10
Dharmabhāṇakaparivartaḥ|
atha khalu bhagavan
bhaiṣajyarājaṁ bodhisattvaṁ mahāsattvamārabhya tānyaśītiṁ
bodhisattvasahasrāṇyāmantrayate sma-paśyasi tvaṁ bhaiṣajyarāja asyāṁ
parṣadi
bahudevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyān
bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ śrāvakayānīyān pratyekabuddhayāniyān
bodhisattvayānīyāṁśca,
yairayaṁ dharmaparyāyastathāgatasya saṁmukhaṁ śrutaḥ?
āha-paśyāmi bhagavan,
paśyāmi sugata| bhagavānāha-sarve svalvete bhaiṣajyarāja bodhisattvā
mahāsattvāḥ,
yairasyāṁ parṣadi antaśaḥ ekāpi gāthā śrutā,
ekapadamapi śrutam,
yairvā punarantaśa ekacittotpādenāpyanumoditamidaṁ sūtram| sarvā etā
ahaṁ bhaiṣajyarāja catasraḥ parṣado vyākaromyanuttarāyāṁ
samyaksaṁbodhau| ye'pi kecid bhaiṣajyarāja tathāgatasya parinirvṛtasya
imaṁ dharmaparyāyaṁ śroṣyanti,
antaśa ekagāthāmapi śrutvā,
antaśa ekenāpi cittotpādena abhyamumodayiṣyanti,
tānapyahaṁ bhaiṣajyarāja kulaputrān va kuladuhitṛrvā
vyākaromyanuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau|
paripūrṇabuddhakoṭīnayutaśatasahasraparyupāsitāvinaste bhaiṣajyarāja
kulaputrā vā kuladuhitaro vā bhaiṣyanti|
buddhakoṭīnayutaśatasahasrakṛtapraṇidhānāste bhaiṣajyarājakulaputrā vā
kuladuhitaro vā bhaviṣyanti| sattvānāmanukampārthamasmin jambudvīpe
manuṣyeṣu pratyājātā veditavyāḥ,
ya ito dharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi dhārayiṣyanti vācayiṣyanti
prakāśayiṣyanti saṁgrāhayiṣyanti likhiṣyanti,
likhitvā cānusmariṣyanti,
kālena ca kālaṁ vyavalokayiṣyanti| tasmiṁśca pustake
tathāgatagauravamutpādayiṣyanti,
śāstṛgauraveṇa satkariṣyanti gurukariṣyanti mānayiṣyanti pūjayiṣyanti|
taṁ ca pustakaṁ
puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvādyādibhirnamaskārāñjalikarmabhiśca
pūjayiṣyanti| ye kecid bhaiṣajyarāja kulaputrā vā kuladuhitaro vā ito
dharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi dhārayiṣyanti anumodayiṣyanti vā,
sarvāṁstānahaṁ bhaiṣajyarāja vyākaromyanuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau||
tatra bhaiṣajyarāja yaḥ
kaścidanyataraḥ puruṣo vā strī vā evaṁ vadet-kīdṛśāḥ khalvapi te sattvā
bhaviṣyantyanāgate'dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṁbuddhā iti?
