||
Daśabhūmikasūtram ||
1 pramuditā
nāma prathamā bhūmiḥ |
evaṁ mayā śrutam | ekasmin
samaye bhagavān paranirmitavaśavartiṣu devabhuvaneṣu viharati
sma acirābhisaṁbuddho dvitīye saptāhe vaśavartino devarājasya
vimāne maṇiratnagarbhe prabhāsvare prāsāde mahatā
bodhisattvagaṇena sārdhaṁ
sarvairavaivartikairekajātipratibaddhaiḥ | yaduta anuttarāyāṁ
samyaksaṁbodhāvanyonyalokadhātusaṁnipatitaiḥ | sarvaiḥ
sarvabodhisattvajñānaviṣayagocarapratilabdhavihāribhiḥ
sarvatathāgatajñānaviṣayapraveśāvatārāpratiprasrabdhagocaraiḥ
sarvajagatparipācanavinayayathākālakṣaṇādhiṣṭhānasarvakriyāsaṁdarśanakuśalaiḥ
sarvabodhisattvapraṇidhānābhinirhārāpratiprasrabdhagocaraiḥ
kalpārthakṣetracaryāsaṁvāsibhiḥ
sarvabodhisattvapuṇyajñānarddhisaṁbhārasuparipūrṇākṣayasarvajagadupajīvyatāpratipannaiḥ
sarvabodhisattvaprajñopāyaparamapāramitāprāptaiḥ
saṁsāranirvāṇamukhasaṁdarśanakuśalaiḥ
bodhisattvacaryopādānāvyavacchinnaiḥ
sarvabodhisattvadhyānavimokṣasamādhisamāpatyabhijñājñānavikrīḍitābhijñāsarvakriyāsaṁdarśanakuśalaiḥ
sarvabodhisattvarddhibalavaśitāprāptānabhisaṁskāracittakṣaṇasarvatathāgataparṣanmaṇḍalopasaṁkramaṇa
-pūrvaṁgamakathāpuruṣaiḥ
sarvatathāgatadharmacakrasaṁdhāraṇavipulabuddhapūjopasthānābhyutthitaiḥ
sarvabodhisattvakarmasamādānasamatāprayogasarvalokadhātukāyapratibhāsaprāptaiḥ
sarvadharmadhātvasaṅgasvararutaghoṣānuravitasarvatryadhvāsaṅgacittajñānaviṣayaspharaṇaiḥ
sarvabodhisattvaguṇapratipattisuparipūrṇānabhilāpyakalpādhiṣṭhānasaṁprakāśanāparikṣīṇaguṇavarṇanirdeśakaiḥ
| yadidamvajragarbheṇa ca bodhisattvena mahāsattvena |
ratnagarbheṇa ca | padmagarbheṇa ca | śrīgarbheṇa ca |
padmaśrīgarbheṇa ca | ādityagarbheṇa ca | sūryagarbheṇa ca |
kṣitigarbheṇa ca | śaśivimalagarbheṇa ca |
sarvavyūhālaṁkārapratibhāsasaṁdarśanagarbheṇa ca |
jñānavairocanagarbheṇa ca | ruciraśrīgarbheṇa ca |
candanaśrīgarbheṇa ca | puṣpaśrīgarbheṇa ca | kusumaśrīgarbheṇa
ca | utpalaśrīgarbheṇa ca | devaśrīgarbheṇa ca |
puṇyaśrīgarbheṇa ca | anāvaraṇajñānaviśuddhigarbheṇa ca |
guṇaśrīgarbheṇa ca | nārāyaṇaśrīgarbheṇa ca | amalagarbheṇa ca |
vimalagarbheṇa ca | vicitrapratibhānālaṁkāragarbheṇa ca |
mahāraśmijālāvabhāsagarbheṇa ca |
vimalaprabhāsaśrītejorājagarbheṇa ca |
sarvalakṣaṇapratimaṇḍitaviśuddhiśrīgarbheṇa ca |
vajrārciḥśrīvatsālaṁkāragarbheṇa ca |
jyotirjvalanārciḥśrīgarbheṇa ca |
nakṣatrarājaprabhāvabhāsagarbheṇa ca |
gaganakośānāvaraṇajñānagarbheṇa ca |
anāvaraṇasvaramaṇḍalamadhuranirghoṣagarbheṇa ca |
dhāraṇīmukhasarvajagatpraṇidhisaṁdhāraṇagarbheṇa ca |
sāgaravyūhagarbheṇa ca | meruśrīgarbheṇa ca |
sarvaguṇaviśuddhigarbheṇa ca | tathāgataśrīgarbheṇa ca |
buddhaśrīgarbheṇa ca | vimukticandreṇa ca bodhisattvena
mahāsattvena |
evaṁpramukhairaparimāṇāprameyāsaṁkhyeyācintyātulyāmāpyānantāparyantāsīmāprāptānabhilāpyāna-bhilāpyairbodhisattvairmahāsattvaiḥ
sārdhaṁ
nānābuddhakṣetrasaṁnipatitairvajragarbhabodhisattvapūrvaṁgamaiḥ
||
atha khalu vajragarbho
bodhisattvayāṁ velāyāṁ buddhānubhāvena mahāyānaprabhāsaṁ nāma
bodhisattvasamādhiṁ samāpadyate sma | samanantarasamāpannaśca
vajragarbho bodhisattva imaṁ mahāyānaprabhāsaṁ nāma
bodhisattvasamādhim,atha tāvadeva daśasu dikṣu
daśabuddhakṣetrakoṭiparamāṇurajaḥsamānāṁ lokadhātūnāmapareṇa
daśabuddhakṣetrakoṭiparamāṇurajaḥsamāstathāgatā
mukhānyupardaṣayāmāsuṁ yadidaṁ vajragarbhasamanāmakā eva | te
cainaṁ buddhā bhagavanta evamūcuḥ-sādhu sādhu bho jinaputra,
yastvamimaṁ mahāyānaprabhāsaṁ bodhisattvasamādhiṁ samāpadyase |
api tu khalu punastvaṁ kulaputra, amī daśasu dikṣu
daśabuddhakṣetrakoṭiparamāṇurajaḥsamānāṁ lokadhātūnāmapareṇa
daśabuddhakṣetrakoṭiparamāṇurajaḥsamāstathāgatā adhitiṣṭhanti
sarve vajragarbhasamanāmānaḥ asyaiva bhagavato vairocanasya
pūrvapraṇidhānādhiṣṭhānena tava ca puṇyajñānaviśeṣeṇa
sarvabodhisattvānāṁ ca
acintyabuddhadharmālokaprabhāvanājñānabhūmyavatāraṇāya |
sarvakuśalamūlasaṁgrahaṇāya |
sarvabuddhadharmanirdeśāya | asaṁbhinnajñānavyavadānāya |
sarvalokadharmānupalepāya | lokottarakuśalamūlapariśodhanāya |
