata strī vā puruṣo vā tatonidānaṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuyādaprameyamasaṁkhyeyam| bhagavānāha- yaśca khalu punaḥ subhūte
strī vā puruṣo vā tāvato lokadhātūn saptaratnaparipūrṇaṁ kṛtvā
tathāgatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo dānaṁ dadyāt,
yaśca kulaputro vā kuladuhitā vā ito
dharmaparyāyādantaśaścatuṣpādikāmapi gāthāmudgṛhya parebhyo deśayet
saṁprakāśayet,
ayameva tatonidānaṁ bahutaraṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuyādaprameyamasaṁkhyeyam||11||
api tu khalu punaḥ subhute
yasmin pṛthivīpradeśe ito dharmaparyāyādantaśaścatuṣpādikāmapi
gāthāmudgṛhya bhāṣyeta vā saṁprakāśyeta vā,
sa pṛthivīpradeśaścaityabhūto bhavet sadevamānuṣāsurasya lokasya,
kaḥ punarvādo ye imaṁ dharmaparyāyaṁ sakalasamāptaṁ dhārayiṣyanti
vācayiṣyanti paryavāpsyanti,
parebhyaśca vistareṇa saṁprakāśayiṣyanti| parameṇa te subhūte āścaryeṇa
samanvāgatā bhaviṣyanti| tasmiṁśca subhūte pṛthivīpradeśe śāstā
viharatyanyatarānyataro vā vijñagurusthānīyaḥ||12||
evamukte āyuṣmān
subhūtirbhagavantametadavocat-ko nāma ayaṁ bhagavan dharmaparyāyaḥ,
kathaṁ cainaṁ dhārayāmi
?
evamukte bhagavānāyuṣmantaṁ subhūtimetadavocat- prajñāpāramitā nāmāyaṁ
subhūte dharmaparyāyaḥ| evaṁ cainaṁ dhāraya| tatkasya hetoḥ
?
yaiva subhūte prajñāpāramitā tathāgatena bhāṣitā,
saiva apāramitā tathāgatena bhāṣitā| tenocyate prajñāpāramiteti||
tatkiṁ manyase subhūte-api
nu asti sa kaściddharmo yastathāgatena bhāṣitaḥ
?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan| nāsti sa kaściddharmo yastathāgatena
bhāṣitaḥ||
bhagavānāha-tatkiṁ manyase
subhūte-yāvat trisāhasramahāsāhasre lokadhātau pṛthivīrajaḥ kaccit,
tadbahu bhavet ?
subhūtirāha-bahu bhagavan,
bahu sugata pṛthivīrajo bhavet| tatkasya hetoḥ
?
yattadbhagavan pṛthivīrajastathāgatena bhāṣitam,
arajastadbhagavaṁstathāgatena bhāṣitam| tenocyate pṛthivīraja iti|
yo'pyasau lokadhātustathāgatena bhāṣitaḥ,
adhātuḥ sa tathāgatena bhāṣitaḥ| tenocyate lokadhāturiti||
bhagavānāha- tatkiṁ manyase
subhūte dvātriṁśanmahāpuruṣalakṣaṇaistathāgato'rhan samyaksaṁbuddho
draṣṭavyaḥ ?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan|
dvātriṁśanmahāpuruṣalakṣaṇaistathāgato'rhan samyaksaṁbuddho draṣṭavyaḥ|
tatkasya hetoḥ ? yāni
hi tāni bhagavan dvātriṁśanmahāpuruṣalakṣaṇāni tathāgatena bhāṣitāni,
alakṣaṇāni tāni bhagavaṁstathāgatena bhāṣitāni| tenocyante
dvātriṁśanmahāpuruṣalakṣaṇānīti||
bhagavānāha-yaśca khalu
punaḥ subhūte strī vā puruṣo vā dine dine gaṅgānadīvālukāsamānātmabhāvān
parityajet, evaṁ
parityajan gaṅgānadīvālukāsamān kalpāṁstānātmabhāvān parityajet,
yaśca ito dharmaparyāyadantaśaścatuṣpādikāmapi gāthāmudgṛhyaparebhyo
deśayet saṁprakāśayet,
ayameva tatonidānaṁ bahutaraṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuyādaprameyamasaṁkhyeyam||13||
atha khalvāyuṣmān
subhūtirdharmavegenāśrūṇi prāmuñcat| so'śrūṇi pramṛjya
bhagavantametadavocat-āścaryaṁ bhagavan,
paramāścaryaṁ sugata,
yāvadayaṁ dharmaparyāyastathāgatena bhāṣito'grayānasaṁprasthitānāṁ
sattvānāmarthāya,
śreṣṭhayānasaṁprasthitānāmarthāya,
yato me bhagavan jñānamutpannam| na mayā bhagavan jātvevaṁrūpo
dharmaparyāyaḥ śrutapūrvaḥ| parameṇa te bhagavan āścaryeṇa samanvāgatā
bodhisattvā bhaviṣyanti,
ye iha sūtre bhāṣyamāṇe śrutvā bhūtasaṁjñāmutpādayiṣyanti| tatkasya
hetoḥ ? yā caiṣā
bhagavan bhūtasaṁjñā,
saiva abhūtasaṁjñā| tasmāttathāgato bhāṣatebhūtasaṁjñā bhūtasaṁjñeti||
na mama bhagavan āścaryaṁ
yadahamimaṁ dharmaparyāyaṁ bhāṣyamāṇamavakalpayāmi adhimucye| ye'pi te
bhagavan sattvā bhaviṣyantyanāgate'dhvani paścime kāle paścime samaye
paścimāyāṁ pañcaśatyāṁ saddharmavipralope vartamāne,
ye imaṁ bhagavan dharmaparyāyamudgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti
paryavāpsyanti,
parebhyaśca vistareṇa saṁprakāśayiṣyanti,
te paramāścaryeṇa samanvāgatā bhaviṣyanti| api tu khalu punarbhagavan na
teṣāmātmasaṁjñā pravartiṣyate,
na sattvasaṁjñā na jīvasaṁjñā na pudgalasaṁjñā pravartiṣyate,
nāpi teṣāṁ kācitsaṁjñā nāsaṁjñā pravartate| tatkasya hetoḥ
?
