8
Viśuddhiparivarto'ṣṭamaḥ|
atha khalvāyuṣmān
subhūtirbhagavantametadavocat-duradhimocā bhagavan prajñāpāramitā
anabhiyuktena kuśalamūlavirahitena pāpamitrahastagatena|
bhagavānāha-evametatsubhūte,
evametat| duradhimocā subhūte prajñāpāramitā anabhiyuktena
parīttakuśalamūlena durmedhasā anarthikena alpaśrutena hīnaprajñena
pāpamitropastabdhena aśuśrūṣaṇāparipṛcchakajātīyena kuśaleṣu
dharmeṣvanabhiyuktena||
subhūtirāha-kiyadgambhīrā
bateyaṁ bhagavan prajñāpāramitā duradhimocatayā?
bhagavānāha-rūpaṁ subhūte abaddhamamuktam| tatkasya hetoḥ?
rūpāsvabhāvatvātsubhūte rūpamabaddhamamuktam| evaṁ vedanā saṁjñā
saṁskārāḥ| vijñānaṁ subhūte abaddhamamuktam| tatkasya hetoḥ?
vijñānāsvabhāvatvātsubhūte vijñānamabaddhamamuktam| rūpasya subhūte
pūrvānto'baddho'muktaḥ| tatkasya hetoḥ?
pūrvāntāsvabhāvaṁ hi subhūte rūpam| rūpasya subhūte
aparānto'baddho'muktaḥ| tatkasya hetoḥ?
aparāntāsvabhāvaṁ hi subhūte rūpam| pratyutpannaṁ subhūte
rūpamabaddhamuktam| tatkasya hetoḥ?
pratyutpannāsvabhāvaṁ hi subhūte pratyutpannaṁ rūpam| evaṁ vedanā
saṁjñāṁ saṁskārāḥ| vijñānasya subhūte pūrvānto'baddho'muktaḥ| tatkasya
hetoḥ?
pūrvāntāsvabhāvaṁ hi subhūte vijñānam| vijñānasya subhūte
aparānto'baddho'muktaḥ| tatkasya hetoḥ
?
aparāntāsvabhāvaṁ hi subhūte vijñānam| pratyutpannaṁ subhūte
vijñānamabaddhamamuktam| tatkasya hetoḥ?
pratyutpannāsvabhāvaṁ hi subhūte pratyutpannaṁ vijñānam||
subhūtirāha-duradhimocā
bhagavan prajñāpāramitā,
paramaduradhimocā bhagavan prajñāpāramitā anabhiyuktena
anavaropitakuśalamūlena pāpamitrahastagatena māravaśagatena kusīdena
hīnavīryeṇa muṣitasmṛtinā duṣprajñena| bhagavānāha-evametatsubhūte,
evametat| duradhimocā subhūte prajñāpāramitā,
paramaduradhimocā subhūte prajñāpāramitā anabhiyuktena
anavaropitakuśalamūlena pāpamitrahastagatena māravaśagatena kusīdena
hīnavīryeṇa muṣitasmṛtinā duṣprajñena| tatkasya hetoḥ?