acintyajñānaviṣayādhigamāya | yāvatsarvajñānaviṣayādhigamāya |
yadidaṁ daśānāṁ bodhisattvabhūmīnāmārambhapratilambhāya |
yathāvadbodhisattvabhūmivyavasthānanirdeśāya |
sarvabuddhadharmādhyālambanāya |
anāsravadharmapravibhāgavibhāvanāya |
suvicitavicayamahāprajñālokakauśalyāya |
sunistīritakauśalyajñānamukhāvatāraṇāya |
yathārhasthānāntaraprabhāvanāmandapratibhānālokāya |
mahāpratisaṁvidbhūministīraṇāya | bodhicittasmṛtyasaṁpramoṣāya |
sarvasattvadhātuparipācanāya |
sarvatrānugataviniścayakauśalyapratilambhāya | api tu khalu
punaḥ kulaputra pratibhātu te'yaṁ
dharmālokamukhaprabhedakauśalyadharmaparyāyo buddhānubhāvena
tathāgatajñānālokādhiṣṭhānena svakuśalamūlapariśodhanāya
dharmadhātusuparyavadāpanāya sattvadhātvanugrahāya
dharmakāyajñānaśārīrāya sarvabuddhābhiṣekasaṁpratīcchanāya
sarvalokābhyudgatātmabhāvasaṁdarśanāya
sarvalokagatisamatikramāya lokottadharmagatipariśodhanāya
sarvajñajñānaparipūraṇāya ||
atha khalu te buddhā
bhagavanto vajragarbhasya bodhisattvasya anabhibhūtātmabhāvatāṁ
copasaṁharanti sma | asaṅgapratibhānanirdeśatāṁ ca
suviśobhitajñānavibhaktipraveśatāṁ ca
smṛtyasaṁprabhoṣādhiṣṭhānatāṁ ca suviniścitamatikauśalyatāṁ ca
sarvatrānugatabuddhyanutsargatāṁ ca
samyaksaṁbuddhabalānavamṛdyatāṁ ca
tathāgatavaiśāradyānavalīnatāṁ ca
sarvajñajñānapratisaṁvidvibhāgadharmanayanistīraṇatāṁ ca
sarvatathāgatasuvibhaktakāyavākcittālaṁkārābhinirhāratāṁ
copasaṁharanti sma | tatkasmāddhetoḥ? yathāpi nāma asyaiva
samādherdharmatāpratilambhena pūrvaṁ praṇidhānābhirhāreṇa ca
supariśodhitādhyāśayatayā ca svavadātajñānamaṇḍalatayā ca
susaṁbhṛtasaṁbhāratayā ca sukṛtaparikarmatayā ca
apramāṇasmṛtibhājanatayā ca prabhāsvarādhimuktiviśodhanatayā ca
supratividvadhāraṇīmukhāsaṁbhedanatayā ca
dharmadhātujñānamudrāsumudritatayā ca ||
atha khalu te buddhā
bhagavantastatrasthā eva ṛddhyanubhāvena dakṣiṇān pāṇīn prasārya
vajragarbhasya bodhisattvasya śīrṣaṁ saṁpramārjayanti sma |
samanantaraspṛṣṭaśca vajragarbho
bodhisattvastairbuddhairbhagavadbhiḥ, atha tāvadeva
samādhestasmād vyutthāya tān bodhisattvānāmantrayate sma -
suviniścitamidaṁ bhavanto jinaputrā
bodhisattvapraṇidhānamasaṁbhinnamanavalokyaṁ dharmadhātuvipulaṁ
ākāśadhātuparyavasānamaparāntakoṭiniṣṭhaṁ
sarvasattvadhātuparitrāṇam | yatra hi nāma bhavanto jinaputrā
bodhisattvā atītānāmapi buddhānāṁ bhagavatāṁ
jñānabhūmimavataranti, anāgatānāmapi buddhānāṁ bhagavatāṁ
jñānabhūmimavataranti pratyutpannānāmapi buddhānāṁ bhagavatāṁ
jñānabhūmimavataranti, tatra bhavanto jinaputrā daśa
bodhisattvabhūmayo buddhānāṁ bhagavatāṁ jñānabhūmimavataranti,
tatra bhavanto jinaputrāśca daśa
bodhisattvabhūmayo'tītānāgatapratyutpannairbuddhairbhagadbhirbhāṣitāśca
bhāṣiṣyante ca bhāṣyante ca, yāḥ saṁdhāya ahaṁ evaṁ vadāmi |
katamā daśa ? yaduta pramuditā ca nāma bodhisattvabhūmiḥ |
vimalā ca nāma | prabhākarī ca nāma | arciṣmatī ca nāma |
sudurjayā ca nāma | abhimukhī ca nāma | dūraṁgamā ca nāma |
acalā ca nāma | sādhumatī ca nāma | dharmameghā ca nāma
bodhisattvabhūmiḥ | imā bhavanto jinaputrā daśa bodhisattvānāṁ
bodhisattvabhūmayaḥ, yā
atītānāgatapratyutpannaīrbuddhairbhagavadbhirbhāṣitāśca
bhāṣiṣyante ca bhāṣyante ca | nāhaṁ bhavanto jinaputrāstaṁ
buddhakṣetraprasaraṁ samanupaśyāmi, yatra tathāgatā imā daśa
bodhisattvabhūmīrna prakāśayanti | tatkasya hetoḥ ?
sāmutkarṣiko'yaṁ bhavanto jinaputrā bodhisattvānāṁ mahāsattvānāṁ
bodhi(sattva)mārgapariśodhanadharmamukhāloko yadidaṁ
daśabhūmiprabhedavyavasthānam | acintyamidaṁ bhavanto jinaputrāḥ
sthānaṁ yadidaṁ bhūmijñānamiti ||
atha khalu vajragarbho
bodhisattva āsāṁ daśānāṁ bodhisattvabhūmīnāṁ nāmadheyamātraṁ
parikīrtya tūṣṇīṁ babhūva, na bhūyaḥ prabhedaśo nirdiśati sma |
atha khalu sā sarvāvatī bodhisattvaparṣat paritṛṣitā babhūva
āsāṁ daśānāṁ bodhisattvabhūmīnāṁ nāmadheyamātraśravaṇena
bhūmivibhāgānudīraṇena ca | tasyā etadabhavat-ko nu khalvatra
hetuḥ kaśca pratyayaḥ, yadvajragarbho bodhisattva āsāṁ
bodhisattvabhūmīnāṁ nāmadheyamātraṁ parikīrtya tūṣṇīṁbhāvena
atināmayati, na bhūyaḥ prabhedaśo nirdiśatīti ?
