evamukto śakro devānāmindro
bhagavantametadavocat-evametadbhagavan,
evametatsugata| prajñāpāramitāṁ hi bhagavan satkurvatā gurukurvatā mānayatā
pūjayatā arcayatā apacāyatā kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā
atītānāgatapratyutpannā buddhā bhagavanto buddhajñānaparijñāteṣu
sarvalokadhātuṣu atyantatayā satkṛtā gurukṛtā mānitāḥ pūjitā arcitā
apacāyitāśca bhavanti| tiṣṭhantu khalu punarbhagavan anena paryāyeṇa
trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvāḥ,
ye'pi te bhagavan gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu
sarvasattvāḥ, tatra
ekaikaḥ sattvaḥ ekaikaṁ saptaratnamayaṁ tathāgatadhātugarbhaṁ stūpaṁ kārayet,
ekaikaśca sattvastān sarvān stūpān kārayet,
kārayitvā ca tān pratiṣṭhāpya kalpaṁ vā kalpāvaśeṣaṁ vā sarvavādyaiḥ
sarvagītaiḥ sarvanṛtyaiḥ sarvatūryatālāvacarairdivyaiḥ sarvapuṣpaiḥ
sarvadhūpaiḥ sarvagandhaiḥ sarvamālyaiḥ sarvavilepanaiḥ sarvacūrṇaiḥ
sarvavastrairdivyābhiḥ sarvacchatradhvajaghaṇṭāpatākābhiḥ samantācca
sarvadīpamālābhiḥ,
bahuvidhābhiśca divyamānuṣikībhiḥ sarvapūjābhiḥ satkuryādgurukuryānmānayet
pūjayedarcayedapacāyet,
ayameva tebhyaḥ sa bhagavan sarvasattvebhya kulaputro vā kuladuhitā vā
bahutaraṁ puṇyaṁ prasavati,
ya imāṁ prajñāpāramitāmabhiśraddadhadavakalpayannadhimucya prasannacitto
bodhāya cittamutpādya adhyāśayataḥ śṛṇuyādudgṛhṇīyāddhārayedvācayet
paryavāpnuyāt pravartayeddeśayedupadiśeduddiśet svādhyāyet,
parebhyaśca vistareṇa saṁprakāśayet,
arthamasyā vivṛṇuyāt,
manasānvavekṣeta,
yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṁsāmāpadyeta,
antaśaḥ pustakagatāmapi kṛtvā dhārayetsthāpayetsaddharmacirasthitihetoḥ- mā
buddhanetrīsamucchedo bhūt,
mā saddharmāntardhānam| bodhisattvānāṁ mahāsattvānāṁ ca anugrahopasaṁhāraḥ
kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti| tāṁ caināṁ prajñāpāramitāṁ
satkuryādgurukuryānmānayetpūjayedarcayedapacāyet
puṣpairdhūpairgandhairmālyairvilepanaiścūrṇairvastraiśchatrairdhvajairghaṇṭābhiḥ
patākābhiḥ, samantācca
dīpamālābhiḥ,
bahuvidhābhiśca pūjābhiḥ pūjayet||
atha khalu bhagavān śakraṁ
devānāmindrametadavocat-evametatkauśika,
evametat| bahutaraṁ sa kauśika kulaputra vā kuladuhitā vā tatonidānaṁ
bahutaraṁ puṇyaṁ prasavati| aprameyaṁ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā
tatonidānaṁ bahutaraṁ puṇyaṁ prasavati| asaṁkhyeyaṁ sa kauśika kulaputro vā
kuladuhitā vā tatonidānaṁ bahutaraṁ puṇyaṁ prasavati| acintyaṁ sa kauśika
kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṁ bahutaraṁ puṇyaṁ prasavati| atulyaṁ
sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṁ bahutaraṁ puṇyaṁ
prasavati| aparimāṇaṁ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṁ
bahutaraṁ puṇyaṁ prasavati| tatkasya hetoḥ
?
prajñāpāramitānirjātā hi kauśika tathāgatānāmarhatāṁ samyaksaṁbuddhānāṁ
sarvajñatā| sarvajñatānirjātā ca tathāgataśarīrāṇāṁ pūjā| tasmāttarhi
kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṁ
prajñāpāramitāmabhiśraddadhadavakalpayannadhimucya prasannacitto bodhāya
cittamutpādya adhyāśayataḥ
śṛṇuyādudgṛhṇīyāddhārayedvācayetparyavāpnuyātpravarta
-yeddeśayedupadiśeduddiśet,
svādhyāyet, parebhyaśca
vistareṇa saṁprakāśayet,
arthamasyā vivṛṇuyāt,
manasānvavekṣeta,
yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṁsāmāpadyeta,
antaśaḥ pustakagatāmapi kṛtvā dhārayetsthāpayetsaddharmacirasthitihetoḥ- mā
buddhanetrīsamucchedo bhūt,
mā saddharmāntardhānam| bodhisattvānāṁ mahāsattvānāṁ ca anugrahopasaṁhāraḥ
kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti| tāṁ caināṁ prajñāpāramitāṁ
satkuryādgurukuryānmānayetpūjayedarcayedapacāyet
puṣpairdhūpairgandhairmālyairvilepanaiścūṇairvastraiśchatrairdhvajairghaṇṭābhiḥ
patākābhiḥ samantācca dīpamālābhiḥ,
bahuvidhābhiśca pūjābhiḥ pūjayet,asya
kauśika puṇyābhisaṁskārasya asau pūrvakastathāgatadhātugarbhaḥ
saptaratnamayaḥ stūpasaṁskārajapuṇyābhisaṁskāraḥ śatatamīmapi kalāṁ nopaiti,
sahasratamīmapi,
śatasahasratamīmapi,
koṭītamīmapi,
koṭīśatatamīmapi,
koṭīsahasratamīmapi,
koṭīśatasahasratamīmapi,
koṭīniyutaśatasahasratamīmapi kalāṁ nopaiti| saṁkhyāmapi kalāmapi gaṇanāmapi
upamāmapi aupamyamapi upanisāmapi upaniṣadamapi na kṣamate||
atha khalu yāni tāni
catvāriṁśaddevaputrasahasrāṇi śakreṇa devānāmindreṇa sārdhaṁ saṁnipatitāni
tasyāmeva parṣadi saṁnipatitānyabhūvan,
tāni śakraṁ devānāmindrametadavocan-udgṛhṇīṣva mārṣa prajñāpāramitām|
udgrahītavyā mārṣa prajñāpāramitā| dhārayitavyā mārṣa prajñāpāramitā|
vācayitavyā mārṣa prajñāpāramitā| paryavāptavyā mārṣa prajñāpāramitā|
pravartayitavyā mārṣa prajñāpāramitā| deśayitavyā mārṣa prajñāpāramitā|
upadeṣṭavyā mārṣa prajñāpāramitā| uddeṣṭavyā mārṣa prajñāpāramitā|
svādhyātavyā mārṣa prajñāpāramitā| atha khalu bhagavān śakraṁ
devānāmindramāmantrayate sma-udgṛhāṇa tvaṁ kauśika prajñāpāramitām| dhāraya
tvaṁ kauśika prajñāpāramitām| vācaya tvaṁ kauśika prajñāpāramitām|
paryavāpnuhi tvaṁ kauśika prajñāpāramitām| pravartaya tvaṁ kauśika
prajñāpāramitām| deśaya tvaṁ kauśika prajñāpāramitām | upadiśa tvaṁ kauśika
prajñāpāramitām| uddiśaya tvaṁ kauśika prajñāpāramitām| svādhyāya tvaṁ
kauśika prajñāpāramitām| tatkasya heto?