yā sā bhagavan ātmasaṁjñā,
saivāsaṁjñā| yā sattvasaṁjñā jīvasaṁjñā pudgalasaṁjñā,
saivāsaṁjñā| tatkasya hetoḥ
?
sarvasaṁjñāpagatā hi buddha bhagavantaḥ||
evamukte bhagavānāyuṣmantaṁ
subhūtimetadavocat-evametat subhūte,
evametat| paramāścaryasamanvāgatāste sattvā bhaviṣyanti,
ye iha subhūte sūtre bhāṣyamāṇe notrasiṣyanti na saṁtrasiṣyanti na
saṁtrāsamāpatsyante| tatkasya hetoḥ
?
paramapāramiteyaṁ subhūte tathāgatena bhāṣitā yadutāpāramitā| yāṁ ca
subhūte tathāgataḥ paramapāramitāṁ bhāṣate,
tāmaparimāṇā api buddhā bhagavanto bhāṣante| tenocyante
paramapāramiteti||
api tu khalu punaḥ subhute
yā tathāgatasya kṣāntipāramitā,
saiva apāramitā| tatkasya hetoḥ
?
yadā me subhūte kalirājā aṅgapratyaṅgamāṁsānyacchaitsīt,
nāsīnme tasmin samaye ātmasaṁjñā vā sattvasaṁjñā vā jīvasaṁjñā vā
pudgalasaṁjñā vā,
nāpi me kācitsaṁjñā vā asaṁjñā vā babhūva| tatkasya hetoḥ
?
sacenme subhūte tasmin samaye ātmasaṁjñā abhaviṣyat,
vyāpādasaṁjñāpi me tasmin samaye'bhaviṣyat| sacetsattvasaṁjñā jīvasaṁjñā
pudgalasaṁjñābhaviṣyat,
vyāpādasaṁjñāpi me tasmin samaye'bhaviṣyat| tatkasya hetoḥ
?
abhijānāmyahaṁ subhūte atīte'dhvani pañca jātiśatāni yadahaṁ kṣāntivādī
ṛṣirabhūvam| tatrāpi me nātmasaṁjñā babhūva,
na sattvasaṁjñā, na
jīvasaṁjñā, na
pudgalasaṁjñā babhūva| tasmāttarhi subhūte bodhisattvena mahāsattvena
sarvasaṁjñā vivarjayitvā anuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau
cittamutpādayitavyam| na rūpapratiṣṭhitaṁ cittamutpādayitavyam,
na śabdagandharasaspraṣṭavyadharmapratiṣṭhitaṁ cittamutpādayitavyam,
na dharmapratiṣṭhitaṁ cittamutpādayitavyam,
nādharmapratiṣṭhitaṁ cittamutpādayitavyam,
na kvacitpratiṣṭhitaṁ cittamutpādayitavyam| tatkasya hetoḥ
?
yatpratiṣṭhitaṁ tadevāpratiṣṭhitam| tasmādeva tathāgato
bhāṣate-apratiṣṭhitena bodhisattvena dānaṁ dātavyam| na
rūpaśabdagandharasasparśadharmapratiṣṭhitena dānaṁ dātavyam||
api tu khalu punaḥ subhūte
bodhisattvena evaṁrūpo dānaparityāgaḥ kartavyaḥ sarvasattvānāmarthāya|
tatkasya hetoḥ ? yā
caiṣā subhūte sattvasaṁjñā,
saiva asaṁjñā| ya evaṁ te sarvasattvāstathāgatena bhāṣitāsta eva
asattvāḥ| tatkasya hetoḥ ?