tena khalu punaḥ samayena
tasminneva bodhisattvaparṣatsaṁnipāte vimukticandro nāma
bodhisattvastasyā bodhisattvaparṣadaścittāśayavicāramājñāya
vajragarbhaṁ bodhisattvaṁ gāthābhigītena parigṛcchati sma -
kimarthaṁ
śuddhasaṁkalpasmṛtijñānaguṇānvita |
samudīryottamā bhūmīrna
prakāśayase vibho || 1 ||
viniścitā ime sarve
bodhisattvā mahāyaśaḥ |
kasmādudīrya bhūmīśca(stvaṁ)
pravibhāgaṁ na bhāṣase || 2 ||
śrotukāmā ime sarve jinaputrā
viśāradāḥ |
vibhajyārthagatiṁ
samyaragbhūmīnāṁ samudāhara || 3 ||
parṣadvi viprasanneyaṁ
kausīdyāpagatā śubhā |
śuddhā pratiṣṭhitā sāre
guṇajñānasamanvitā || 4 ||
nirīkṣamāṇā anyonyaṁ sthitāḥ
sarve sagauravāḥ |
kṣaudraṁ hyaneḍakaṁ
yadvatkāṅkṣanti tvamṛtopamam || 5 ||
tasya śrutvā mahāprajño
vajragarbho viśāradaḥ |
parṣatsaṁtoṣaṇārthaṁ hi
bhāṣate sma jinātmajaḥ || 6 ||
duṣkaraṁ paramametadadbhutaṁ
bodhisattvacaritapradarśanam |
bhūmikāraṇavibhāga uttamo
buddhabhāvasamudāgamo yataḥ ||
7 ||
sūkṣma durdṛśa vikalpavarjita-
ścittabhūmivigato durāsadaḥ |
gocaro hi viduṣāmanāsravo
yatra muhyati jagacchave sati
|| 8 ||
vajropamaṁ hṛdayaṁ sthāpayitvā
buddhajñānaṁ paramaṁ
cādhimucya |
anātmānaṁ cittabhūmiṁ viditvā
śakyaṁ śrotuṁ
jñānametatsusūkṣmam || 9 ||
antarīkṣa iva raṅgacitraṇā
mārutaḥ khagapathāśrito yathā
|
jñānamevamiha bhāgaśaḥ kṛtaṁ
durdṛśaṁ bhagavatāmanāsravam
|| 10 ||
tasya me bhavati buddhirīdṛśī
durlabho jagati yo'sya vedakaḥ
|
śraddhadhīta ca ya etaduttamaṁ
na prakāśayitumutsahe yataḥ ||
11 ||
evamukte vimukticandro
bodhisattvo vajragarbhaṁ bodhisattvametadavocat - supariśuddho
batāyaṁ bho jinaputra parṣatsaṁnipātaḥ supariśodhitādhyāśayānāṁ
bodhisattvānāṁ supariśodhitasaṁkalpānāṁ sucaritacaraṇānāṁ
suparyupāsitabahubuddhakoṭiśatasahasrāṇāṁ
susaṁbhṛtasaṁbhārāṇāmaparimitaguṇajñānasamanvāga-
tānāmapagatavimatisaṁdehānāmanaṅgaṇānāṁ
supratiṣṭhitādhyāśayādhimuktīnāmaparapratyayānāmeṣu
buddhadharmeṣu | tatsādhu bho jinaputra, prabhāṣasva |
pratyakṣavihāriṇo hyate bodhisattvā atra sthāne ||
vajragarbha āha - kiṁcāpi bho
jinaputra ayaṁ bodhisattvaparṣatsaṁnipātaḥ supariśuddhaḥ |
peyālaṁ | atha ca punarye'nye imānyevaṁrūpāṇyacintyāni sthānāni
śṛṇuyuḥ, śrutvā ca vimatisaṁdehamutpādayeyuḥ, teṣāṁ
tatsyāddīrgharātramanarthāya ahitāya duḥkhāya | iyaṁ me
kāruṇyacittatā, yena tūṣṇīṁbhāvamevābhirocayāmi ||
atha khalu vimukticandro
bodhisattvaḥ punareva vajragarbhaṁ
bodhisattvametamevārthamadhyeṣate sma - tatsādhu bho jinaputra,
prabhāṣasva | tathāgatasyaivānubhāvena imānyevaṁrūpāṇyacintyāni
sthānāni svārakṣitāni śraddheyāni bhaviṣyanti | taskasya hetoḥ?
tathā hi bho jinaputra asmin bhūminirdeśe bhāṣyamāṇe
dharmatāpratilambha eṣa yatsarvabuddhasamanvāhāro bhavati |
sarve bodhisattvāśca asyā eva
jñānabhūmerārakṣārthamautsukyamāpadyante | tatkasya hetoḥ? eṣā
hyādicaryā | eṣa samudāgamo buddhadharmāṇām | tadyathāpi nāma
bho jinaputra sarvalipyakṣarasaṁkhyānirdeśo mātṛkāpūrvaṁgamo
mātṛkāparyavasānaḥ nāsti sa lipyakṣarasaṁkhyānirdeśo yo vinā
mātṛkānirdeśam, evameva bho jinaputra sarve buddhadharmā
bhūmipūrvaṁgamāśca caryāpariniṣpattito bhūmiparyavasānāḥ
svayaṁbhūjñānādhigamatayā | tasmāttarhi bho jinaputra,
prabhāṣasva | tathāgatā eva arhantaḥ samyaksaṁbuddhā
ārakṣāmadhiṣṭhāsyanti ||
atha khalu te sarve
bodhisattvā ekasvarasaṁgītena tasyāṁ velāyāṁ vajragarbhaṁ
bodhisattvaṁ gāthābhigītenaiva tamarthamadhyeṣante sma -
pravaravaravimalabuddhe
svabhidhānānantaghaṭitapratibha |
pravyāhara madhuravarāṁ vācaṁ
paramārthasaṁyuktām || 12 ||
smṛtidhṛtiviśuddhabuddhe
daśabalabalalābhamāśayaviśuddhim |
pratisaṁviddaśavicayaṁ
bhāṣasva daśottamā bhūmīḥ || 13 ||
śamaniyamanibhṛtasumanāḥ
prahīṇamadamānadṛṣṭisaṁkleśā |
niṣkāṅkṣā parṣadiyaṁ
prārthayate bhāṣitāni tava || 14 ||
tṛṣita iva śītamudakaṁ
bubhukṣito'nnaṁ subheṣajamivārtaḥ |
kṣaudramiva sa
madhukaragaṇastava vācamudīkṣate parṣat || 15 ||
tatsādhu vimalabuddhe
bhūmiviśeṣān vadasva virajaskān |
daśabalayuktāsaṅgāṁ
sugatagatimudīrayannikhilām || 16 ||
atha khalu tasyāṁ velāyāṁ
bhagavataḥ śākyamunerūrṇākośād bodhisattvabalāloko nāma
raśmirniścacāra asaṁkhyeyāsaṁkhyeyaraśmiparivārā | sā sarvāsu
daśasu dikṣu sarvalokadhātuprasarānavabhāsya sarvāpāyaduḥkhāni
pratiprasrabhya sarvamārabhavanāni dhyāmīkṛtya aparimitāni
buddhaparṣanmaṇḍalānyavabhāsya acintyaṁ
buddhaviṣayākāraprabhāvaṁ nidarśya sarvāsu daśasu dikṣu
sarvalokadhātuprasareṣu sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣu
dharmadeśanādhiṣṭhānādhiṣṭhitān bodhisattvānavabhāsya acintyaṁ
buddhavikurvaṇaṁ saṁdarśya uparyantarīkṣe
mahāraśmighanābhrajālakūṭāgāraṁ kṛtvā tasthau | teṣāmapi
buddhānāṁ bhagavatāmūrṇākośebhya evameva bodhisattvabalālokā
nāma raśmayo niśceruḥ | niścarya