yadā hi kauśika asurāṇāmevaṁrūpāḥ samudācārā utpatsyante-devāṁsrāyastriṁśān
yodhayiṣyāma iti,
devaistrāyastriṁśaiḥ sārdhaṁ saṁgrāmayiṣyāma iti,
tadā tvaṁ kauśika imāṁ prajñāpāramitāṁ samanvāhareḥ,
svādhyāyeḥ, evaṁ
teṣāmasurāṇāṁ te samudācārāḥ punarevāntardhāsyanti||
evamukte śakro devānāmindro
bhagavantametadavocat-mahāvidyeyaṁ bhagavan yaduta prajñāpāramitā|
apramāṇeyaṁ bhagavan vidyā yaduta prajñāpāramitā| aparimāṇeyaṁ bhagavan
vidyā yaduta prajñāpāramitā| niruttareyaṁ bhagavān vidyā yaduta
prajñāpāramitā| anuttareyaṁ bhagavan vidyā yaduta prajñāpāramitā| asameyaṁ
bhagavan vidyā yaduta prajñāpāramitā| asamasameyaṁ bhagavan vidyā yaduta
prajñāpāramitā| evamukte bhagavān śakraṁ
devānāmindrametadavocat-evametatkauśika,
evametat| mahāvidyeyaṁ kauśika yaduta prajñāpāramitā| apramāṇeyaṁ kauśika
vidyā yaduta prajñāpāramitā| aparimāṇeyaṁ kauśika vidyā yaduta
prajñāpāramitā| niruttareyaṁ kauśika vidyā yaduta prajñāpāramitā|
anuttareyaṁ kauśika vidyā yaduta prajñāpāramitā| asameyaṁ kauśika vidyā
yaduta prajñāpāramitā| asamasameyaṁ kauśika vidyā yaduta prajñāpāramitā|
tatkasya hetoḥ? imāṁ hi
kauśika vidyāmāgamya paurvakāstathāgatā arhantaḥ samyaksaṁbuddhā anuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhāḥ,
yaduta prajñāpāramitām| ye'pi te kauśika bhaviṣyantyanāgate'dhvani tathāgatā
arhantaḥ samyaksaṁbuddhāḥ,
anuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbhotsyante,
te'pi kauśika imāmeva vidyāmāgamya anuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbhotsyante yaduta prajñāpāramitā| ye'pi kecitkauśika
etarhi aprameyeṣvasaṁkhyeyeṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu buddhā
bhagavanto'nuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyante,
te'pi kauśika imāmeva vidyāmāgamya anuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyante
yaduta prajñāpāramitām| ahamapi kauśika imāmeva vidyāmāgamya anuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddho yaduta prajñāpāramitām| imāmeva kauśika
vidyāmāgamya daśa kuśalāḥ karmapathā loke prabhāvyante,
catvāri dhyānāni bodhyaṅgasaṁprayuktāni loke prabhāvyante,
catvāryapramāṇāni bodhyaṅgasaṁprayuktāni loke prabhāvyante,
catasra ārūpyasamāpattayo bodhyaṅgaparigṛhītā loke prabhāvyante,
ṣaḍabhijñā bodhyaṅgasaṁprayuktā loke prabhāvyante,
saptatriṁśadbodhipakṣā dharmā loke prabhāvyante,
saṁkṣepeṇa caturaśītidharmaskandhasahasrāṇi loke prabhāvyante,
buddhajñānaṁ svayaṁbhūjñānamacintyajñānaṁ loke prabhāvyante,
imāmeva kauśika vidyāmāgamya yaduta prajñāpāramitām| yadāpi kauśika
tathāgatā arhantaḥ samyaksaṁbuddhā loke notpadyante,
tadāpi kauśika bodhisattvā mahāsattvāḥ pūrvaśrutena prajñāpāramitāniṣyandena
ye upāyakauśalyasamanvāgatā bhavanti,
te'pi kauśika sattvānāmanukampakāḥ anukampāmupādāya imaṁ lokamāgamya daśa
kuśalān karmapathān loke prabhāvayanti,
catvāri dhyānāni bodhyaṅgaviprayuktāni loke prabhāvayanti,
catvāryapramāṇāni bodhyaṅgaviprayuktāni loke prabhāvayanti| catasra
ārūpyasamāpattīrbodhyaṅgaviyuktā loke prabhāvayanti| pañcābhijñā
bodhyaṅgaviprayuktā loke prabhāvayanti| tadyathāpi nāma kauśika
candramaṇḍalamāgamya sarvā oṣadhīḥ tārā yathābalaṁ yathāsthāmamavabhāsayanti,
nakṣatrāṇi ca yathābalaṁ yathāsthāmamavabhāsayanti,
evameva kauśika tathāgatasyārhataṁ samyaksaṁbuddhasya atyayena
saddharmasyāntardhāne tathāgatānāmarhatāṁ samyaksaṁbuddhānāmanutpādāt yā
kāciddharmacaryā samacaryā asamacaryā kuśalacaryā loke prajñāyate
prabhāvyate, sarvā sā
bodhisattvanirjātā bodhisattvapramāvitā bodhisattvopāyakauśalyapravartitā|
tacca bodhisattvānāmupāyakauśalyaṁ prajñāpāramitānirjātaṁ veditavyam||
punaraparaṁ kauśika imāṁ
prajñāpāramitāmudgṛhṇaṁtāṁ dhārayatāṁ vācayatāṁ paryavāpnuvatāṁ
pravartayatāṁ deśayatāmupadiśatāmuddiśatāṁ svādhyāyatāṁ likhatāṁ manasi
kurvatāṁ samanvāharatāṁ ca kulaputrāṇāṁ kuladuhitṝṇāṁ vā tannidānaṁ bahavo
dṛṣṭadhārmikā guṇāḥ pratikāṅkṣitavyāḥ| evamukte śakro devānāmindro
bhagavantametadavocat-katamaiḥ punarbhagavan dṛṣṭadhārmikairguṇaiḥ
samanvāgatāste kulaputrāḥ kuladuhitaraśca bhaviṣyanti
?