bhūtavādī subhūte tathāgataḥ,
satyavādī tathāvādī ananyathāvādī tathāgataḥ,
na vitathavādī tathāgataḥ||
api tu khalu punaḥ subhūte
yastathāgatena dharmo'bhisaṁbuddho deśito nidhyātaḥ,
na tatra satyaṁ na mṛṣā| tadyathāpi nāma subhūte puruṣo'ndhakārapraviṣṭo
na kiṁcidapi paśyet,
evaṁ vastupatito bodhisattvo draṣṭavyo yo vastupatito dānaṁ parityajati|
tadyathāpi nāma subhūte cakṣuṣmān puruṣaḥ prabhātāyāṁ rātrau
sūrye'bhyudgate nānavidhāni rūpāṇi paśyet,
evamavastupatito bodhisattvo draṣṭavyo yo'vastupatito dānaṁ
parityajati||
api tu khalu punaḥ subhūte
ye kulaputrā vā kuladuhitaro vā imaṁ dharmaparyāyamudgrahīṣyanti
dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti,
parebhyaśca vistareṇa saṁprakāśayiṣyanti,
jñātāste subhūte tathāgatena buddhajñānena,
dṛṣṭāste subhūte tathāgatena buddhacakṣuṣā,
buddhāste tathāgatena| sarve te subhūte sattvā aprameyamasaṁkhyeyaṁ
puṇyaskandhaṁ prasaviṣyanti pratigrahīṣyanti||14||
yaśca khalu punaḥ subhūte
strī vā puruṣo vā purvāhṇakālasamaye gaṅgānadīvālukāsamānātmabhāvān
parityajet, evaṁ
madhyāhnakālasamaye gaṅgānadīvālukāsamānātmabhāvān parityajet,
sāyāhnakālasamaye gaṅgānadīvālukāsamānātmabhāvān parityajet,
anena paryāyeṇa bahūni kalpakoṭiniyutaśatasahasrāṇyātmabhāvān parityajet,
yaścemaṁ dharmaparyāyaṁ śrutvā na pratikṣipet,
ayameva tatonidānaṁ bahutaraṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuyādaprameyamasaṁkhyeyam,
kaḥ punarvādo yo likhitvā udgṛhṇīyāddhārayedvācayetparyavāpnuyāt,
parebhyaśca vistareṇa saṁprakāśayet||
api tu khalu punaḥ subhūte
acintyo'tulyo'yaṁ dharmaparyāyaḥ| ayaṁ ca subhūte
dharmaparyāyastathāgatena bhāṣito'grayānasaṁprasthitānāṁ
sattvānāmarthāya,
śreṣṭhayānasaṁprasthitānāṁ sattvānāmarthāya| ye imaṁ
dharmaparyāyamudgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti,
parebhyaśca vistareṇa saṁprakāśayiṣyanti,
jñātāste subhūte tathāgatena buddhajñānena,
dṛṣṭāste subhūte tathāgatena buddhacakṣuṣā,
buddhāste tathāgatena| sarve te subhūte sattvā aprameyeṇa
puṇyaskandhenāṁ samanvāgatā bhaviṣyanti|
acintyenātulyenāmāpyenāparimāṇena puṇyaskandhena samanvāgatā
bhaviṣyanti| sarve te subhūte sattvāḥ samāṁśena bodhiṁ dhārayiṣyanti
vacayiṣyanti paryavāpsyanti| tatkasya hetoḥ
?
na hi śakyaṁ subhūte ayaṁ dharmaparyāyo hīnādhimuktiakaiḥ sattvaiḥ
śrotum,
nātmadṛṣṭikairna sattvadṛṣṭikairna jīvadṛṣṭikairna pudgaladṛṣṭikaiḥ|
nābodhisattvapratijñai sattvaiḥ śakyamayaṁ dharmaparyāyaḥ śrotuṁ vā
udgrahītuṁ vā dhārayituṁ vā vācayituṁ vā paryavāptuṁ vā| nedaṁ sthānaṁ
vidyate||
api tu khalu punaḥ subhūte
yatra pṛthivīpradeśe idaṁ sūtraṁ prakaśayiṣyate,
pūjanīyaḥ sa pṛthivīpradeśo bhaviṣyati sadevamānuṣāsurasya lokasya|
vandanīyaḥ pradakṣiṇīyaśca sa pṛthivīpradeśo bhaviṣyati,
caityabhūtaḥ sa pṛthivīpradeśo bhaviṣyati||15||
api tu ye te subhūte
kulaputrā vā kuladuhitaro vā imānevaṁrūpān sūtrāntānudgrahīṣyanti
dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti,
yoniśaśca manasikariṣyanti,
parebhyaśca vistareṇa saṁprakāśayiṣyanti,
te paribhūtā bhaviṣyanti,
suparibhūtāśca bhaviṣyanti| tatkasya hetoḥ
?