asaṁkhyeyāsaṁkhyeyaraśmiparivārāstāḥ sarvāsu....pe...buddhavikurvaṇamādarśya
idaṁ bhagavataḥ śākyamuneḥ parṣanmaṇḍalaṁ vajragarbhasya
bodhisattvasyātmabhāvamavabhāsya uparyantarīkṣe evameva
mahāraśmighanābhrajālakūṭāgāraṁ kṛtvā tasthuḥ | iti hi ābhiśca
bhagavataḥ śākyamunerūrṇākośaprasṛtābhī raśmibhiste
lokadhātavastāni ca buddhaparṣanmaṇḍalāni teṣāṁ ca
bodhisattvānāṁ kāyā āsanāni ca sphuṭānyavabhāsitāni saṁdṛśyante
sma | teṣāṁ ca aparimāṇeṣu lokadhātuṣu buddhānāṁ
bhagavatāmūrṇākośaprasṛtābhī raśmibhirayaṁ
trisāhasramahāsāhasralokadhāturidaṁ ca bhagavataḥ śākyamuneḥ
parṣanmaṇḍalaṁ vajragarbhasya ca bodhisattvasya kāya āsanaṁ
sphuṭamavabhāsitaṁ saṁdṛśyante sma | atha khalu tato
mahāraśmighanābhrajālakūṭāgārādvuddhānubhāvena ayamevaṁrūpaḥ
śabdo niścarati sma -
asamasamākāśamairdaśabalavṛṣabhairanantamukhyaguṇaiḥ |
śākyakulajasya
dharmairdevamanuṣyottamaiḥ kṛtamadhiṣṭhānam || 17 ||
anubhāvātsugatānāṁ kośaṁ
vivṛṇuṣva dharmarājānām |
caryāvarāmudārāṁ prabhedaśo
jñānabhūmiṁ ca || 18 ||
adhiṣṭhitāste sugatairdhāritā
bodhisattvaiśca |
yeṣāṁ śrotrapathāgataḥ śreṣṭho
yo dharmaparyāyaḥ || 19 ||
daśa bhūmīrvirajasaḥ
pūrayitvānupūrveṇa |
balāni daśa ca prāpya
jinatāmarpayiṣyanti || 20 ||
sāgarajale nimagnāḥ
kalpoddāheṣu prakṣiptāḥ |
bhavyāste dharmaparyāyamimaṁ
śrotumasaṁdigdhāḥ || 21 ||
ye tu vimatisaktāḥ
saṁśayaiścābhyupetāḥ |
sarvaśo na hi teṣāṁ prāpsyate
śrotrametat || 22 ||
bhūmijñānapathaṁ śreṣṭhaṁ
praveśasthānasaṁkramam |
anupūrveṇa bhāṣasva
caryāviṣayameva ca || 23 ||
atha khalu vajragarbho
bodhisattvo daśa diśo vyavalokya bhūyasyā mātrayā tasyāḥ
parṣadaḥ saṁprasādarnārthaṁ tasyāṁ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
sūkṣmaṁ durājñeyapadaṁ
maharṣiṇā-
makalpakalpāpagataṁ
suduḥspṛśam |
anāvilaṁ paṇḍitavijñaveditaṁ
svabhāvaśāntaṁ
hyanirodhasaṁbhavam || 24 ||
svabhāvaśūnyaṁ
praśamādvayakṣayaṁ
gatyā vimuktaṁ
samatāptinirvṛtam |
anantamadhyaṁ vacasānudīritaṁ
triyaghvavimuktaṁ nabhasā
samānakam || 25 ||
śāntaṁ praśāntaṁ
sugatapraveditaṁ
sarvairudāhārapadaiḥ
sudurvacam |
bhūmiśca caryāpi ca tasya
tādṛśī
vaktuṁ suduḥkhaḥ kuta eva
śrotum || 26 ||
taccintayā cittapathaiśca
varjitaṁ
jñānābhinirhāramunīndraveditam
|
na
skandhadhātvāyatanaprabhāvitaṁ
na cittagamyaṁ na
manovicintitam || 27 ||
yathāntarīkṣe śakuneḥ padaṁ
budhai-
rvaktuṁ na śakyaṁ na ca
darśanopagam |
tathaiva sarvā jinaputra
bhūmayo
vaktuṁ na śakyāḥ kuta eva
śrotum || 28 ||
pradeśamātraṁ tu
tato'bhidhāsye
maitrīkṛpābhyāṁ
praṇidhānataśca |
yathānupūrvaṁ na ca
cittagocaraṁ
zñānena tāḥ pūrayatāṁ
yathāśayam || 29 ||
etādṛśo gocara durdṛśo'sya
vaktuṁ na śakyaḥ sa hi
svāśayasthaḥ |
kiṁ tu pravakṣyāmi
jinānubhāvataḥ
śṛṇvantu sarve sahitāḥ
sagauravāḥ || 30 ||
jñānapraveśaḥ sa hi tādṛśo'sya
vaktuṁ na kalpairapi śakyate
yat |
samāsatastacchṛṇuta
bravīmyahaṁ
dharmārthatattvaṁ nikhilaṁ
yathāsthitam || 31 ||
sagauravāḥ santa(ḥ) sajjā
bhavanto
vakṣyāmyahaṁ sādhu
jinānubhāvataḥ |
udīrayiṣye varadharmaghoṣaṁ
dṛṣṭāntayuktaṁ sahitaṁ
samākṣaram || 32 ||
suduṣkaraṁ tadvacasāpi vaktuṁ
yaścāprameyaḥ sugatānubhāvaḥ |
mayi praviṣṭaḥ sa ca
raśmimūrti-
ryasyānubhāvena mamāsti śaktiḥ
|| 33 ||
tatra bhavanto jinaputrāḥ
sūpacitakuśalamūlānāṁ sucaritacaraṇānāṁ susaṁbhṛtasaṁbhārāṇāṁ
suparyupāsitabuddhotpādānāṁ suparipiṇḍitaśukladharmāṇāṁ
suparigṛhītakalyāṇamitrāṇāṁ suviśuddhāśayānāṁ
vipulāghyāśayopagatānāṁ udārādhimuktisamanvāgatānāṁ
kṛpākaruṇābhimukhānāṁ (bodhi)sattvānāṁ bodhāya cittamutpādyate |
buddhajñānābhilāṣāya daśabalabalādhigamāya
mahāvaiśāradyādhigamāya samatābuddhadharmapratilambhāya
sarvajagatparitrāṇāya mahākṛpākaruṇāviśodhanāya
daśadigaśeṣajñānādhigamāya sarvabuddhakṣetrāsaṅgapariśodhanāya
tryadhvaikakṣaṇavibodhāya mahādharmacakrapravartanavaiśāradyāya
ca taccittamutpadyate bodhisattvānāṁ mahākaruṇāpūrvaṁgamaṁ
prajñājñānādhipateyamupāyakauśalyaparigṛhītamāśayādhyāśayopastabdhaṁ
tathāgatabalāprameyaṁ
sattvabalabuddhibalasuvicitavicayamasaṁbhinnajñānābhimukhaṁ
svayaṁbhūjñānānukūlaṁ
sarvabuddhadharmaprajñājñānāvavādasaṁpratyeṣakaṁ
dharmadhātuparamamākāśadhātusthitakamaparāntakoṭiniṣṭham | yena
cittotpādena sahotpannena bodhisattvo'tikrānto bhavati,
pṛthagjñānabhūmīmavakrānto bhavati, bodhisattvaniyāmaṁ jāto
bhavati, tathāgatakule'navadyo bhavati, sarvajātivādena vyāvṛtto
bhavati, sarvalokagatibhyo'vakrānto bhavati, lokottarāṁ gatiṁ
sthito bhavati, bodhisattvadharmatāyāṁ suvyavasthito bhavati,
bodhisattvāvasthānena samatānugato bhavati,
tryaghvatathāgatavaṁśaniyato bhavati saṁbodhiparāyaṇaḥ |
evaṁrūpadharmavyavasthito bhavanto jinaputrā bodhisattvaḥ
pramuditāyāṁ bodhisattvabhūmau vyavasthito bhavatyacalanayogena
||
atra bhavanto jinaputrāḥ