bhagavānāha-na te kauśika kulaputrā vā kuladuhitaro vā viṣamāparihāreṇa
kālaṁ kariṣyanti, na
viṣeṇa kālaṁ kariṣyanti,
na śastreṇa kālaṁ kariṣyanti,
nāgninā kālaṁ kariṣyati,
nodakena kālaṁ kariṣyanti,
na daṇḍena kālaṁ kariṣyanti,
na paripakrameṇa kālaṁ kariṣyanti| utpannotpannāścaiṣāmupadravā rājato vā
rājaputrato vā rājamantrito vā rājamahāmātrato vā imāṁ prajñāpāramitāṁ
samanvāharatāṁ vā svādhyāyatāṁ vā punarevāntardhāsyanti| teṣāṁ ca enāṁ
prajñāpāramitāṁ punaḥ punaḥ samanvāharatāṁ vā svādhyāyatāṁ vā ye
tatropasaṁkrāmeyuravatāraprekṣiṇo'vatāragaveṣiṇo rājāno vā rājaputrā vā
rājamantriṇo vā rājamahāmātrā vā,
na te'vatāraṁ lapsyante yathāpi nāma prajñāpāramitāparigṛhītatvāt|
upasaṁkrāntānāṁ ca teṣāṁ rājñāṁ vā rājaputrāṇāṁ vā rājamantriṇāṁ vā,
rājamahāmātrāṇāṁ vā ālapitukāmatā bhaviṣyati,
abhibhāṣitukāmatā bhaviṣyati,
pratisaṁmoditavyaṁ ca te maṁsyante| tatkasya hetoḥ?
iyaṁ hi kauśika prajñāpāramitā sarvasattvānāmantike maitropasaṁhāreṇa
maitracittatayā karuṇopasaṁhāreṇa karuṇacittatayā pratyupasthitā|
tasmāttarhi kauśika ye'pi te vyālasarīsṛpakāntāramadhyagatāḥ,
teṣāṁ kulaputrāṇāṁ kuladuhitṝṇāṁ vā manuṣyā vā amanuṣyā vā
avatāraprekṣiṇo'vatāragaveṣiṇaḥ,
te'pi teṣāṁ kauśika avatāraṁ na lapsyante sthāpayitvā pūrvakarmavipākam||
atha khalvanyatīrthyānāṁ
parivrājakānāmupālambhābhiprāyāṇāṁ śataṁ tasyāṁ velāyāṁ yena
bhagavāṁstenopasaṁkrāmati sma| atha khalu śakro devānāmindro dūrata eva
āgacchatastānanyatīrthyān parivrājakān dṛṣṭvā teṣāṁ cittāni vyavalokya evaṁ
cintayāmāsa-ime khalu anyatīrthyāḥ parivrājakā upālambhābhiprāyā yena
bhagavāṁstenopasaṁkrāmanti sma| yannvahaṁ yāvanmātro mayāṁ
bhagavato'ntikādasyāḥ prajñāpāramitāyāḥ pradeśa udgṛhītaḥ,
tāvanmātraṁ smṛtyā samanvāhareyaṁ svādhyāyeyaṁ pravartayeyam,
yathaite'nyatīrthāḥ parivrājakā bhagavantaṁ nopasaṁkrāmeyuḥ| evamasyāḥ
prajñāpāramitāyā bhāṣyamāṇāyā nāntarāyaḥ syāditi | atha khalu śakro
devānāmindro yāvanmātro bhagavato'ntikādasyāḥ prajñāpāramitāyāḥ pradeśaḥ
udgṛhītaḥ, tāvanmātraṁ
smṛtyā samanvāharati sma,
svādhyāyati sma,
pravartayati sma| atha te'nyatīrthāḥ parivrājakā dūrāddūrataraṁ bhagavantaṁ
pradakṣiṇīkṛtya tenaiva dvāreṇa tenaiva mārgeṇa punareva niṣkrāntāḥ| atha
khalvāyuṣmataḥ śāriputrasyaitadabhūt-kimatra kāraṇaṁ yena ime'nyatīrthyāḥ
parivrājakā dūrāddūrataraṁ bhagavantaṁ pradakṣiṇīkṛtya tenaiva dvāreṇa
tenaiva mārgeṇa punareva niṣkrāntāḥ?
atha khalu bhagavānāyuṣmataḥ śāriputrasya imamevaṁrūpaṁ cetasaiva
cetaḥparivitarkamājñāya āyuṣmantaṁ śāriputrametadavocat-śakreṇa śāriputra
devānāmindreṇa teṣāmanyatīrthyānāṁ parivrājakānāmupālambhābhiprāyāṇāṁ
cittāni vyavalokya iyaṁ prajñāpāramitā smṛtyā samanvāhṛtā svādhyāyitā
pravartitā,
teṣāmanyatīrthyānāṁ parivrājakānāṁ vigrahītukāmānāṁ vivaditukāmānāṁ
virodhayitukāmānāṁ nivartanārtham,
yathā asyāḥ prajñāpāramitāyā bhāṣyamāṇāyā ete'nyatīrthyāḥ parivrājakā
nopasaṁkrāmeyuriti,
māntarāyaṁ kārṣuḥ prajñāpāramitāyā bhāṣyamāṇāyā iti| mayā ca śakrasya
devānāmindrasyābhyanujñātam| tatkasya hetoḥ?