yāni ca teṣāṁ subhūte sattvānāṁ paurvajanmikānyaśubhāni karmāṇi
kṛtānyapāyasaṁvartanīyāni,
dṛṣṭa eva dharme paribhūtatayā tāni paurvajanmikānyaśubhāni karmāṇi
kṣapayiṣyanti,
buddhabodhiṁ cānuprāpsyanti||
abhijānāmyahaṁ subhūte
atīte'dhvanyasaṁkhyeyaiḥ kalpairasaṁkhyeyatarairdīpaṁkarasya
tathāgatasyārhataḥ samyaksaṁbuddhasya pareṇa paratareṇa
caturaśītibuddhakoṭiniyutaśatasahasrāṇyabhūvan ye mayārāgitāḥ,
ārāgya na virāgitāḥ| yacca mayā subhūte te buddhā bhagavanta ārāgitāḥ,
ārāgya na virāgitāḥ,
yacca paścime kāle paścime samaye paścimāyāṁ pañcaśatyāṁ
saddharmavipralopakāle vartamāne imānevaṁrūpān sūtrāntānudgrahīṣyanti
dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti,
parebhyaśca vistareṇa saṁprakāśayiṣyanti,
asya khalu punaḥ subhūte puṇyaskandhasyāntikādasau paurvakaḥ
puṇyaskandhaḥ śatatamīmapi kalāṁ nopaiti,
sahasratamīmapi śatasahasratamīmapi koṭimamipi koṭiśatatamīmapi
koṭiśatasahasratamīmapi koṭiniyutaśatasahasratamīmapi| saṁkhyāmapi
kalāmapi gaṇanāmapi upamāmapi upaniṣadamapi yāvadaupamyamapi na
kṣamate||
sacetpunaḥ subhūte teṣāṁ
kulaputrāṇāṁ kuladuhitṝṇāṁ vā ahaṁ puṇyaskandhaṁ bhāṣeyam,
yāvatte kulaputrā vā kuladuhitaro vā tasmin samaye puṇyaskandhaṁ
prasaviṣyanti,
pratigrahīṣyanti,
unmādaṁ sattvā anuprāpnuyuścittavikṣepaṁ vā gaccheyuḥ| api tu khalu
punaḥ subhūte acintyo'tulyo'yaṁ dharmaparyāyastathāgatena bhāṣitaḥ| asya
acintya eva vipākaḥ pratikāṅkṣitavyaḥ||16||
atha khalvāyuṣmān
subhūtirbhagavantametadavocat-kathaṁ bhagavan
bodhisattvayānasaṁprasthitena sthātavyam,
kathaṁ pratipattavyam,
kathaṁ cittaṁ pragrahītavyam
?
bhagavānāha-iha subhūte bodhisattvayānasaṁprasthitena evaṁ
cittamutpādayitavyam-sarve sattvā mayā anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau
parinirvāpayitavyāḥ| evaṁ sa sattvān parinirvāpya na kaścitsattvaḥ
parinirvāpito bhavati| tatkasya hetoḥ
?
sacetsubhūte bodhisattvasya sattvasaṁjñā pravarteta,
na sa bodhisattva iti vaktavyaḥ| jīvasaṁjñā vā yāvatpudgalasaṁjñā vā
pravarteta, na sa
bodhisattva iti vaktavyaḥ| tatkasya hetoḥ
?
nāsti subhūte sa kaściddharmo yo bodhisattvayānasaṁprasthito nāma||
tatkiṁ manyase subhūte asti
sa kaściddharmo yastathāgatena dīpaṁkarasya tathāgatasyāntikādanuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ
?
evamukte āyuṣmān subhūtirbhagavantametadavocat- yathāhaṁ bhagavato
bhāṣitasyārthamājānāmi,
nāsti sa bhagavan kaściddharmo yastathāgatena dīpaṁkarasya
tathāgatasyārhataḥ samyaksaṁbuddhasyāntikādanuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ| evamukte bhagavānāyuṣmantaṁ
subhūtimetadavocat-evametatsubhūte,
evametat| nāsti subhūte sa kaściddharmo yastathāgatena dīpaṁkarasya
tathāgatasyārhataḥ samyaksaṁbuddhasyāntikādanuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ| sacetpunaḥ subhūte
kaściddharmastathāgatenābhisaṁbuddho'bhaviṣyat,
na māṁ dīpaṁkarastathāgato vyākariṣyat-bhaviṣyasi tvaṁ māṇava
anāgate'dhvani śākyamunirnāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddha iti|
yasmāttarhi subhūte tathāgatenārhatā samyaksaṁbuddhena nāsti sa
kaściddharmo yo'nuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ,
tasmādahaṁ dīpaṁkareṇa tathāgatena vyākṛta- bhaviṣyasi tvaṁ māṇava
anāgate'dhvani śākyamunirnāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddha| tatkasya
hetoḥ ? tathāgata iti
subhūte bhūtatathatāyā etadadhivacanam| tathāgata iti subhūte
anutpādadharmatāyā etadadhivacanam| tathāgata iti subhūte
dharmocchedasyaitadadhivacanam| tathāgata iti subhūte
atyantānutpannasyaitadadhivacanam| tatkasya hetoḥ
?