pramuditāyāṁ bodhisattvabhūmau sthito bodhisattvaḥ
prāmodyabahulo bhavati prasādabahulaḥ prītibahula
utplāvanābahula udagrībahula utsībahula
utsāhabahulo'saṁrambhabahulo'vihiṁsābahulo'krodhabahulo bhavati
| iti hi bhavanto jinaputrāḥ pramuditāyāṁ bodhisattvabhūmau
sthito bodhisattvan pramudito bhavati, buddhān
bhagavato'nusmaran buddhadharmān bodhisattvān bodhisattvacaryāḥ
pāramitāviśuddhiṁ bodhisattvabhūmiviśeṣān bodhisattvāsaṁhāryatāṁ
tathāgatāvavādānuśāsanīṁ sattvārthasaṁprāpaṇam | pramudito
bhavati sarvatathāgatajñānapraveśaprayogamanusmaran | bhūyaḥ
prāmodyavān bhavati - vyāvṛtto'smi sarvajagadviṣayāt,
avatīrṇo'smi buddhabhūmisamīpam, dūrībhūto'smi
bālapṛthagjanabhūmeḥ, āsanno'smi jñānabhūmeḥ, vyavacchinno'smi
sarvāpāyadurgativinipātāt, pratiśaraṇabhūto'smi sarvasattvānām,
āsannadarśano'smi sarvatathāgatānām, saṁbhūto'smi
sarvabuddhaviṣaye, sarvabodhisattvasamatāmupagato'smi | vigatāni
me sarvabhayatrāsacchambhitatvānīti prāmodyamutpādayati |
tatkasya hetoḥ ? tathā hi bhavanto jinaputrā bodhisattvasya
asyāḥ pramuditāyā bodhisattvabhūmeḥ sahapratilambhena yānīmāni
bhayāni bhavanti - yadidamājīvikābhayaṁ vā aślokabhayaṁ vā
maraṇabhayaṁ vā durgatibhayaṁ vā parṣacchāradyabhayaṁ vā, tāni
sarvāṇi vyapagatāni bhavanti | tatkasya hetoḥ ? yathāpi
idamātmasaṁjñāpagamādātmasneho'sya na bhavati, kutaḥ punaḥ
sarvopakaraṇasnehaḥ ? ato'sya ājīvikābhayaṁ na bhavati | na ca
kaṁcitsatkāraṁ kasyacitsakāśātpratikāṅkṣati, anyatra mayaiva
teṣāṁ sattvānāṁ sarvopakaraṇabāhulyamupanāmayitavyamiti, ato'sya
aślokabhayaṁ na bhavati | ātmadṛṣṭivigamācca asyātmasaṁjñā na
bhavati, ato'sya maraṇabhayaṁ na bhavati| mṛtasyaiva me niyataṁ
buddhabodhisattvairna virahito bhaviṣyāmīti, ato'sya
durgatibhayaṁ na bhavati | nāsti me kaścidāśayena sarvaloke
samasamaḥ, kutaḥ punaruttara ityato'sya parṣacchāradyabhayaṁ na
bhavati | evaṁ sarvabhayatrāsacchambhitatvaromaharṣāpagataḥ ||
atha khalu punarbhavanto
jinaputrā bodhisattvo mahākaruṇāpuraskṛtatvādanupahatena
aprākṛtenādhyāśayena bhūyasyā mātrayā prayujyate
sarvakuśalamūlamudāgamāya | sa śraddhādhipateyatayā
prasādabahulatayā adhimuktiviśuddhyā avakalpanābahulatayā
kṛpākaruṇābhinirhāratayā mahāmaitryupetatayā
aparikhinnamānasatayā hryapatrāpyālaṁkāratayā
kṣāntisauratyopetatayā
tathāgatārhatsamyaksaṁbuddhaśāsanagauravacitrīkaraṇatayā
rātriṁdivātṛptakuśalamūlopacayatayā kalyāṇamitraniṣevaṇatayā
dharmārāmābhiratatayā atṛptabāhuśrutyaparyeṣaṇatayā
yathāśrutadharmayoniśaḥpratyavekṣaṇatayā aniketamānasatayā
anadhyavasitalābhasatkāraślokatayā
anabhinanditopakaraṇasnehatayā
ratnopamacittotpādātṛptābhinirhāratayā
sarvajñabhūmyabhilāṣaṇatayā
tathāgatabalavaiśāradyāveṇikabuddhadharmādhyālambanatayā
pāramitāsaṅgaparyeṣaṇatayā māyāśāṭhyaparivarjanatayā
yathāvāditathākāritayā satatasamitaṁ satyavacanānurakṣaṇatayā
tathāgatakulabhūṣaṇatayā bodhisattvaśikṣānutsarjanatayā
mahāśailendrarājopamasarvajñatācittāprakampanatayā
sarvalokakriyānabhilakṣaṇatayā utsargalokottarapathopetatayā
atṛptabodhyaṅgasaṁbhāropacayatayā
satatasamitamuttarottaraviśeṣaparimārgaṇatayā |
evaṁrūpairbhavanto jinaputrā bhūmipariśodhakairdharmaiḥ
samanvāgato bodhisattvaḥ supratiṣṭhito bhavati pramuditāyāṁ
bodhisattvabhūmau ||
so'syāṁ pramuditāyāṁ
bodhisattvabhūmau sthitaḥ san imānyevaṁrūpāṇi mahāpraṇidhānāni
mahāvyavasāyān mahābhinirhārānabhinirharati - yaduta
aśeṣaniḥśeṣānavaśeṣasarvabuddhapūjopasthāpanāya
sarvākāravaropetamudārādhimuktiviśuddhaṁ
dharmadhātuvipulamākāśadhātuparyavasānamaparāntakoṭiniṣṭhaṁ
sarvakalpasaṁkhyābuddhotpādaṁsaṁkhyāpratiprasrabdhaṁ
mahāpūjopasthānāya prathamaṁ mahāpraṇidhānamabhinirharati |
yaduta sarvatathāgatabhāṣitadharmanetrīsaṁdhāraṇāya
sarvabuddhabodhisattvasuparigrahāya
sarvasamyaksaṁbuddhaśāsanaparirakṣaṇāya....buddhotpādasaddharmaparigrahāya
dvitīyam | yaduta
sarvabuddhotpādaniravaśeṣasarvalokadhātuprasareṣu
tuṣitabhavanavāsamādiṁ kṛtvā
cyavanāsaṁkramaṇagarbhasthitijanmakumārakrīḍāntaḥpuravāsābhiniṣkramaṇaduṣkaracaryābodhimaṇḍopa-saṁkramaṇamāragharṣaṇābhisaṁbodhyadhyeṣaṇamahādharmacakrapravartanamahāparinirvāṇopasaṁkramaṇāya
pūjādharmasaṁgrahaprayogapūrvaṁgamaṁ kṛtvā
sarvatraikakālavivartanāya...buddhotpāda....yāvanmahāpari-
nirvāṇopasaṁkramaṇāya tṛtīyam
| yaduta
sarvabodhisattvacaryāvipulamahadgatāpramāṇāsaṁbhinnasarvapāramitāsaṁgṛhītasarvabhūmipariśodhanaṁ
sāṅgopāṅganirhārasalakṣaṇasaṁvartavivartasarvabodhisattvacaryābhūtayathāvadbhūmipathopadeśa
-pāramitāparikarmāvavādānuśāsanyanupradānopastabdhacittotpādābhinirhārāya...caryā...cittotpādābhinirhārāya
caturtham | yaduta
niravaśeṣasarvasattvadhāturūpyarūpisaṁjñāsaṁjñinaivasaṁjñināsaṁjñāṇḍajajarāyujasaṁsvedajaupapāduka-...