yā subhūte rūpaviśuddhiḥ,
sā phalaviśuddhiḥ, yā
phalaviśuddhiḥ, sā
rūpaviśuddhiḥ| iti hi subhūte rūpaviśuddhiśca phalaviśuddhiśca
advayametadadvaidhīkāramabhinnamacchinnam| iti hi subhūte
phalaviśuddhito rūpaviśuddhī rupaviśuddhitaḥ phalaviśuddhiḥ| evaṁ
vedanāsaṁjñāsaṁskārāḥ| yā subhūte vijñānaviśuddhiḥ,
sā phalaviśuddhiḥ, yā
phalaviśuddhiḥ sā vijñānaviśuddhiḥ| iti hi subhūte vijñānaviśuddhiśca
phalaviśuddhiśca advayametadadvaidhīkāramabhinnamacchinnam| iti hi
subhūte phalaviśuddhito vijñānaviśuddhirvijñānaviśuddhitaḥ
phalaviśuddhiḥ| punaraparaṁ subhūte yā rūpaviśuddhiḥ sā
sarvajñatāviśuddhiḥ,
yā sarvajñatāviśuddhiḥ sā rūpaviśuddhiḥ| iti hi subhūte rūpaviśuddhiśca
sarvajñatāviśuddhiśca advayametadadvaidhīkāramabhinnamacchinnam| iti hi
subhūte sarvajñatāviśuddhito rūpaviśuddhiḥ,
rūpaviśuddhitaḥ sarvajñatāviśuddhiḥ| evaṁ vedanāsaṁjñāsaṁskārāḥ| yā
subhūte vijñānaviśuddhiḥ sā sarvajñatāviśuddhiḥ| yā sarvajñatāviśuddhiḥ
sā vijñānaviśuddhiḥ| iti hi subhūte vijñānaviśuddhiśca
sarvajñatāviśuddhiśca advayametadadvaidhīkāramabhinnamacchinnam| iti hi
subhūte sarvajñatāviśuddhito vijñānaviśuddhiḥ,
vijñānaviśuddhitaḥ sarvajñatāviśuddhiḥ||
atha khalvāyuṣmān śāriputro
bhagavantametadavocat-gambhīrā bhagavan prajñāpāramitā|
bhagavānāha-viśuddhatvācchāriputra| āha-avabhāsakarī bhagavan
prajñāpāramitā| bhagavānāhaviśuddhatvācchāriputra| āha-āloko bhagavan
prajñāpāramitā| bhagavānāha-viśuddhatvācchāriputra|
āha-apratisaṁdhirbhagavan prajñāpāramitā|
bhagavānāha-viśuddhatvācchāriputra| āha-asaṁkleśo bhagavan
prajñāpāramitā| bhagavānāha-viśuddhatvācchāriputra|
āha-aprāptiranabhisamayo bhagavan prajñāpāramitā|
bhagavānāha-viśuddhatvācchāriputra| āha-anabhinirvṛttirbhagavan
prajñāpāramitā| bhagavānāha- viśuddhatvācchāriputra|
āha-atyantānupapattirbhagavan prajñāpāramitā
kāmadhāturūpadhātvārūpyadhātuṣu| bhagavānāha-viśuddhatvācchāriputra|
āha-na jānāti na saṁjānīte bhagavan prajñāpāramitā|
bhagavānāha-viśuddhatvācchāriputra| āha-kiṁ bhagavan prajñāpāramitā na
jānāti na saṁjānīte?
bhagavānāha-rūpaṁ śāriputra prajñāpāramitā na jānāti na saṁjānīte|
tatkasya hetoḥ?
viśuddhatvācchāriputra| evaṁ vedanāsaṁjñāsaṁskārāḥ| vijñānaṁ śāriputra
prajñāpāramitā na jānāti na saṁjānīte| tatkasya hetoḥ?
viśuddhatvācchāriputra| āha-prajñāpāramitā bhagavan sarvajñatāyā
nāpakāraṁ karoti,
nopakāraṁ karoti?
bhagavānāha-viśuddhatvācchāriputra| āha-prajñāpāramitā bhagavan na
kaṁciddharmaṁ parigṛhṇāti,
na parityajati?
bhagavānāha-viśuddhatvācchāriputra| atha khalvāyuṣmān
subhūtirbhagavantametadavocat-ātmaviśuddhito bhagavan rūpaviśuddhiḥ?
bhagavānāha-atyantaviśuddhatvātsubhūte| āha-ātmaviśuddhito bhagavan
vedanāsaṁjñāsaṁskāraviśuddhiḥ| ātmaviśuddhito bhagavan vijñānaviśuddhiḥ?
bhagavānāha-atyantaviśuddhatvātsubhūte| āha-ātmaviśuddhito bhagavan
phalaviśuddhiḥ?
bhagavānāha-atyantaviśuddhatvātsubhūte| āha-ātmaviśuddhitobhagavan
sarvajñatāviśuddhiḥ?