eṣa subhūte anutpādo yaḥ paramārthaḥ| yaḥ kaścitsubhūte evaṁ
vadet-tathāgatenārhatā samyaksaṁbuddhena anuttarā
samyaksaṁbodhirabhisaṁbuddheti,
sa vitathaṁ vadet| abhyācakṣīta māṁ sa subhūte asatodgṛhītena| tatkasya
hetoḥ- ? nāsti
subhūte sa kaściddharmo yastathāgatena anuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ| yaśca subhūte tathāgatena
dharmo'bhisaṁbuddho deśito vā tatra na satyaṁ na mṛṣā| tasmāttathāgato
bhāṣate-sarvadharmā buddhadharmā iti| tatkasya hetoḥ
?
sarvadharmā iti subhūte adharmāstathāgatena bhāṣitāḥ| tasmāducyante
sarvadharmā buddhadharmā iti||
tadyathāpi nāma subhūte
puruṣo bhavedupetakāyo mahākāyaḥ
?
āyuṣmān subhūtirāha- yo'sau bhagavaṁstathāgatena puruṣo bhāṣita
upetakāyo mahākāya iti,
akāyaḥ sa bhagavaṁstathāgatena bhāṣitaḥ| tenocyate upetakāyo mahākāya
iti||
bhagavānāha
-evametatsubhūte| yo bodhisattva evaṁ vadet-ahaṁ sattvān
parinirvāpayiṣyāmiti,
na sa bodhisattva iti vaktavyaḥ| tatkasya hetoḥ
?
asti subhūte sa kaściddharmo yo bodhisattvo nāma
?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan| nāsti sa kaściddharmo yo bodhisattvo
nāma| bhagavānāha- sattvāḥ sattvā iti subhūte asattvāste tathāgatena
bhāṣitāḥ, tenocyante
sattvā iti| tasmāttathāgato bhāṣate-nirātmānaḥ sarvadharmā nirjīvā
niṣpoṣā niṣpudgalāḥ sarvadharmā iti||
yaḥ subhūte bodhisattva evaṁ
vadet- ahaṁ kṣetravyūhānniṣpādayiṣyāmīti,
sa vitathaṁ vadet| tatkasya hetoḥ
?
kṣetravyūhāḥ kṣetravyūhā iti subhūte avyūhāste tathāgatena bhāṣitāḥ|
tenocyante kṣetravyūhā iti||
yaḥ subhūte bodhisattvo
nirātmāno dharmā nirātmāno dharmā ityadhimucyate,
tathāgatenārhatā samyaksaṁbuddhena bodhisattvo mahāsattva
ityākhyātaḥ||17||
bhagavānāha-tatkiṁ manyase
subhūte-saṁvidyate tathāgatasya māṁsacakṣuḥ
?
subhūtirāha- evametadbhagavan,
saṁvidyate tathāgatasya māṁsacakṣuḥ| bhagavānāha-tatkiṁ manyase subhūte
saṁvidyate tathāgatasya divyaṁ cakṣuḥ
?
subhūtirāha-evametadbhagavan,
saṁvidyate tathāgatasya divyaṁ cakṣuḥ| bhagavānāha-tatkiṁ manyase
subhūte saṁvidyate tathāgatasya prajñācakṣuḥ
?
subhūtirāha-evametadbhagavan,
saṁvidyate tathāgatasya prajñācakṣuḥ| bhagavānāha-tatkiṁ manyase subhūte
saṁvidyate tathāgatasya dharmacakṣuḥ
?
subhūtirāha-evametadbhagavan,
saṁvidyate tathāgatasya dharmacakṣuḥ| bhagavānāha- tatkiṁ manyase
subhūte saṁvidyate tathāgatasya buddhacakṣuḥ
?
subhūtirāha-evametadbhagavan,
saṁvidyate tathāgata buddhacakṣuḥ|
bhagavānāha-tatkiṁ manyase
subhūte yāvantyo gaṅgāyāṁ mahānadyāṁ vālukāḥ,
api nu tā vālukāstathāgatena bhāṣitāḥ
?
subhūtirāha-evametadbhagavan,
evametat sugata| bhāṣitāstathāgatena vālukāḥ| bhagavānāha-tatkiṁ manyase
subhūte yāvatyo gaṅgāyāṁ mahānadyāṁ vālukāḥ,
tāvatya eva gaṅgānadyo bhaveyuḥ,
tāsu vā vālukāḥ,
tāvantaśca lokadhātavo bhaveyuḥ,
kaccidbahavaste lokadhātavo bhaveyuḥ
?