traidhātukaparyāpannaṣaḍgatisamavasṛtasarvopapattiparyāpannanāmarūpasaṁgṛhītāśeṣasarvasattvadhātuparipācanāya
sarvabuddhadharmāvatāraṇāya sarvagatisaṁkhyāvyavacchedanāya
sarvajñajñānapratiṣṭhāpanāya...sattvadhātu...sarvasattvadhātuparipācanāya
pañcamam | yaduta
niravaśeṣasarvalokadhātuvipulasaṁkṣiptamahadgatāpramāṇasūkṣmaudārikavyatyastāvamūrdhasamatala-praveśasamavarasaraṇānugatendrajālavibhāgadaśadigaśeṣavimātratāvibhāgapraveśajñānānugama-
pratyakṣatāyai...lokadhātu...lokadhātuvaimātryāvatāraṇāya
ṣaṣṭham | yaduta
sarvakṣetraikakṣetraikakṣetrasarvakṣetrasamavasaraṇapariśodhanamapramāṇabuddhakṣetraprabhāvyūhālaṁkārapratimaṇḍitaṁ
sarvakleśāpanayanapariśuddhapathopetamapramāṇajñānākarasattvaparipūrṇamudārabuddhaviṣayasamavasaraṇaṁ
yathāśayasarvasattvasaṁdarśanasaṁtoṣaṇāya...buddhakṣetra...sarvabuddhakṣetrapariśodhanāya
saptamam | yaduta sarvabodhisattvaikāśayaprayogatāyai
niḥsapatnakuśalamūlopacayāya ekālambanasarvabodhisattvasamatāyai
avirahitasatatasamitabuddhabodhisattvasamavadhānāya
yatheṣṭabuddhotpādasaṁdarśanāya
svacittotpādatathāgataprabhāvajñānānugamāya
acyutānugāminyabhijñāpratilambhāya sarvalokadhātvanuvicaraṇāya
sarvabuddhaparṣanmaṇḍalapratibhāsaprāptaye
sarvopapattisvaśarīrānugamāya acintyamahāyānopetatāyai
bodhisattvacaryācaraṇāvyavacchedāya...caryā...mahāyānāvatāraṇāya
aṣṭamam | yaduta avivartyacakrasamārūḍhabodhisattvacaryācaraṇāya
amoghakāyavāṅmanaskarmaṇe sahadarśananiyatabuddhadharmatvāya
sahaghoṣodāhārajñānānugamāya sahaprasādakleśavinivartanāya
mahābhaiṣajyarājopamāśrayapratilambhāya
cintāmaṇivatkāyapratilambhāya sarvabodhisattvacaryācaraṇāya...caryā...amoghasarvaceṣṭatāyai
navamam | yaduta
sarvalokadhātuṣvanuttarasamyaksaṁbodhyabhisaṁbodhāya
ekavālapathāvyativṛttasarvabālapṛthagjanajanmopapatyabhiniṣkramaṇavikurvaṇabodhimaṇḍadharmacakra-
pravartanamahāparinirvāṇopadarśanāya
mahābuddhaviṣayaprabhāvajñānānugamāya
sarvasattvadhātuyathāśayabuddhotpādakṣaṇakṣaṇavibhaṅgavibodhapraśamaprāpaṇasaṁdarśanāya
ekābhisaṁbodhisarvadharmanirmāṇaspharaṇāya
ekaghoṣodāhārasarvasattvacittāśayasaṁtoṣaṇāya
mahāparinirvāṇopadarśanacaryābalāvyavacchedāya
mahājñānabhūmisarvadharmavyavasthāpanasaṁdarśanāya
dharmajñānarddhimāyābhijñāsarvalokadhātuspharaṇāya
abhisaṁbodhimahājñānābhijñābhinirhārāya daśamam | iti hi
bhavanto jinaputrā imānyevaṁrūpāṇi mahāpraṇidhānāni
mahāvyavasāyān mahābhinirhārān daśa praṇidhānamukhāni pramukhaṁ
kṛtvā paripūrṇāni daśapraṇidhānāsaṁkhyeyaśatasahasrāṇi yāni
bodhisattvaḥ pramuditāyāṁ bodhisattvabhūmau sthito'bhinirharati
pratilabhate ca ||
tāni ca mahāpraṇidhānāni
daśabhirniṣṭhāpadairabhinirharati | katamairdaśabhiḥ ? yaduta
sattvadhātuniṣṭhayā ca lokadhātuniṣṭhayā ca ākāśadhātuniṣṭhayā
ca dharmadhātuniṣṭhayā ca nirvāṇadhātuniṣṭhayā ca
buddhotpādadhātuniṣṭhayā ca tathāgatajñānadhātuniṣṭhayā ca
cittālambanadhātuniṣṭhayā ca
buddhaviṣayajñānapraveśadhātuniṣṭhayāḥ ca
lokavartanīdharmavartanījñānavartanīdhātuniṣṭhayā ca | iti hi yā
niṣṭhā sattvadhātuniṣṭhāyāḥ, sā me niṣṭhā eṣāṁ mahāpraṇidhānānāṁ
bhavatu | yā niṣṭhā yāvajjñānavartanīdhātuniṣṭhāyāḥ, sā me
niṣṭhā eṣāṁ mahāpraṇidhānānāṁ bhavatu | iti hyaniṣṭhā
sattvadhātuniṣṭhā | aniṣṭhānīmāni me kuśalamūlāni bhavantu |
aniṣṭhā yāvajjñānavartanīdhātuniṣṭhā | aniṣṭhānīmāni me
kuśalamūlāni bhavantviti ||
sa evaṁ
svabhinihṛrtapraṇidhānaḥ karmaṇyacitto mṛducitto'saṁhāryaśraddho
bhavati | so'bhiśraddadhāti tathāgatānāmarhatāṁ
samyaksaṁbuddhānāṁ pūrvāntacaryābhinirhārapraveśaṁ
pāramitāsamudāgamaṁ bhūmipariniṣpattiṁ vaiśeṣikatāṁ
balapariniṣpattiṁ
vaiśāradyaparipūrimāveṇikabuddhadharmāsaṁhāryatāmacintyāṁ
buddhadharmatāmanantamadhyaṁ
tathāgataviṣayābhinirhāramaparimāṇajñānānugataṁ
tathāgatagocarānupraveśaṁ phalapariniṣpattimabhiśraddadhāti |
samāsataḥ sarvabodhisattvacaryāṁ
yāvattathāgatabhūmijñānanirdeśādhiṣṭhānamabhiśraddadhāti ||
tasyaivaṁ bhavati - evaṁ
gambhīrāḥ khalu punarime buddhadharmāḥ evaṁ viviktāḥ evaṁ śāntāḥ
evaṁ śūnyāḥ evamānimittāḥ evamapraṇihitāḥ evaṁ nirupalepāḥ evaṁ
vipulāḥ evamaparimāṇāḥ evamudārāḥ evaṁ durāsadāśceme
buddhadharmāḥ | atha ca punarime bālapṛthagjanāḥ kudṛṣṭipatitayā
saṁtatyā avidyāndhakārapayarvanaddhamānasena
mānadhvajasamucchrittaiḥ
saṁkalpaistṛṣṇājālābhilaṣitairmanasikārairmāyāśāṭhyagahanānucaritaiścittāśayairīrṣyāmātsaryasaṁprayuktairgatyupapattiprayogai
rāgadveṣamohaparicittaiḥ karmopacayaiḥ
krodhopanāhasaṁdhukṣitābhiścittajvālābhirviparyāsasaṁprayuktaiḥ
karmakriyābhinirhāraiḥ
kāmabhavāvidyāsravānubaddhaiścittamanovijñānabījaistraidhātuke
punarbhavāṅkuramabhinirvartayanti yadidaṁ
nāmarūpasahajāvinirbhāgagatam | tenaiva ca nāmarūpeṇa
vivardhitena eṣāṁ ṣaḍāyatanagrāmaḥ saṁbhavati |