nāhaṁ śāriputra teṣāmanyatīrthyānāṁ parivrājakānāmekasyāpi śuklaṁ dharmaṁ
samanupaśyāmi| sarve te śāriputra upālambhābhiprāyāḥ pratihatacittā
upasaṁkramitukāmā abhūvan||
atha khalu mārasya pāpīyasya
etadabhūt-imāstathāgatasyārhataḥ samyaksaṁbuddhasya catasraḥ parṣadaḥ
saṁnipatitāḥ saṁniṣaṇṇāstathāgatasya saṁmukhībhūtāḥ| ime ca kāmāvacarā
rūpāvacarāśca devaputrāḥ saṁmukhībhūtāḥ| niyatamatra bodhisattvā mahāsattvā
vyākariṣyante'nuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau| yannvahamupasaṁkrāmeyaṁ
vicakṣuḥkaraṇāyeti| atha khalu māraḥ pāpīyāṁścaturaṅgabalakāyamabhinirmāya
yena bhagavāṁstenopasaṁkrāmati sma| atha khalu śakrasya
devānāmindrasyaitadabhūt-māro batāyaṁ pāpīyāṁścaturaṅgabalakāyamabhinirmāya
yena bhagavāṁstenopasaṁkrāmati sma| yaścāyaṁ caturaṅgasya balakāyasya vyūhaḥ,
nāyaṁ rājño bimbisārasya caturaṅgasya balakāyasya vyūhaḥ,
nāpi rājñaḥ prasenajitaścaturaṅgasya balakāyasya vyūhaḥ,
nāpi śākyānāṁ caturaṅgasya balakāyasya vyūhaḥ,
nāpi licchavīnāṁ caturaṅgasya balakāyasya vyūhaḥ,
yo'yaṁ māreṇa pāpīyasā abhinirmitaḥ| samanubaddho dīrgharātraṁ māraḥ pāpīyān
bhagavato'vatāraprekṣī avatāragaveṣī,
sattvānāṁ ca viheṭhanābhiprāyaḥ| yannvahamimāmeva prajñāpāramitāṁ smṛtyā
samanvāhareyaṁ svādhyāyeyaṁ pravartayeyamiti| atha khalu śakro devānāmindra
imāmeva prajñāpāramitāṁ smṛtyā samanvāharati sma svādhyāyati sma
pravartayati sma| yathā yathā ca śakro devānāmindra imāṁ prajñāpāramitāṁ
smṛtyā samanvāharati sma svādhyāyati sma pravartayati sma,
tathā tathā māraḥ pāpīyāṁstenaiva mārgeṇa punareva pratyudāvṛttaḥ||
atha khalu trāyastriṁśatkāyikā
devaputrā divyāni māndārapuṣpāṇyabhinirmāya vihāyasā antarīkṣagatā yena
bhagavāṁstenābhyavakiranti sma,
yena bhagavāṁstena tāni divyāni māndāravapuṣpāṇyabhiprakiranti sma,
evaṁ codānamudānayanti sma-cirasya bateyaṁ prajñāpāramitā jāmbūdvīpakānāṁ
manuṣyāṇāmupāvṛtteti| punareva ca divyāni māndāravāṇi puṣpāṇi gṛhītvā yena
bhagavāṁstenābhyavakiranti sma,
abhiprakiranti sma| evaṁ cāvocan-ye kecidbhagavan sattvāḥ prajñāpāramitāṁ
bhāṣiṣyante bhāvayiṣyanti,
prajñāpāramitāyāṁ cariṣyanti,
na teṣāṁ māro vā mārakāyikā vā devatā avatāraṁ lapsyante| na te bhagavan
sattvā avarakeṇa kuśalamūlena samanvāgatā bhaviṣyanti,
ye imāṁ prajñāpāramitāṁ śroṣyanti,
śrutva codgrahīṣyanti,
dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanti,
upadekṣyanti uddekṣyanti svādhyāsyanti| pūrvajinakṛtādhikārāste bhagavan
sattvā bhaviṣyanti,
yeṣāmiyaṁ prajñāpāramitā śrotrāvabhāsamāgamiṣyati| kaḥ punarvādo ye
enāmudgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti
deśayiṣyanti upadekṣyanti uddekṣyanti svādhyāsyanti,
tathatvāya śikṣiṣyante,
tathatvāya pratipatsyante,
tathatvāya yogamāpatsyante,
tathāgataparyupāsitāste bhagavan sattvā bhaviṣyanti| tatkasya hetoḥ?
ato hi sarvajñatā gaveṣitavyā yaduta prajñāpāramitātaḥ| tadyathāpi nāma
bhagavan yāni kānicidratnāni mahāratnāni,
sarvāṇi tāni mahāsamudraprabhāvitāni,
sarvāṇi tāni mahāsamudrādgaveṣitavyāni,
evameva bhagavan sarvajñatāmahāratnaṁ tathāgatānāmarhatāṁ samyaksaṁbuddhānāṁ
prajñāpāramitāmahāsamudrādgaveṣitavyam| evamukte bhagavān śakraṁ
devānāmindrametadavocat-evametatkauśika,
evametat| atonirjātaṁ tathāgatānāmarhatāṁ samyaksaṁbuddhānāṁ
sarvajñatāmahāratnaṁ yaduta prajñāpāramitāmahāsamudrāt||
atha khalvāyuṣmānānando
bhagavantametadavocat-na bhagavan dānapāramitāyā varṇaṁ bhāṣate,
na nāmadheyaṁ parikīrtayati| na śīlapāramitāyāḥ,
na kṣāntipāramitāyāḥ, na
vīryapāramitāyāḥ| na bhagavan dhyānapāramitāyā varṇaṁ bhāṣate,
na nāmadheyaṁ parikīrtayati| api tu prajñāpāramitāyā evaikasyā bhagavān
varṇaṁ bhāṣate,
nāmadheyaṁ ca parikīrtayati| bhagavānāha evametadānanda,
evametat| prajñāpāramitāyā evāhamānanda varṇaṁ bhāṣe nāmadheyaṁ ca
parikīrtayāmi, nānyāsāṁ
pāramitānām| tatkasya hetoḥ?
prajñāpāramitā hi ānanda pūrvaṁgamā pañcānāṁ pāramitānām| tatkiṁ manyase
ānanda apariṇāmitaṁ dānaṁ sarvajñatāyāṁ dānapāramitānāmadheyaṁ labhate?
āyuṣmānānanda āha-no hīdaṁ bhagavan| bhagavānāha-tatkiṁ manyase ānanda
apariṇāmitaṁ śīlamapariṇāmitā kṣāntirapariṇāmitaṁ vīryamapariṇāmitaṁ dhyānam?
tatkiṁ manyase ānanda apariṇāmitā prajñā sarvajñatāyāṁ
prajñāpāramitānāmadheyaṁ labhate?
ānanda āha-no hīdaṁ bhagavan| bhagavānāha-tatkiṁ manyase tvamānanda acintyā
sā prajñā yā kuśalamūlāni sarvajñatāpariṇāmena pariṇāmayati?