subhūtirāha-evametadbhagavan,
evametat sugata| bahavaste lokadhātavo bhaveyuḥ| bhagavānāha-yāvantaḥ
subhūte teṣu lokadhātuṣu sattvāḥ,
teṣāmahaṁ nānābhāvāṁ cittadhārāṁ prajānāmi| tatkasya hetoḥ
?
cittadhārā cittadhāreti subhūte adhāraiṣā tathāgatena bhāṣitā,
tenocyate cittadhāreti| tatkasya hetoḥ
?
atītaṁ subhūte cittaṁ nopalabhyate| anāgataṁ cittaṁ nopalabhyate|
pratyutpannaṁ cittaṁ nopalabhyate||18||
tatkiṁ manyase subhūte yaḥ
kaścitkulaputro vā kuladuhitā vā imaṁ trisāhasramahāsāhasraṁ lokadhātuṁ
saptaratnaparipūrṇaṁ kṛtvā tathāgatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
dānaṁ dadyāt, api nu
sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṁ bahu puṇyaskandhaṁ prasunuyāt
? subhūtirāha- bahu
bhagavan, bahu
sugata| bhagavānāha-evametatsubhūte,
evametat| bahu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuyādaprameyamasaṁkhyeyam| tatkasya hetoḥ
?
puṇyaskandhaḥ puṇyaskandha iti subhūte askandhaḥ sa tathāgatena
bhāṣitaḥ| tenocyate puṇyaskandha iti| sacet punaḥ subhūte
puṇyaskandho'bhaviṣyat,
na tathāgato'bhāṣiṣyat puṇyaskandhaḥ puṇyaskandha iti||19||
tatkiṁ manyase subhūte
rūpakāyapariniṣpattyā tathāgato draṣṭavyaḥ
?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan| na rūpakāyapariniṣpattyā tathāgato
draṣṭavyaḥ| tatkasya hetoḥ
?
rūpakāyapariniṣpattī rūpakāyapariniṣpattiriti bhagavan apariniṣpattireṣā
tathāgatena bhāṣitā| tenocyate rūpakāyapariniṣpattiriti||
bhagavānāha- tatkiṁ manyase
subhūte lakṣaṇasaṁpadā tathāgato draṣṭavyaḥ
?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavān| na lakṣaṇasaṁpadā tathāgato draṣṭavyaḥ|
tatkasya hetoḥ ?
yaiṣā bhagavan lakṣaṇasaṁpattathāgatena bhāṣitā,
alakṣaṇasaṁpadeṣā tathāgatena bhāṣitā| tenocyate lakṣaṇasaṁpaditi||20||
bhagavānāha- tatkiṁ manyase
subhūte api nu tathāgatasyaivaṁ bhavati-mayā dharmo deśita iti
?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan tathāgatasyaivaṁ bhavati-mayā dharmo
deśita iti| bhagavānāha-yaḥ subhūte evaṁ vadet- tathāgatena dharmo
deśita iti, sa
vitathaṁ vadet| abhyācakṣīta māṁ sa subhūte asatodgṛhītena| tatkasya
hetoḥ ? dharmadeśanā
dharmadeśaneti subhūte nāsti sa kaściddharmo yo dharmadeśanā
nāmopalabhyate||
evamukte āyuṣmān
subhūtirbhagavantametadavocat-asti bhagavan kecitsattvā
bhaviṣyantyanāgate'dhvani paścime kāle paścime samaye paścimāyāṁ
pañcaśatyāṁ saddharmavipralope vartamāne,
ya imānevaṁrūpān dharmān śrutvā abhiśraddhāsyanti| bhagavānāha- na te
subhūte sattvā nāsattvāḥ| tatkasya hetoḥ
?
sattvāḥ sattvā iti subhūte sarve te subhūte asattvāstathāgatena
bhāṣitāḥ| tenocyante sattvā iti||21||
tatkiṁ manyase subhūte-api
nu asti sa kaściddharmaḥ,
yastathāgatenānuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ
?
āyuṣmān subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan| nāsti sa bhagavan kaściddharmo
yastathāgatenānuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ|
bhagavānāha-evametatsubhūte,
evametat| aṇurapi tatra dharmo na saṁvidyate nopalabhyate| tenocyate
anuttarā samyaksaṁbodhiriti||22||
api tu khalu punaḥ subhūte
samaḥ sa dharmo na tatra kaścidviṣamaḥ| tenocyate anuttarā
samyaksaṁbodhiriti| nirātmatvena niḥsattvatvena nirjīvatvena
niṣpudgalatvena samā sā anuttarā samyaksaṁbodhiḥ sarvaiḥ
kuśalairdharmairabhisaṁbudhyate| tatkasya hetoḥ
?