saṁbhūteṣvāyataneṣvanyonyasparśanipātato vedanā saṁbhavati |
tāmeva vedanāṁ bhūyo bhūyo'bhinandatāṁ tṛṣṇopādānaṁ vivardhate |
vivṛddhe tṛṣṇopādāne bhavaḥ saṁbhavati | saṁbhūte ca bhave
jātijarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ
prādurbhavanti | evameteṣāṁ sattvānāṁ
duḥkhaskandho'bhinirvartate ātmātmīyavigato riktastucchaḥ śūnyo
nirīho niśceṣṭo jaḍastṛṇakāṣṭhakuḍyavartmapratibhāsopamaḥ | na
caivamavabudhyanta iti | teṣāmevaṁrūpeṇa sattvānāṁ
duḥkhaskandhāvipramokṣaṁ dṛṣṭvā sattveṣu mahākaruṇonmiñjaḥ
saṁbhavati - ete'smābhiḥ sattvāḥ paritrātavyāḥ parimocayitavyā
ato mahāsaṁmohāt, atyantasukhe ca nirvāṇe pratiṣṭhāpayitavyāḥ
iti | ato'sya mahāmaitryunmiñjaḥ saṁbhavati ||
evaṁ kṛpāmaitryanugatena khalu
punarbhavanto jinaputrā bodhisattvo'dhyāśayena prathamāyāṁ
bodhisattvabhūmau vartamānaḥ sarvavastuṣu sāpekṣacittaṁ
parivarjya buddhajñāne ca udāraspṛhābhilāṣabuddhirmahātyāgeṣu
prayuñjate | sa ya ime tyāgāḥ - yaduta
dhanadhānyakośakoṣṭhāgāraparityāgo vā
hiraṇyasuvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajataparityāgo
vā ratnābharaṇavibhūṣaṇaparityāgo vā
hayarathagajapativāhanaparityāgo vā
udyānatapovanavihāraparityāgo vā
dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaparityāgo vā
grāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīparityāgo vā
bhāryāputraduhitṛparityāgo vā sarvapriyamanāpavastuparityāgo vā
śiraḥkarṇanāsākaracaraṇanayanasvamāṁsaśoṇitāsthimajjāmedaśchavicarmahṛdayasarvātmabhāvaparityāgo
vā, teṣvanapekṣo bhūtvā sarvavastuṣu buddhajñāne ca
udāraspṛhābhilāṣabuddhiḥ parityajati | evaṁ hyasya prathamāyāṁ
bodhisattvabhūmau sthitasya mahātyāgaḥ saṁbhavati ||
sa evaṁ karuṇāmaitrītyāgāśayo
bhūtvā sarvasattvaparitrāṇārthaṁ bhūyo bhūyo
laukikalokottarānarthān parimārgate parigaveṣate |
parimārgamāṇaḥ parigaveṣamāṇaśca aparikhedacittamutpādayati |
evamasyāparikhedaḥ saṁbhavati | aparikhinnaśca
sarvaśāstraviśārado bhavati | ato'sya śāstrajñatā saṁbhavati |
sa evaṁ śāstropetaḥ kriyākriyāvicāritayā buddhyā
hīnamadhyapraṇīteṣu sattveṣu tathatvāya pratipadyate yathābalaṁ
yathābhajamānam | ato'sya lokajñatā saṁbhavati | lokajñaśca
kālavelāmātracārī hryapatrāpyavibhūṣitayā saṁtatyā
ātmārthaparārtheṣu prayujyate | ato'sya hryapatrāpyaṁ saṁbhavati
| teṣu ca prayogeṣu naiṣkramyacārī
avivartyāpratyudāvartyabalādhānaprāpto bhavati | evamasya
dhṛtibalādhānamājataṁ bhavati | dhṛtibalādhānaprāptaśca
tathāgatapūjopasthāneṣu prayujyate, śāsane ca pratipadyate |
evaṁ hyasyeme daśa bhūmipariśodhakā dharmā ājātā bhavanti |
tadyathā - śraddhā karuṇā maitrī tyāgaḥ khedasahiṣṇutā
śāstrajñatā lokajñatā hryapatrāpyaṁ dhṛtibalādhānaṁ
tathāgatapūjopasthānamiti ||
tasya asyāṁ pramuditāyāṁ
bodhisattvabhūmau sthitasya bodhisattvasya bahavo buddhā
ābhāsamāgacchanti audārikadarśanena praṇidhānabalena ca | bahūni
buddhaśatāni bahūni buddhasahasrāṇi bahūni buddhaśatasahasrāṇi
bahūni buddhanayutaśatasahasrāṇi bahavo buddhakoṭyo bahūni
buddhakoṭīśatāni bahūni buddhakoṭīsahasrāṇi bahūni
buddhakoṭīśatasahasrāṇi bahūni
buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇyābhāsamāgacchanti audārikadarśanena
praṇidhānabalena ca | sa tāṁstathāgatānarhataḥ samyaksaṁbuddhān
dṛṣṭvā udārādhyāśayena satkaroti gurukaroti mānayati pūjayati,
cīvarapiṇḍapātraśayānāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiśca
pratipādayati | bodhisattvasukhopadhānaṁ copasaṁharati |
saṁghagaṇasaṁmānatāṁ ca karoti | tāni ca kuśalamūlānyanuttarāyāṁ
samyaksaṁbodhau pariṇāmayati | tāṁśca asya buddhān bhagavataḥ
pūjayataḥ sattvaparipāka ājāto bhavati | sa sattvāṁśca
paripācayati dānena priyavadyena ca adhimuktibalena ca |
asyopari dve arthasaṁgrahavastūnyājāyete na tu
khalvaśeṣajñānaprativedhapratilambhena | tasya daśabhyaḥ
pāramitābhyo dānapāramitā atiriktatamā bhavati, na ca pariśeṣāsu
na samudāgacchati yathābalaṁ yathābhajamānam | sa yathā yathā
buddhāṁśca bhagavataḥ pūjayati, sattvaparipākāya ca prayujya
tānimān daśa bhūmipariśodhakān dharmān samādāya vartate, tathā
tathāsya tāni kuśalamūlāni sarvajñatāpariṇāmitāni bhūyasyā
mātrayottapyante, pariśuddhyanti, karmaṇyāni ca bhavanti
yathākāmatayā | tadyathāpi nāma bhavanto jinaputrā jātarūpaṁ
kuśalena karmāreṇa yathā yathāgnau prakṣipyate, tathā tathā
pariśuddhyati karmaṇyaṁ ca bhavati vibhūṣaṇālaṁkāravidhiṣu
yathākāmatayā, evameva bhavanto jinaputrā yathā yathā
bodhisattvo...peyālaṁ...yathākāmatayā ||
punaraparaṁ bhavanto jinaputra
bodhisattvena asyāṁ prathamāyāṁ bodhisattvabhūmau sthitena asyā
eva prathamāyā bodhisattvabhūmerākārapratilambhaniṣyandāḥ
parimārgitavyāḥ parigaveṣitavyāḥ paripraṣṭavyāḥ |