bhagavānāha-atyantaviśuddhatvātsubhūte| āha-ātmaviśuddhito bhagavan na
prāptirnābhisamaya?
bhagavānāha-atyantaviśuddhatvātsubhūte| āha-ātmāparyantatayā bhagavan
rūpāparyatantā?
bhagavānāha-atyantaviśuddhatvātsubhūte| āha-ātmāparyantatayā bhagavan
vedanāsaṁjñāsaṁskāravijñānāparyantatā?
bhagavānāha-atyantaviśuddhatvātsubhūte| āha-ya evamasya bodhisattvasya
mahāsattvasya bhagavan avabodhaḥ,
iyamasya prajñāpāramitā?
bhagavānāha-atyantaviśuddhatvātsubhūte| āyuṣmān subhūtirāha-sā khalu
punariyaṁ bhagavan prajñāpāramitā nāpare tīre,
na pare tīre,
nāpyubhayamantareṇa viprakṛtā sthitā|
bhagavānāha-atyantaviśuddhatvātsubhūte||
āyuṣmān subhūtirāha-evamapi
bhagavan saṁjñāsyate bodhisattvo mahāsattvo riñciṣyatīmāṁ
prajñāpāramitāṁ dūrīkariṣyatīmāṁ prajñāpāramitām| bhagavānāha-sādhu
sādhu subhūte| evametat subhūte,
evametat| tatkasya hetoḥ?
nāmato'pi hi subhūto saṅgo nimittato'pi saṅgaḥ| evamukte āyuṣmān
subhūtirbhagavantametadavocat-āścaryaṁ bhagavan yāvadiyaṁ prajñāpāramitā
svākhyātā sunirdiṣṭā supariniṣṭhitā,
yatra hi nāma bhagavatā ime'pi saṅgā ākhyātāḥ| atha khalvāyuṣmān
śāriputra āyuṣmantaṁ subhūtimetadavocat-katame te āyuṣman subhūte saṅgāḥ?
subhūtirāha-rūpamāyuṣman śāriputra śūnyamiti saṅgaḥ| evaṁ
vedanāsaṁjñāsaṁskārāḥ| vijñānamāyuṣman śāriputra śūnyamiti saṅgaḥ|
atīteṣu dharmeṣvatītā dharmā iti saṁjānīte,
saṅgaḥ| anāgateṣu dharmeṣvanāgatā dharmā iti saṁjānīte,
saṅgaḥ| pratyutpanneṣu dharmeṣu pratyutpannā dharmā iti saṁjānīte,
saṅgaḥ| iyantaṁ puṇyaskandhaṁ prasūyate bodhisattvayānikaḥ pudgalaḥ
prathamena cittotpādeneti saṁjānīte,
saṅgaḥ||
atha khalu śakro
devānāmindra āyuṣmantaṁ subhūtimetadavocat-katamena ārya subhūte
paryāyeṇa saṅgaḥ?
subhūtirāha-sacetkauśika tadbodhicittaṁ saṁjānīte-idaṁ tatprathamaṁ
bodhicittamiti,
anuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau pariṇāmayāmīti pariṇāmayati| na ca
cittaprakṛtiḥ śakyā pariṇāmayituṁ tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā
mahāyānasaṁprasthitena| tasmāttarhi kauśika paraṁ saṁdarśayatā
samādāpayatā samuttejayatā saṁpraharṣayatā anuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau
bhūtānugamena saṁdarśayitavyaṁ samādāpayitavyaṁ samuttejayitavyaṁ
saṁpraharṣayitavyam| evamātmānaṁ ca na kṣiṇoti,
buddhānujñātayā ca samādāpanayā paraṁ samādāpayati sa kulaputro vā
kuladuhitā vā| imāścāsya sarvāḥ saṅgakoṭyo vivarjitā bhavanti||
atha khalu bhagavānāyuṣmate
subhūtaye sādhukāramadāt-sādhu sādhu subhūte,
yastvaṁ bodhisattvān mahāsattvānimāḥ saṅgakoṭīrbodhayasi| tena hi
subhūte anyānapi sūkṣmatarān saṅgānākhyāsyāmi,
tān śṛṇu, sādhu ca
suṣṭhu ca manasi kuru| bhāṣiṣye'haṁ te| sādhu bhagavan ityāyuṣmān
subhūtirbhagavataḥ pratyaśrauṣīt||
bhagavānetadavocat-iha
subhūte śrāddhaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā tathāgatamarhantaṁ
samyaksaṁbuddhaṁ nimittato manasi karoti| yāvanti khalu punaḥ subhūte
nimittāni, tāvantaḥ
saṅgāḥ| tatkasya hetoḥ?