kuśalā dharmāḥ kuśalā dharmā iti subhūte adharmāścaiva te tathāgatena
bhāṣitāḥ| tenocyante kuśalā dharmā iti||23||
yaśca khalu punaḥ subhute
strī vā puruṣo vā yāvantastrisāhasramahāsāhasre lokadhātau sumeravaḥ
parvatarājānaḥ,
tāvato rāśīn saptānāṁ ratnānāmabhisaṁhṛtya tathāgatebhyo'rhadbhayaḥ
samyaksaṁbuddhebhyo dānaṁ dadyāt,
yaśca kulaputro vā kuladuhitā vā itaḥ prajñāpāramitāyā
dharmaparyāyādantaśaścatuṣpādikāmapi gāthāmudgṛhya parebhyo deśayet,
asya subhūte puṇyaskandhasya asau paurvakaḥ puṇyaskandhaḥ śatatamīmapi
kalāṁ nopaiti,
yāvadupaniṣadamapi na kṣamate||24||
tatkiṁ manyase subhūte-api
nu tathāgatasyaivaṁ bhavati-mayā sattvāḥ parimocitā iti?
na khalu punaḥ subhūte evaṁ draṣṭavyam| tatkasya hetoḥ
?
nāsti subhūte kaścitsattvo yastathāgatena parimocitaḥ| yadi punaḥ
subhūte kaścitsattvo'bhaviṣyadyastathāgatena parimocitaḥ syāt,
sa eva tathāgatasyātmagrāho'bhaviṣyat,
sattvagrāho jīvagrāhaḥ pudgalagrāho'bhaviṣyat| ātmagrāha iti subhūte
agrāha eṣa tathāgatena bhāṣitaḥ| sa ca bālapṛthagjanairudgṛhītaḥ|
bālapṛthagjanā iti subhūte ajanā eva te tathāgatena bhāṣitāḥ| tenocyante
bālapṛthagjanā iti||25||
tatkiṁ manyase
subhūte-lakṣaṇasaṁpadā tathāgato draṣṭavyaḥ
?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan| yathāhaṁ bhagavato bhāṣitasyārthamājānāmi,
na lakṣaṇasaṁpadā tathāgato draṣṭavyaḥ| bhagavānāha-sādhu sādhu subhūte,
evametatsubhūte,
evametadyathā vadasi| na lakṣaṇasaṁpadā tathāgato draṣṭavyaḥ| tatkasya
hetoḥ ? sacetpunaḥ
subhūte lakṣaṇasaṁpadā tathāgato draṣṭavyo'bhaviṣyat,
rājāpi cakravartī tathāgato'bhaviṣyat| tasmānna lakṣaṇasaṁpadā tathāgato
draṣṭavyaḥ| āyuṣmān subhutirbhagavantametadavocat-yathāhaṁ bhagavato
bhāṣitasyārthamājānāmi,
na lakṣaṇasaṁpadā tathāgato draṣṭavyaḥ||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmime gāthe abhāṣata-
ye māṁ rūpeṇa cādrākṣurye
māṁ ghoṣeṇa cānvaguḥ|
mithyāprahāṇaprasṛtā na māṁ
drakṣyanti te janāḥ||1||
dharmato buddho draṣṭavyo
dharmakāyā hi nāyakāḥ|
dharmatā ca na vijñeyā na sā
śakyā vijānitum||2||26||
tatkiṁ manyase subhūte
lakṣaṇasaṁpadā tathāgatena anuttarā samyaksaṁbodhirabhisaṁbuddhā?
na khalu punaste subhūte evaṁ draṣṭavyam| tatkasya hetoḥ
?
na hi subhūte lakṣaṇasaṁpadā tathāgatena anuttarā
samyaksaṁbodhirabhisaṁbuddhā syāt| na khalu punaste subhūte kaścidevaṁ
vadet-bodhisattvayānasaṁprasthitaiḥ kasyaciddharmasya vināśaḥ prajñaptaḥ
ucchedo veti| na khalu punaste subhūte evaṁ draṣṭavyam| tatkasya hetoḥ
? na
bodhisattvayānasaṁprasthitaiḥ kasyaciddharmasya vināśaḥ prajñapto
nocchedaḥ||27||
yaśca khalu punaḥ subhūte
kulaputro vā kuladuhitā vā gaṅgānadīvālukāsamāllokadhātūn
saptaratnaparipūrṇaṁ kṛtvā tathāgatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
dānaṁ dadyāt, yaśca
bodhisattvo nirātmakeṣvanutpattikeṣu dharmeṣu kṣāntiṁ pratilabhate,
ayameva tatonidānaṁ bahutaraṁ puṇyaskandhaṁ
prasavedaprameyamasaṁkhyeyam| na khalu punaḥ subhūte bodhisattvena
mahāsattvena puṇyaskandhaḥ parigrahītavyaḥ| āyuṣmān subhūtirāha- nanu
bhagavan bodhisattvena puṇyaskandhaḥ parigrahītavyaḥ
?