ānanda āha-evametadbhagavan,
evametatsugata| acintyā sā bhagavan prajñā,
paramācintyā sā bhagavan prajñā,
yā kuśalamūlāni sarvajñatāpariṇāmena pariṇāmayati bhagavānāha-tasmāttarhi
ānanda paramatvātsā prajñā pāramitānāmadheyaṁ labhate,
yayā sarvajñatāyāṁ pariṇāmitāni kuśalamūlāni pāramitānāmadheyaṁ labhante|
tasmāttarhi ānanda sarvajñatāpariṇāmitakuśalamūlatvātprajñāpāramitā pañcānāṁ
pāramitānāṁ pūrvaṁgamā nāyikā pariṇāyikā| anena yogena antargatāḥ pañca
pāramitāḥ prajñāpāramitāyāmeva ānanda
ṣaṭpāramitāparipūrṇādhivacanametadyaduta prajñāpāramiteti| tasmāttarhi
ānanda prajñāpāramitāyāṁ parikīrtitāyāṁ sarvāḥ ṣaṭ pāramitāḥ parikīrtitā
bhavanti| tadyathāpi nāma ānanda mahāpṛthivyāṁ bījāni prakīrṇāni sāmagrīṁ
labhamānāni virohanti| mahāpṛthivī ca teṣāṁ bījānāṁ pratiṣṭhā|
mahāpṛthivīpratiṣṭhitāni ca tāni bījāni virohanti| evameva ānanda
prajñāpāramitāsaṁgṛhītāḥ pañca pāramitāḥ sarvajñatāyāṁ pratiṣṭhante|
prajñāpāramitāpratiṣṭhitāḥ pañca pāramitā virohanti|
prajñāpāramitāparigṛhītatvācca pāramitānāmadheyaṁ labhante| tasmāttarhi
ānanda prajñāpāramitaiva pañcānāṁ pāramitānāṁ pūrvaṁgamā nāyikā pariṇāyakā||
atha khalu śakro devānāmindro
bhagavantametadavocat-na tāvadime bhagavaṁstathāgatenārhatā
samyaksaṁbuddhena prajñāpāramitāyāḥ sarve guṇāḥ parikīrtitāḥ,
yān guṇān sa kulaputro vā kuladuhitā vā parigṛhṇīte prajñāpāramitāmudgṛhya
dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvā upadiśya uddiśya
svādhyāyya| atha hi mayā yo bhagavato'ntikādasyāḥ prajñāpāramitāyāḥ pradeśa
udgṛhītaḥ, sa
pravartitaḥ| bhagavānāha-sādhu sādhu kauśika| na khalu punaḥ kauśika kevalaṁ
yaḥ prajñāpāramitāmudgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati
pravartayiṣyati deśayiṣyatyupadekṣyatyuddekṣyati svādhyāsyati,
tasyaiva kevalamamī guṇā bhaviṣyanti| yo'pi kauśika kulaputro vā kuladuhitā
vā imāṁ prajñāpāramitāṁ likhitvā pustakagatāṁ kṛtvā dhārayiṣyati
sthāpayiṣyati saddharmacirasthitihetoḥ-mā buddhanetrīsamucchedo bhūt,
mā saddharmāntardhānam| bodhisattvānāṁ mahāsattvānāṁ cānugrahopasaṁhāraḥ
kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti| tāṁ caināṁ prajñāpāramitāṁ satkariṣyati
gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati arcayiṣyati apacāyiṣyati
puṣpairdhūpairgandhairmālyairvilepanaiścūrṇairvastraiśchatrairdhvajairghaṇṭābhiḥ
patākābhiḥ, samantācca
dīpamālābhiḥ,
bahuvidhābhiśca pūjābhiḥ pūjayiṣyati,
tasyāpyahaṁ kauśika kulaputrasya vā kuladuhiturvā enān dṛṣṭadhārmikān guṇān
vadāmi||
evamukte śakro devānāmindro
bhagavantametadavocat-ahamapi bhagavaṁstasyāpi kulaputrasya vā kuladuhiturvā
rakṣāvaraṇaguptiṁ saṁvidhāsyāmi,
ya imāṁ prajñāpāramitāṁ likhitvā pustakagatāṁ kṛtvā dhārayiṣyati
sthāpayiṣyati saddharmacirasthitihetoḥ-mā buddhanetrīsamucchedo bhūt,
mā saddharmāntardhānam| bodhisattvānāṁ mahāsattvānāṁ cānugrahopasaṁhāraḥ
kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti| tāṁ caināṁ prajñāpāramitāṁ satkariṣyati
gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati arcayiṣyati apacāyiṣyati
puṣpairdhūpairgandhairmālyairvilepanaiścūrṇairvastraiśchatrairdhvajairghaṇṭābhiḥ
patākābhiḥ, samantācca
dīpamālābhiḥ,
bahuvidhābhiśca pūjābhiḥ pūjayiṣyati| kaḥ punarvādo yaḥ enāṁ prajñāpāramitāṁ
likhiṣyati udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati
pravartayiṣyati deśayiṣyatyupadekṣyatyuddekṣyati svādhyāsyati satkariṣyati
gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati arcayiṣyati apacāyiṣyati
puṣpairdhūpairgandhairmālyairvilepanaiścūrṇairvastraiśchatrairdhvajairghaṇṭābhiḥ
patākābhiḥ, samantācca
dīpamālābhiḥ,
bahuvidhābhiśca pūjābhiḥ pūjayiṣyati||
bhagavānāha-sādhu sādhu kauśika|
tasya khalu punaḥ kauśika kulaputrasya kuladuhiturvā imāṁ prajñāpāramitāṁ
svādhyāyato bahūni devaputraśatānyupasaṁkramiṣyanti| bahūni devaputra
sahasrāṇi bahūni devaputraśatasahasrāṇi dharmaśravaṇāyopasaṁkramiṣyanti| te
ca devaputrā dharmaṁ śṛṇvantastasya dharmabhāṇakasya
pratibhānamupasaṁhartavyaṁ maṁsyante| yadāpi sa dharmabhāṇako na jalpitukāmo
bhaviṣyati, tadāpi tasya
te devaputrāstenaiva dharmagauraveṇa pratibhānamupasaṁhartavyaṁ maṁsyante,
yathā tasya kulaputrasya vā kuladuhiturvā bhāṣitumeva chando bhaviṣyati|
imamapi sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikaṁ guṇaṁ
parigṛhṇāti, ya imāṁ
prajñāpāramitāmudgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati
pravartayiṣyati deśayiṣyatyupadekṣyatyuddekṣyati svādhyāsyati||
punaraparaṁ kauśika tasya
kulaputrasya kuladuhiturvā imāṁ prajñāpāramitāṁ bhāṣamāṇasya catasṝṇāṁ
parṣadāmagrato nāvalīnacittatā bhaviṣyati-mā khalu māṁ kaścitparyanuyuñjīta
upālambhābhiprāya iti| tatkasya hetoḥ?