nimittato hi subhūte saṅgaḥ| iti hi so'tītānāgatapratyutpannānāṁ
buddhānāṁ bhagavatāṁ ye anāsravā dharmāstānanumode ityanumodya
anumodanāsahagataṁ kuśalamūlamanuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau pariṇāmayāmīti
pariṇāmayati| yā khalu punaḥ subhūte dharmāṇāṁ dharmatā,
na sā atītā vā anāgatā vā pratyutpannā vā| yā nātītā nānāgatā na
pratyutpannā, sā
tryadhvanirmuktā| yā tryadhvanirmuktā,
na sā śakyā pariṇāmayituṁ na nimittīkartuṁ nārambaṇīkartum| nāpi sā
dṛṣṭaśrutamatavijñātā||
subhūtirāha-gambhīrā
bhagavan prakṛtirdharmāṇām| bhagavānāha- viviktatvātsubhūte|
āha-prakṛtigambhīrā bhagavan prajñāpāramitā|
bhagavānāha-prakṛtiviśuddhatvātsubhūte| prakṛti
viviktatvātprakṛtigambhīrā prajñāpāramitā| subhūtirāha-prakṛtiviviktā
bhagavan prajñāpāramitā| namaskaromi bhagavan prajñāpāramitāyai||
bhagavānāha-sarvadharmā api
subhūte prakṛtiviviktāḥ| yā ca subhūte sarvadharmāṇāṁ prakṛtiviviktatā,
sā prajñāpāramitā| tatkasya hetoḥ?
tathā hi subhūte akṛtāḥ sarvadharmāstathāgatenārhatā
samyaksaṁbuddhenābhisaṁbuddhāḥ| subhūtirāha-tasmāttarhi bhagavan
sarvadharmā anabhisaṁbuddhāstathāgatenārhatā samyaksaṁbuddhena?
bhagavānāha-tathāhi subhūte prakṛtyaiva na te dharmāḥ kiṁcit| yā ca
prakṛtiḥ, sā
aprakṛtiḥ, yā ca
prakṛtiḥ, sā prakṛtiḥ
sarvadharmāṇāmekalakṣaṇatvādyaduta alakṣaṇatvāt| tasmāttarhi subhūte
sarvadharmā anabhisaṁbuddhāstathāgatenārhatā samyaksaṁbuddhena| tatkasya
hetoḥ? na hi subhūte
dve dharmaprakṛtī| ekaiva hi subhūte sarvadharmāṇāṁ prakṛtiḥ| yā ca
subhūte sarvadharmāṇāṁ prakṛtiḥ,
sā aprakṛtiḥ, yā ca
aprakṛtiḥ, sā
prakṛtiḥ| evametāḥ subhūte sarvāḥ saṅgakoṭyo vivarjitā bhavanti||
subhūtirāha-gambhīrā
bhagavan prajñāpāramitā| bhagavānāha-ākāśagambhīratayā subhūte gambhīrā
prajñāpāramitā| subhūtirāha-duranubodhā bhagavan prajñāpāramitā|
bhagavānāha-tathā hi subhūte na kaścidabhisaṁbudhyate| āha-acintyā
bhagavan prajñāpāramitā| bhagavānāha-tathā hi subhūte prajñāpāramitā na
cittena jñātavyā na cittagamanīyā| āha-akṛtā bhagavan prajñāpāramitā|
bhagavānāha-kārakānupalabdhitaḥ subhūte akṛtā prajñāpāramitā||
āha-tena hi bhagavan
bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṁ kathaṁ caritavyam?