buddhabodhisattvānāṁ kalyāṇamitrāṇāṁ ca sakāśādatṛptena ca
bhavitavyaṁ bhūmyaṅgapariniṣpādanāya | evaṁ yāvaddaśamyā
bodhisattvabhūmeraṅgapariniṣpādanāya | tena
bhūmipakṣapratipakṣakuśalena ca bhavitavyaṁ
bhūmisaṁvartavivartakuśalena ca bhūmyākāraniṣyandakuśalena ca
bhūmipratilambhavibhāvanākuśalena ca
bhūmyaṅgapariśodhanakuśalena ca bhūmerbhūmisaṁkramaṇakuśalena ca
bhūmibhūmivyavasthānakuśalena ca bhūmibhūmiviśeṣajñānakuśalena
ca bhūmibhūmipratilambhāpratyudāvartyakuśalena ca
sarvabodhisattvabhūmipariśodhanatayā
tathāgatajñānabhūmyākramaṇakuśalena ca bhavitavyam| evaṁ
bhūmyākārābhinirhārakuśalasya hi bhavanto jinaputrā
bodhisattvasya prathamāyā bodhisattvabhūmerucchalitasya
niṣṭhānaṁ na saṁbhavati yāvaddaśabhūmibhūmyākramaṇamiti |
mārgādhiṣṭhānāgamena ca bhūmejñānālokena ca buddhajñānālokaṁ
prāpnoti | tadyathāpi nāma bhavanto jinaputrāḥ kuśalaḥ
sārthavāho mahāsārthaparikarṣaṇābhiprāyo
mahānagaramanuprāpayitukāmaḥ ādāveva mārgaguṇāṁśca
mārgavivartadoṣāṁśca mārgasthānāntaraviśeṣāṁśca
mārgasthānāntaravivartadoṣāṁśca mārgakriyāpathyodanakāryatāṁ ca
parimārgayati parigaveṣayate | sa yāvanmahānagarānuprāptaye
kuśalo bhavatyanuccalita eva prathamānmārgāntarasthānāt | sa
evaṁ jñānavicāritayā buddhyā mahāpathyodanasamṛddhyā anupūrveṇa
mahāsārthena sārdhaṁ yāvanmahānagaramanuprāpnoti, na
cāṭavīkāntāradoṣaiḥ sārthasya vā ātmano vāsyopaghātaḥ saṁpadyate
| evameva bhavanto jinaputrā bodhisattvaḥ kuśalo mahāsārthavāho
yadā prathamāyāṁ bodhisattvabhūmau sthito bhavati, tadā
bhūmipakṣapratipakṣakuśalo bhavati, bhūmisaṁvartavivartakuśalo
bhavati, bhūmyākāraniṣyandakuśalo bhavati,
bhūmipratilambhavibhāvanākuśalo bhavati,
bhūmyaṅgapariśodhanakuśalo bhavati, bhūmerbhūmisaṁkramaṇakuśalo
bhavati, bhūmibhūmivyavasthānakuśalo bhavati,
bhūmibhūmiviśeṣajñānakuśalo bhavati,
bhūmibhūmipratilambhāpratyudāvartyakuśalo bhavati,
sarvabodhisattvabhūmipariśodhanatayā
tathāgatajñānabhūmyākramaṇakuśalaśca bhavati | tadā bodhisattvo
mahāpuṇyasaṁbhārapathyodanasusaṁgṛhito jñānasaṁbhārasukṛtavicayo
mahāsattvasārthaparikarṣaṇābhiprāyaḥ
sarvajñatāmahānagaramanuprāpayitukāmaḥ ādāveva
bhūmimārgaguṇāṁśca bhūmimārgavivartadoṣāṁśca
bhūmimārgasthānāntaraviśeṣāṁśca
bhūmimārgasthānāntaravivartadoṣāṁśca
mahāpuṇyajñānasaṁbhārapathyadanakriyākāryatāṁ ca parimārgate
parigaveṣate buddhānāṁ bhagavatāṁ bodhisattvānāṁ kalyāṇamitrāṇāṁ
ca sakāśāt | sa yāvatsarvajñatāmahānagarānuprāptikuśalo
bhavatyanuccalita eva prathamānmārgāntarasthānāt | sa evaṁ
jñānavicāritayā buddhyā
mahāpuṇyajñānasaṁbhārapathyadanasaṁruddhayā mahāntaṁ
sattvasārthaṁ yathāparipācitaṁ saṁsārāṭavīkāntāradurgādatikramya
yāvatsarvajñatāmahānagaramanuprāpayati | na
saṁsāraṭavīkāntāradoṣaiḥ sattvasārthasya vā ātmano vā
asyopaghātaḥ saṁpadyate | tasmāttarhi bhavanto jinaputrā
bodhisattvena aparikhinnena
bhūmiparikarmaparikarmaviśeṣābhiyuktena bhavitavyam | ayaṁ
bhavanto jinaputrā bodhisattvasya prathamāyāḥ pramuditāyā
bodhisattvabhūmermukhapraveśaḥ samāsato nirdiśyate ||
yo'syāṁ pratiṣṭhito
bodhisattvo bhūyastvena jambūdvīpeśvaro bhavati
mahaiśvaryādhipatyapratilabdho dharmānurakṣī kṛtī prabhuḥ
sattvān mahātyāgena saṁgrahītukuśalaḥ sattvānāṁ
mātsaryamalavinivṛttaye'paryanto mahātyāgārambhaiḥ | yacca
kiṁcitkarmārabhate dānena vā priyavadyatayā vā arthakriyayā vā
samānārthatayā vā, tatsarvamavirahitaṁ
buddhamanasikārairdharmamanasikāraiḥ
saṁghamanasikārairbodhisattvamanasikārairbodhisattvacaryāmanasikāraiḥ
pāramitāmanasikārairbhūmimanasikārairbalamanasikārairvaiśāradyamanasikārairāveṇikabuddhadharma-manasikārairyāvatsarvākāravaropetasarvajñajñānamanasikaraiḥ
| kimiti ? sarvasattvānāmagryo bhaveyaṁ śreṣṭho jyeṣṭho varaḥ
pravara uttamo'nuttamo nāyako vināyakaḥ pariṇāyako
yāvatsarvajñajñānapratiśaraṇo bhaveyam iti | ākāṅkṣaṁśca
tathārūpaṁ vīryamārabhate yathārūpeṇa vīryārambheṇa
sarvagṛhakalatrabhogānutsṛjya tathāgataśāsane pravrajati |
pravrajitaśca san ekakṣaṇalavamuhūrtena samādhiśataṁ ca
pratilabhate samāpadyate ca | buddhaśataṁ ca paśyati, teṣāṁ
cādhiṣṭhānaṁ saṁjānīte | lokadhātuśataṁ ca kampayati |
kṣetraśataṁ cākramati | lokadhātuśataṁ cāvabhāsayati |
sattvaśataṁ ca paripācayati | kalpaśataṁ ca tiṣṭhati |
kalpaśataṁ ca pūrvāntāparāntataḥ praviśati | dharmamukhaśataṁ ca
pravicinoti | kāyaśataṁ cādarśayati | kāyaṁ kāyaṁ ca
bodhisattvaśataparivāramādarśayati | tathā uttare
praṇidhānabalikā bodhisattvāḥ praṇidhānaviśeṣikatayā vikurvanti
yeṣāṁ na sukarā saṁkhyā kurtuṁ kāyasya vā prabhāyā vā ṛdvervā
cakṣuṣo vā gocarasya vā svarasya vā caryāyā vā vyūhasya vā
adhiṣṭhānasya vā adhimuktervā abhisaṁskāraṇāṁ vā
yāvadevatāvadbhirapi kalpakoṭiniyutaśatasahasrairiti ||
pramuditā nāma prathamā bhūmiḥ
||