tathā hi tasya prajñāpāramitā rakṣāvaraṇaguptiṁ karoti| sa upālambhānapi
prajñāpāramitāvihārī na samanupaśyati,
upālambhakarānapi prajñāpāramitāvihārī na samanupaśyati,
yo'pyupālabhyeta tamapi na samanupaśyati,
tāmapi prajñāpāramitāṁ na samanupaśyati| evaṁ prajñāpāramitāparigṛhītasya
kulaputrasya vā kuladuhiturvā anena paryāyeṇa na kaścitparyanuyogo
bhaviṣyati| sa ca notrasiṣyati,
na saṁtrasiṣyati, na
saṁtrāsamāpatsyate| imānapi sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā
dṛṣṭadhārmikān guṇān parigṛhṇāti,
ya imāṁ prajñāpāramitāmudgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati
pravartayiṣyati deśayiṣyatyupadekṣyatyuddekṣyati svādhyāsyati||
punaraparaṁ kauśika sa kulaputro
vā kuladuhitā vā priyo bhaviṣyati mātāpitṝṇāṁ
mitrāmātyajñātisālohitaśramaṇabrāhmaṇānāṁ hitānāṁ ca,
pratibalaśca bhaviṣyati,
śaktaśca bhaviṣyati utpannotpannānāṁ parapravādināṁ sahadharmeṇa nigrahāya,
paraiśca pratyanuyujyamānaḥ pratyanuyogavyākaraṇasamartho bhaviṣyati|
imānapi sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikān guṇān
parigṛhṇāti, yaḥ
kulaputro vā kuladuhitā vā imāṁ prajñāpāramitāmudgrahīṣyati dhārayiṣyati
vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyatyupadekṣyatyuddekṣyati
svādhyāsyati||
yatra khalu punaḥ kauśika
kulaputro vā kuladuhitā vā imāṁ prajñāpāramitāṁ likhitvā pustakagatāṁ kṛtvā
pūjāpūrvaṁgamaṁ sthāpayiṣyati pūjayiṣyati,
tatra kauśika ye keciccāturmahārājakāyikeṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṁ
samyaksaṁbodhau saṁprasthitāḥ,
te'pi tatra āgantavyaṁ maṁsyante| te'pi tatrāgatya enāṁ prajñāpāramitāṁ
pustakagatāṁ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyantyudgrahīṣyanti
dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti
deśayiṣyantyupadekṣyanyuddekṣyanti svādhyāsyanti| prekṣya vanditvā
namaskṛtya dhārayitvā vācayitvā paryāvāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya
svādhyāyya punareva prakramitavyaṁ maṁsyante| evaṁ ye kecitkauśika
trāyastriṁśeṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau saṁprasthitāḥ,
te'pi tatrāgantavyaṁ maṁsyante| te'pi tatrāgatya enāṁ prajñāpāramitāṁ
pustakagatāṁ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyantyudgrahīṣyanti
dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti
deśayiṣyantyupadekṣyantyuddekṣyanti svādhyāsyanti| prekṣya vanditvā
namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśya
uddiśya svādhyāyya punareva prakramitavyaṁ maṁsyante| ye'pi kecitkauśika
yāmeṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau saṁprasthitāḥ,
te'pi tatrāgantavyaṁ maṁsyante| te'pi tatrāgatya enāṁ prajñāpāramitāṁ
pustakagatāṁ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyantyudgrahīṣyanti
dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti
deśayiṣyantyupadekṣyantyuddekṣyanti svādhyāsyanti| prekṣya vanditvā
namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya
deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punareva prakramitavyaṁ maṁsyante| ye'pi
kecitkauśika tuṣiteṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau
saṁprasthitāḥ, te'pi
tatrāgantavyaṁ maṁsyante| te'pi tatrāgatya enāṁ prajñāpāramitāṁ pustakagatāṁ
prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyantyudgrahīṣyanti dhārayiṣyanti
vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti
deśayiṣyantyupadekṣyantyuddekṣyanti svādhyāsyanti|
prekṣya vanditvā
namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya
deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punareva prakramitavyaṁ maṁsyante| ye'pi
kecitkauśika nirmāṇaratiṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau
saṁprasthitāḥ, te'pi
tatrāgantavyaṁ maṁsyante| te'pi tatrāgatya enāṁ prajñāpāramitāṁ pustakagatāṁ
prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyantyudgrahīṣyanti dhārayiṣyanti
vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti
deśayiṣyantyupadekṣyantyuddekṣyanti svādhyāsyanti| prekṣya vanditvā
namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya
deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punareva prakramitavyaṁ maṁsyante| ye'pi
kecitkauśika paranirmitavaśavartiṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṁ
samyaksaṁbodhau saṁprasthitāḥ,
te'pi tatrāgantavyaṁ maṁsyante| te'pi tatrāgatya enāṁ prajñāpāramitāṁ
pustakagatāṁ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanti udgrahīṣyanti
dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanti
upadekṣyanti uddekṣyanti svādhyāsyanti| prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya
dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya
punareva prakramitavyaṁ maṁsyante| evaṁ ye'pi kecitkauśika rūpāvacareṣu
deveṣu devaputrā yāvanto brahmaloke brahmakāyikā devaputrā anuttarāyāṁ
samyaksaṁbodhau saṁprasthitāḥ,
te'pi tatrāgantavyaṁ maṁsyante| te'pi tatrāgatya enāṁ prajñāpāramitāṁ
pustakagatāṁ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanti udgrahīṣyanti
dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanti
upadekṣyanti uddekṣyanti svādhyāsyanti| prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya
dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya
punareva prakramitavyaṁ maṁsyante| mā te'tra kauśika evaṁ bhūdyathā
brahmakāyikā eveti| yathā brahmakāyikāḥ,
evaṁ ye'pi kecitkauśika brahmapurohiteṣu deveṣu devaputrā..........peyālam|
evaṁ ye'pi kecitkauśika mahābrahmāsu parīttābheṣvapramāṇābheṣvābhāsvareṣu
parīttasubheṣvapramāṇaśubheṣu śubhakṛtsneṣvanabhrakeṣu puṇyaprasaveṣu
bṛhatphaleṣvasaṁjñisattveṣvabṛheṣvatapeṣu sudṛśeṣu sudarśaneṣu| ye'pi
kecitkauśika akaniṣṭheṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau
saṁprasthitāḥ, te'pi
tatrāgantavyaṁ maṁsyante| te'pi tatrāgatya enāṁ prajñāpāramitāṁ pustakagatāṁ
prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyantyudgrahīṣyanti dhārayiṣyanti
vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti
deśayiṣyantyupadekṣyantyuddekṣyanti svādhyāsyanti| prekṣya vanditvā
namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya
deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punareva prakramitavyaṁ maṁsyante|
evaṁ ca kauśika tena kulaputreṇa
vā kuladuhitrā vā cittamutpādayitavyam-ye keciddaśasu dikṣu
aprameyeṣvasaṁkhyeyeṣu lokadhātuṣu devā nāgā yakṣā gandharvā asurā garuḍāḥ
kinnarā mahoragā manuṣyā amanuṣyāḥ,
te itaḥ pustakātprajñāpāramitāṁ paśyantu vandantāṁ namaskurvantu udgṛhṇantu
dhārayantu paryavāpnuvantu pravartayantu deśayantu upadiśantu uddiśantu
svādhyāyantu| prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā
paryavāpya pravartya deśayitvā upadiśyoddiśya svādhyāyya punareva
svabhavanāni gacchantu-teṣāmidaṁ dharmadānameva dattaṁ bhavatviti| mā te'tra
kauśika evaṁ bhūt-ye asminneva cāturmahādvīpake lokadhātau kāmāvacarā
rūpāvacarāśca devaputrā anuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁprasthitāḥ,
te eva kevalaṁ tatrāgantavyaṁ maṁsyanta iti| na te kauśika evaṁ draṣṭavyam|
api tu khalu punaḥ kauśika yāvantastrisāhasramahāsāhasre lokadhātau
kāmāvacarā rūpāvacarāśca devaputrā anuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁprasthitāḥ,
te'pi tatrāgantavyaṁ maṁsyante| te'pi tatrāgatya enāṁ prajñāpāramitāṁ
pustakagatāṁ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyantyudgrahīṣyanti
dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti
deśayiṣyantyupadekṣyantyuddekṣyanti svādhyāsyanti| prekṣya vanditvā
namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya
deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punareva prakramitavyaṁ maṁsyante| tasya
khalu punaḥ kauśika kulaputrasya vā kuladuhiturvā gṛhaṁ vā layanaṁ vā
prāsādo vā surakṣito bhaviṣyati| na ca tasya kaścidviheṭhako bhaviṣyati
sthāpayitvā pūrvakarmavipākena| imamapi sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā
vā dṛṣṭadhārmikaṁ guṇaṁ parigrahīṣyati-yatra hi nāma evaṁ mahaujaskā devā
nāgā yakṣā gandharvā asurā garuḍāḥ kinnarā mahoragā manuṣyā amanuṣyā vā
āgantavyaṁ maṁsyante ||
evamukte śakro devānāmindro
bhagavantametadavocat-kathaṁ punarbhagavan sa kulaputro vā kuladuhitā vā
evaṁ jānīyāt-iha devā vā nāgā vā yakṣā vā gandharvā vā asurā vā garuḍā vā
kinnarā vā mahoragā va manuṣyā vā amanuṣyā vā āgacchanti imāṁ
prajñāpāramitāṁ śrotuṁ draṣṭuṁ vandituṁ namaskartumudgrahītuṁ dhārayituṁ
vācayituṁ paryavāptuṁ pravartayituṁ deśayitumupadeṣṭumuddeṣṭuṁ svādhyātumiti?
evamukte bhagavān śakraṁ devānāmindrametadavocat-sacetkauśika kulaputro vā
kuladuhitā vā tatra udāramavabhāsaṁ saṁjānīte,
niṣṭhā tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā tatra gantavyā-iha devo vā nāgo vā
yakṣo vā gandharvo vā asuro vā garuḍo vā kinnaro vā mahorago vā manuṣyo vā
amanuṣyo vā āgata iti,
upasaṁkrānta iti| punaraparaṁ sacetkauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatra
amānuṣaṁ gandhaṁ ghrāsyatyanāghrātapūrvam,
ghrātvā ca tadgandhaṁ niṣṭhā tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā tatra
gantavyā-iha devo vā nāgo vā yakṣo vā gandharvo vā asuro vā garuḍo vā
kinnaro vā mahorago vā manuṣyo vā amanuṣyo vā āgata iti,
upasaṁkrānta iti||
punaraparaṁ sacetkauśika
kulaputro vā kuladuhitā vā tatra amānuṣaṁ gandhaṁ ghrāsyati anāghrātapūrvam,
ghrātvā ca tadgandhaṁ niṣṭhā tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā tatra gantavyāḥ,
-iha devo vā nāgo vā yakṣo vā gandharvo vā asuro vā garuḍo va kinnaro vā
mahorago vā manuṣyo vā[amanuṣyo
vā] āgata iti,
upasaṁkrānta iti| punaraparaṁ sacetkauśika kulaputro va kuladuhitā vā
caukṣasamudācāro bhaviṣyati,
śucisamudācāro bhaviṣyati,
tasya tayā caukṣasamudācāratayā śucisamudācāratayā te devā nāgā yakṣā
gandharvā asurā garuḍāḥ kinnarā mahoragā manuṣyā amanuṣyā vā āgantavyaṁ
maṁsyante| ye ca tatra devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragā
manuṣyā amanuṣyā vā āgatā bhaviṣyanti,
te tasya tayā caukṣasamudācāratayā śucisamudācāratayā āttamanaskāḥ
pramuditāḥ prītisaumanasyajātā bhaviṣyanti| yāśca tatra alpaujaskā
alpaujaskā devatā adhyuṣitā bhaviṣyanti,
tāstato'pakramitavyaṁ maṁsyante| tatkasya hetoḥ?