bhagavānāha-sacetsubhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṁ
caranna rūpe carati,
carati prajñāpāramitāyām| evaṁ sacenna vedanāyāṁ na saṁjñāyāṁ na
saṁskāreṣu| sacenna vijñāne carati,
carati prajñāpāramitāyām| sacedrūpamanityamiti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| evaṁ vedanāsaṁjñāsaṁskārāḥ|
sacedvijñānamanityamiti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| sacedrūpaṁ śūnyamiti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| evaṁ vedanāsaṁjñāsaṁskārāḥ| sacedvijñānaṁ
śūnyamiti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| sacedrūpamapratipūrṇaṁ pratipūrṇamiti na
carati, carati
prajñāpāramitāyām| yā ca rūpasyāpratipūrṇatā pratipūrṇatā vā,
na tadrūpam| evaṁ vedanāsaṁjñāsaṁskārāḥ| sacedvijñānamapratipūrṇaṁ
pratipūrṇamiti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| yā ca vijñānasyāpratipūrṇatā pratipūrṇatā vā,
na tadvijñānam| sacedevamapi na carati,
carati prajñāpāramitāyām||
evamukte āyuṣmān
subhūtirbhagavantametadavocat-āścaryaṁ bhagavan yāvadyadevaṁ
bodhisattvānāṁ mahāsattvānāṁ sasaṅgatā ca asaṅgatā ca khyātāḥ|
bhagavānāha-rūpaṁ sasaṅgamasaṅgamiti subhūte na carati,
carati prajñāpāramitāyām| evaṁ vedanāsaṁjñāsaṁskārāḥ| vijñānaṁ
sasaṅgamasaṅgamiti subhūte na carati,
carati prajñāpāramitāyām| cakṣuḥ sasaṅgamasaṅgamiti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| evaṁ yāvanmanaḥsaṁsparśajā vedanā
sasaṅgāsaṅgeti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| pṛthivīdhātuḥ sasaṅgo'saṅga iti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| yāvadvijñānadhātuḥ sasaṅgo'saṅga iti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| dānapāramitā sasaṅgāsaṅgeti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| evaṁ śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā
dhyānapāramitā| prajñāpāramitā sasaṅgāsaṅgeti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| evaṁ saptatriṁśadbodhipakṣā dharmā balāni
vaiśāradyāni pratisaṁvido aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ sasaṅgāsaṅgā iti
na carati, carati
prajñāpāramitāyām| srotaāpattiphalaṁ sasaṅgamasaṅgamiti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| evaṁ sakṛdāgāmiphalamanāgāmiphalamarhattvaṁ
sasaṅgamasaṅgamiti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| pratyekabuddhatvaṁ sasaṅgamasaṅgamiti na
carati, carati
prajñāpāramitāyām| buddhatvaṁ sasaṅgamasaṅgamiti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| sarvajñatāpi subhūte sasaṅgāsaṅgeti na carati,
carati prajñāpāramitāyām| evaṁ caran subhūte bodhisattvo mahāsattvo na
rūpe saṅgaṁ janayati,
na vedanāyāṁ na saṁjñāyāṁ na saṁskāreṣu| na vijñāne saṅgaṁ janayati| na
cakṣuṣi saṅgaṁ janayati| yāvanna manaḥsaṁsparśajāyāṁ vedanāyāṁ saṅgaṁ
janayati| na pṛthivīdhātau saṅgaṁ janayati,
yāvanna vijñānadhātau saṅgaṁ janayati,
na dānapāramitāyāṁ saṅgaṁ janayati,
na śīlapāramitāyāṁ na kṣāntipāramitāyāṁ na vīryapāramitāyāṁ na
dhyānapāramitāyāṁ na prajñāpāramitāyāṁ saṅgaṁ janayati,
na bodhipakṣeṣu dharmeṣu,
na baleṣu, na
vaiśāradyeṣu, na
pratisaṁvitsu,
nāṣṭādaśasvāveṇikeṣu buddhadharmeṣu saṅgaṁ janayati,
na srotaāpattiphale saṅgaṁ janayati,
na sakṛdāgāmiphale na anāgāmiphale na arhattve saṅgaṁ janayati,
na pratyekabuddhatve saṅgaṁ janayati,
na buddhatve saṅgaṁ janayati,
nāpi sarvajñatāyāṁ saṅga janayati| tatkasya hetoḥ?