bhagavānāha-parigrahītavyaḥ subhūte no grahītavyaḥ| tenocyate
parigrahītavya iti||28||
api tu khalu punaḥ subhūte
yaḥ kaścidevaṁ vadet-tathāgato gacchati vā āgacchati vā tiṣṭhati vā
niṣīdati vā, śayyāṁ
vā kalpayati, na me
subhūte (sa)
bhāṣitasyārthamājānāti| tatkasya hetoḥ
?
tathāgata iti subhūte ucyate na kvacidgato na kutaścidāgataḥ| tenocyate
tathāgato'rhan samyaksaṁbuddha iti||29||
yaśca khalu punaḥ subhūte
kulaputro vā kuladuhitā vā yāvanti trisāhasramahāsāhasre lokadhātau
pṛthivīrajāṁsi,
tāvatāṁ lokadhātūnāmevaṁrūpaṁ maṣiṁ kuryāt yāvadevamasaṁkhyeyena vīryeṇa
tadyathāpi nāma paramāṇusaṁcayaḥ,
tatkiṁ manyase subhūte-api nu bahuḥ sa paramāṇusaṁcayo bhavet
?
subhūtirāha-evametadbhagavan,
evametatsugata| bahuḥ sa paramāṇusaṁcayo bhavet| tatkasya hetoḥ
?
sacedbhagavan bahuḥ paramāṇusaṁcayo'bhaviṣyat,
na bhagavānavakṣyat-paramāṇusaṁcaya iti| tatkasya hetoḥ
?
yo'sau bhagavan paramāṇusaṁcayastathāgatena bhāṣitaḥ,
asaṁcayaḥ sa tathāgatena bhāṣitaḥ| tenocyate paramāṇusaṁcaya iti| yaśca
tathāgatena bhāṣitastrisāhasramahāsāhasro lokadhāturiti,
adhātuḥ sa tathāgatena bhāṣitaḥ| tenocyate trisāhasramahāsāhasro
lokadhāturiti| tatkasya hetoḥ ?
sacedbhagavan lokadhāturabhaviṣyat,
sa eva piṇḍagrāho'bhaviṣyat| yaścaiva piṇḍagrāhastathāgatena bhāṣitaḥ,
agrāhaḥ sa tathāgatena bhāṣitaḥ| tenocyate piṇḍagrāha iti| bhagavānāha-
piṇḍagrāhaścaiva subhūte avyavahāro'nabhilāpyaḥ| na sa dharmo nādharmaḥ|
sa ca bālapṛthagjanairudgṛhītaḥ||30||
tatkasya hetoḥ
?
yo hi kaścitsubhūte evaṁ vadet-ātmadṛṣṭistathāgatena bhāṣitā,
sattvadṛṣṭirjīvadṛṣṭiḥ pudgaladṛṣṭistathāgatena bhāṣitā,
api nu sa subhūte samyagvadamāno vadet
?
subhūtirāha-no hīdaṁ bhagavan,
no hīdaṁ sugata, na
samyagvadamāno vadet| tatkasya hetoḥ
?
yā sā bhagavan ātmadṛṣṭistathāgatena bhāṣitā,
adṛṣṭiḥ sā tathāgatena bhāṣitā| tenocyate ātmadṛṣṭiriti||
bhagavānāha-evaṁ hi subhūte
bodhisattvayānasaṁprasthitena sarvadharmā jñātavyā draṣṭavyā
adhimoktavyāḥ| tathāca jñātavyā draṣṭavyā adhimoktavyāḥ,
yathā na dharmasaṁjñāyāmapi pratyupatiṣṭhennādharmasaṁjñāyām| tatkasya
hetoḥ ? dharmasaṁjñā
dharmasaṁjñeti subhūte asaṁjñaiṣā tathāgatena bhāṣitā| tenocyate
dharmasaṁjñeti||31||
yaśca khalu punaḥ subhūte
bodhisattvo mahāsattvo'prameyānasaṁkhyeyāṁllokadhātūn
saptaratnaparipūrṇaṁ kṛtvā tathāgatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
dānaṁ dadyāt, yaśca
kulaputro vā kuladuhitā vā itaḥ prajñāpāramitāyā
dharmaparyāyādantaśaścatuṣpādikāmapi gāthāmudgṛhya
dhārayeddeśayedvācayet paryavāpnuyāt,
parebhyaśca vistareṇa saṁprakāśayet,
ayameva tatonidānaṁ bahutaraṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuyādaprameyamasaṁkhyeyam| kathaṁ ca saṁprakāśayet
?
tadyathākāśe-
tārakā timiraṁ dīpo
māyāvaśyāya budbudam|
svapnaṁ ca vidyudabhraṁ ca
evaṁ draṣṭavya saṁskṛtam||
tathā prakāśayet,
tenocyate saṁprakāśayediti||
idamavocadbhagavān āttamanāḥ|
sthavirasubhūtiste ca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāste ca bodhisattvāḥ
sadevamānuṣāsuragandharvaśca loko bhagavato bhāṣitamabhyanandanniti||32||
||āryavajracchedikā
bhagavatī prajñāpāramitā samāptā||