teṣāmeva hi mahaujaskānāṁ mahaujaskānāṁ devānāṁ nāgāna yakṣāṇāṁ
gandharvāṇāmasurāṇāṁ garuḍānāṁ kinnarāṇāṁ mahoragāṇāṁ manuṣyāṇāṁ
mamanuṣyāṇāṁ vā śriyaṁ ca tejaśca gauravaṁ ca asahamānā eva tā alpaujaskā
alpaujaskā devatā tato'pakramitavyaṁ maṁsyante| yathā yathā khalu punaḥ
kauśika te mahaujaskā mahaujaskā devā nāgā yakṣā gandharvā asurā garuḍāḥ
kinnarā mahoragā manuṣyā amanuṣyā vā abhīkṣṇamupasaṁkramitavyaṁ maṁsyante,
tathā tathā sa kulaputro vā kuladuhitā vā prasādabahulo bhaviṣyati| imamapi
sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikaṁ guṇaṁ parigrahīṣyati |
tena khalu punaḥ kauśika kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā tasya
dharmanetrīsthānasya parisāmantake'śuciracaukṣasamudācāro na pracārayitavyaḥ
tasyāṁ gurugauravatāparipūrimupādāya||
punaraparaṁ kauśika tasya
kulaputrasya vā kuladuhiturvā na kāyaklamatho na cittaklamatha utpatsyate|
sa sukhameva śayyāṁ kalpayiṣyati,
sukhaṁ ca prakramiṣyati,
suptaśca san na pāpakān svapnān drakṣati,
paśyaṁśca punastathāgatānevārhataḥ samyaksaṁbuddhān drakṣyati,
stūpāneva drakṣyati,
bodhisattvāneva drakṣyati,
tathāgataśrāvakāneva drakṣyati| śabdāṁśca śṛṇvan pāramitāśabdāneva śroṣyati,
bodhipakṣāneva dharmān drakṣyati,
bodhivṛkṣāneva drakṣyati,
teṣu ca tathāgatānevārhataḥ samyaksaṁbuddhānabhisaṁbudhyamānān drakṣyati|
tathā abhisaṁbuddhānāṁ ca dharmacakrapravartanaṁ drakṣyati,
bahūṁśca bodhisattvāneva drakṣyati imāmeva prajñāpāramitāṁ saṁgāyamānān
prajñāpāramitāsaṁgītiratān-evaṁ sarvajñatā parigrahītavyā,
evaṁ buddhakṣetraṁ viśodhayitavyam,
ityupāyakauśalaṁ ca upadiśataḥ| udāraṁ ca buddhānāṁ
bhagavatāmabhisaṁbodhiśabdaṁ śroṣyati-amuṣyāṁ diśi amuṣmin digbhāge amuṣmin
lokadhātau amuko'sau nāmnā tathāgato'rhan samyaksaṁbuddho
bahubhirbodhisattvaśrāvakāṇāṁ
śatairbahubhirbodhisattvaśrāvakasahasrairbahubhirbodhisattvaśrāvakaśatasahasrairbahubhirbodhisattvaśrā
vakakoṭībhirbahubhirbodhisattvaśrāvakakoṭīśatairba----------hubhirbodhisattvaśrāvakakoṭīsahasraiḥ
bahubhirbodhisattvaśrāvakakoṭīśatasahasrairbahubhirbodhisattvaśrāvakakoṭīniyutaśatasahasraiḥ
parivṛtaḥ puraskṛto dharmaṁ deśayatīti| yaśca khalu punaḥ kauśika kulaputro
vā kuladuhitā vā imānevaṁrūpān svapnān drakṣyati,
sa sukhameva svapsyati,
sukhaṁ ca pratibhotsyate,
ojaḥprakṣiptaṁ ca kāyaṁ sukhaṁ ca pratisaṁvedayiṣyati,
laghu ladhveva ca pratisaṁvedayiṣyati| na cāsya adhimātrayā āhāragṛddhyā
cittasaṁtatirutpatsyate| mṛdukā ca asya āhārasaṁjñā bhavati| tadyathāpi nāma
kauśika bhikṣoryogācārasya samādhervyutthitasya manasikārapariṣyanditena
cittena na balavatyāhāre gṛddhirbhavati,
mṛdukā cāsya āhārasaṁjñā bhavati,
evameva kauśika tasya kulaputrasya vā kuladuhiturvā na balavatyāhāre
gṛddhirbhaviṣyati| mṛdukā cāsya āhārasaṁjñā bhaviṣyati| tatkasya hetoḥ?
evaṁ hyetatkauśika bhavati-yathāpi nāma
prajñāpāramitābhāvanāyogānuyuktatvāttasya kulaputrasya vā kuladuhiturvā
tathā hyasya amanuṣyāḥ kāye oja upasaṁhartavyaṁ maṁsyante| imānapi sa
kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikān guṇān parigṛhṇāti||
punaraparaṁ kauśika yaḥ
kulaputro vā kuladuhitā vā imāṁ prajñāpāramitāṁ likhitvā pustakagatāṁ kṛtvā
pūjāpūrvaṁgamaṁ sthāpayet pūjayennodgṛhṇīyānna dhārayenna vācayenna
paryavāpnuyāt na pravartayenna deśayennopadiśennoddiśenna svādhyāyet,
ayameva tataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṁ puṇyaṁ
prasavati| yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṁ
prajñāpāramitāmabhiśraddadhadavakalpayannadhimucya prasannacitto bodhāya
cittamutpādya adhyāśayataḥ
śṛṇuyādudgṛhṇīyāddhārayedvācayetparyavāpnuyātpravartayeddeśayedupadiśeduddiśetsvādhyāyet,
parebhyaśca vistareṇa saṁprakāśayet,
arthamasyā vivṛṇuyāt,
manasānvavekṣeta,
yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṁsāmāpadyeta,
antaśaḥ pustakagatāmapi kṛtvā dhārayetsthāpayetsaddharmacirasthitihetoḥ-mā
buddhanetrīsamucchedo bhūt,
mā saddharmāntardhānam| bodhisattvānāṁ mahāsattvānāṁ cānugrahopasaṁhāraḥ
kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti| tāṁ caināṁ prajñāpāramitāṁ
satkuryādgurukuryānmānayetpūjayedarcayedapacāyetpuṣpairdhūpairgandhairmālyairvile-panaiścūrṇairvastraiśchatrairdhvajairghaṇṭābhiḥ
patākābhiḥ, samantācca
dīpamālābhiḥ bahuvidhābhiśca pūjābhiḥ pūjayet,
ayameva tataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṁ bahutaraṁ
puṇyaṁ prasavati| tasmāttarhi kauśika imān dṛṣṭadhārmikān viśiṣṭān guṇān
parigṛhītukāmena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā iyameva prajñāpāramitā
abhiśraddhātavyā avakalpayitavyā adhibhoktavyā| prasannacittena bodhāya
cittamutpādya satkṛtya adhyāśayena śrotavyā udgrahītavyā dhārayitavyā
vācayitavyā paryavāptavyā pravartayitavyā deśayitavyā upadeṣṭavyā uddeṣṭavyā
svādhyātavyā, parebhyaśca
vistareṇa saṁprakāśayitavyā,
arthato vivaritavyā,
manasānvavekṣitavyā,
yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṁsāmāpadyeta| antaśaḥ pustakagatāmapi
kṛtvā sthāpayitavyā pūjayitavyā saddharmacirasthitihetoḥ-mā
buddhanetrīsamucchedo bhūt,
mā saddharmāntardhānam| bodhisattvānāṁ mahāsattvānāṁ cānugrahopasaṁhāraḥ
kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti| arthikānāṁ ca kulaputrāṇāṁ kuladuhitṝṇāṁ
ca saṁvibhāgaṁ kariṣyāmi,
mama ca pareṣāṁ ca kalyāṇasattvānāṁ buddhanetrīmahācakṣuravaikalyatā
bhaviṣyatīti| sadā ca satkartavyā gurukartavyā mānayitavyā pūjayitavyā
arcayitavyā apacāyitavyā
puṣpairdhūpairgandhairmālyairvilepanaiścūrṇairvastraiśchatrairdhvajairghaṇṭābhiḥ
patākābhiḥ, samantācca
dīpamālābhiḥ,
bahuvidhābhiśca pūjābhiḥ pūjayitavyeti||
āryāṣṭasāhasrikāyāṁ
prajñāpāramitāyāmaprameyaguṇadhāraṇapāramitā-
stūpasatkāraparivarto nāma
tṛtīyaḥ||