asaktā abaddhā amuktā asamatikrāntā hi subhūte sarvajñatā| evaṁ hi
subhūte sarvasaṅgasamatikramāya bodhisattvairmahāsattvaiḥ
prajñāpāramitāyāṁ caritavyam||
subhūtirāha-āścaryaṁ
bhagavan,
yāvadgambhīro'yaṁ bhagavan dharmaḥ prajñāpāramitā nāma| yā deśyamānāpi
na parihīyate,
adeśyamānāpi na parihīyate| deśyamānāpi na vardhate| adeśyamānāpi na
vardhate| evamukte bhagavānāyuṣmantaṁ subhūtimetadavocat-sādhu sādhu
subhūte| evametatsubhūte,
evametat| tadyathāpi nāma subhūte tathāgato'rhan samyaksaṁbuddho
yāvajjīvaṁ tiṣṭhannākāśasya varṇaṁ bhāṣeta,
nākāśasya vṛddhirbhavet| abhāṣyamāṇe'pi varṇe naivākāśasya
parihānirbhavet| tadyathāpi nāma subhūte māyāpuruṣo bhāṣyamāṇe'pi varṇe
nānunīyate na saṁkliśyate,
abhāṣyamāṇe'pi varṇe na pratihanyate,
na saṁkliśyate| evameva subhūte yā dharmāṇāṁ dharmatā,
sā deśyamānāpi tāvatyeva,
adeśyamānāpi tāvatyeva||
sthaviraḥ
subhūtirāha-duṣkarakārako bhagavan bodhisattvo mahāsattvo yo gambhīrāyāṁ
prajñāpāramitāyāṁ caran prajñāpāramitāṁ bhāvayan na saṁsīdati
notplavate| atra ca nāma yogamāpadyate,
na ca pratyudāvartate| ākāśabhāvanaiṣā bhagavan yaduta
prajñāpāramitābhāvanā| namaskartavyāste bhagavan bodhisattvā mahāsattvāḥ,
yairayaṁ saṁnāhaḥ saṁnaddhaḥ| tatkasya hetoḥ?
ākāśena sārdhaṁ sa bhagavan saṁnaddhukāmo yaḥ sattvānāṁ kṛtaśaḥ saṁnāhaṁ
badhnāti| mahāsaṁnāhasaṁnaddho bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ| śūro
bhagavan bodhisattvo mahāsattvo ya ākāśasamānāṁ sattvānāṁ
dharmadhātusamānāṁ sattvānāṁ kṛtaśaḥ saṁnāhaṁ saṁnaddhukāmo'nuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁboddhukāmaḥ| ākāśaṁ sa bhagavan parimocayitukāmaḥ|
ākāśaṁ sa bhagavan utkṣeptukāmaḥ| mahāvīryapāramitāsaṁnāhaprāptaḥ sa
bhagavan bodhisattvo mahāsattvo ya ākāśasamānāṁ dharmadhātusamānāṁ
sattvānāṁ kṛtaśaḥ saṁnāhaṁ saṁnahyate||
atha khalvanyatamo
bhikṣuryena bhagavāṁstenāñjaliṁ praṇamya
bhagavantametadavocat-namaskaromi bhagavan prajñāpāramitāyai| tathā hi
bhagavan prajñāpāramitā na kaṁciddharmamutpādayati,
na kaṁciddharmaṁ nirodhayati||
atha khalu śakro
devānāmindra āyuṣmantaṁ subhūtimetadavocat-ya ārya subhūte atra
prajñāpāramitāyāmeva yogamāpatsyate,
kva sa yogamāpatsyate?
subhūtirāha-ākāśe sa kauśika yogamāpatsyate,
yaḥ prajñāpāramitāyāṁ yogamāpatsyate| abhyavakāśe sa kauśika
yogamāpatsyate, yaḥ
prajñāpāramitāyāṁ śikṣitavyaṁ yogamāpattavyaṁ maṁsyate||
atha khalu śakro
devānāmindro bhagavantametadavocat-ājñāpayatu bhagavān| tasya
kulaputrasya vā kuladuhiturvā rakṣāvaraṇaguptiṁ karomi ya imāṁ
prajñāpāramitāṁ dhārayati| atha khalvāyuṣmān subhūtiḥ śakraṁ
devānāmindrametadavocat-samanupaśyasi tvaṁ kauśika taṁ dharmaṁ yasya
dharmasya rakṣāvaraṇaguptiṁ kariṣyasi?
śakra āha-no hīdamārya subhūte| subhūtirāha-evaṁ kauśika
sacedbodhisattvo mahāsattvo yathānirdiṣṭāyāṁ prajñāpāramitāyāṁ sthāsyati,
saiva tasya rakṣāvaraṇaguptirbhaviṣyati| atha virahito bhaviṣyati
prajñāpāramitayā,
lapsyante'sya avatāraprekṣiṇo'vatāragaveṣiṇo manuṣyāśca amanuṣyāśca
avatāram| api ca kauśika ākāśasya sa rakṣāvaraṇaguptiṁ saṁvidhātavyāṁ
manyeta, yo
bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāvaraṇaguptiṁ saṁvidhātavyāṁ manyeta
prajñāpāramitāyāṁ carataḥ| tatkiṁ manyase kauśika pratibalastvaṁ
pratiśrutkāyā rakṣāvaraṇagupti saṁvidhātum?
śakra āha-na hyetadārya subhūte| subhūtirāha-evameva kauśika bodhisattvo
mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṁ caran viharan pratiśrutkopamāḥ sarvadharmā
iti parijānāti| sa ca tānna manyate,
na samanupaśyati, na
jānāti na saṁjānīte| te ca dharmā na vidyante na saṁdṛśyante na
saṁvidyante nopalabhyante iti viharati| sacedevaṁ viharati,
carati prajñāpāramitāyām||
atha khalu buddhānubhāvena
ye trisāhasramahāsāhasre lokadhātau catvāro mahārājānaḥ,
sarve ca śakrā devendrāḥ,
sarve ca mahābrahmāṇaḥ,
sahāpatiśca mahābrahmā,
te sarve yena bhagavāṁstenopasaṁkrāntāḥ| upasaṁkramya bhagavataḥ pādau
śirasābhivandya bhagavantaṁ triḥ pradakṣiṇīkṛtya ekānte'tiṣṭhan| ekānte
sthitāśca te mahārājānaḥ,
sarve ca śakrā devendrāḥ,
sarve ca brahmakāyikā devā mahābrahmāṇaśca,
sahāpatiśca mahābrahmā buddhānubhāvena buddhādhiṣṭhānena buddhasahasraṁ
samānvāharanti sma| ebhireva nāmabhirebhireva padairebhirevākṣaraiḥ
subhūtināmadheyaireva bhikṣubhiriyameva prajñāpāramitopadiṣṭā,
ayameva prajñāpāramitāparivartaḥ| tatrāpi śakrā eva devendrāḥ
paripṛcchanti sma,
paripraśnayanti sma-asminneva pṛthivīpradeśe iyameva prajñāpāramitā
bhāṣitā| maitreyo'pi bodhisattvo mahāsattvo'nuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhya asminneva pṛthivīpradeśe enāmeva
prajñāpāramitāṁ bhāṣiṣyate iti||
āryāṣṭasāhasrikāyāṁ
prajñāpāramitāyāṁ viśuddhiparivarto nāmāṣṭamaḥ||