tasya bhaiṣajyarāja puruṣasya vā striyā vā sa kulaputro vā kuladuhitā vā
darśayitavyaḥ, ya ito
dharmaparyāyādantaśaścatuṣpādikāmapi gāthāṁ dhārayitā śrāvayitā vā
deśayitā vā sagauravo veha dharmaparyāye| ayaṁ sa kulaputro vā
kuladuhitā vā, yo
hyanāgate'dhvani tathāgato'rhan samyaksaṁbuddho bhaviṣyati| evaṁ paśya|
tatkasya hetoḥ? sa hi
bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā va tathāgato veditavyaḥ sadevakena
lokena| tasya ca tathāgatasyaivaṁ satkāraḥ kartavyaḥ,
yaḥ khalvasmāddharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi dhārayet,
kaḥ punarvādo ya imaṁ dharmaparyāyaṁ sakalasamāpta mudgṛhṇīyād
dhārayedvā vācayedvā paryavāpnuyādvā prakāśayedvā likhedvā likhāpayedvā,
likhitvā cānusmaret| tatra ca pustake satkāraṁ kuryāt gurukāraṁ kuryāt
mānanāṁ pūjanāmarcanāmapacāyanāṁ
puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvādyāñjalinamaskāraiḥ
praṇāmaiḥ| pariniṣpannaḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā
anuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau veditavyaḥ| tathāgatadarśī ca veditavyaḥ|
lokasya hitānukampakaḥ praṇidhānavaśenopapanno'smin jambudvīpe manuṣyeṣu
asya dharmaparyāyasya saṁprakāśanatāyaiḥ| yaḥ svayamudāraṁ
dharmābhisaṁskāramudārāṁ ca buddhakṣetropapattiṁ sthāpayitvā asya
dharmaparyāyasya saṁprakāśanahetormayi parinirvṛte sattvānāṁ
hitārthamanukampārthaṁ ca ihopapanno veditavyaḥ| tathāgatadūtaḥ sa
bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā veditavyaḥ|
tathāgatakṛtyakarastathāgatasaṁpreṣitaḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā
kuladuhitā vā saṁjñātavyaḥ,
ya imaṁ dharmaparyāyaṁ tathāgatasya parinirvṛtasya saṁprakāśayet,
antaśo rahasi cauryeṇāpi kasyacidekasattvasyāpi saṁprakāśayedācakṣīta
vā||
yaḥ khalu punarbhaiṣajyarāja
kaścideva sattvo duṣṭacittaḥ pāpacitto raudracittastathāgatasya
saṁmukhaṁ kalpamavarṇaṁ bhāṣet,
yaśca teṣāṁ tathārūpāṇāṁ dharmabhāṇakānāmasya sūtrāntasya dhārakāṇāṁ
gṛhasthānāṁ vā pravrajitānāṁ vā ekāmapi vācamapriyāṁ saṁśrāvayed bhūtāṁ
vā abhūtāṁ vā, ida
māgāḍhataraṁ pāpakaṁ karmeti vadāmi| tatkasya hetoḥ?
tathāgatabhāraṇapratimaṇḍitaḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā
vā veditavyaḥ| tathāgataṁ sa bhaiṣajyarāja aṁsena pariharati,
ya imaṁ dharmaparyāyaṁ likhitvā pustakagataṁ kṛtvā aṁsena pariharati| sa
yena yenaiva prakrāmet,
tena tenaiva sattvairañjalīkaraṇīyaḥ satkartavyo gurukartavyo
mānayitavyaḥ pūjayitavyo'rcayitavyo'pacāyitavyo divyamānuṣyakaiḥ
puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvādyakhādyabhojyānnapānayānairagraprāptaiśca
divyai ratnarāśibhiḥ| sa dharmabhāṇakaḥ satkartavyo gurukartavyo
mānayitavyaḥ pūjayitavyaḥ,
divyāśca ratnarāśayastasya dharmabhāṇakasyopanāmayitavyāḥ| tatkasya
hetoḥ? apyeva nāma
ekavāramapi imaṁ dharmaparyāyaṁ saṁśrāvayet,
yaṁ śrutvā aprameyā asaṁkhyeyāḥ sattvāḥ kṣipramanuttarāyāṁ
samyaksaṁbodhau pariniṣpadyeyuḥ||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmimā gāthā abhāṣata—
buddhatve sthātukāmena
svayaṁbhūjñānamicchatā|
satkartavyāśca te sattvā ye
dhārenti imaṁ nayam||1||
sarvajñatvaṁ ca yo icchet
kathaṁ śīrghaṁ bhavediti|
sa imaṁ dhārayet sūtraṁ
satkuryādvāpi dhārakam||2||
preṣito lokanāthena
sattvavaineyakāraṇāt|
sattvānāmanukampārthaṁ
sūtraṁ yo vācayedidam||3||
upapattiṁ śūbhāṁ tyaktvā sa
dhīra iha āgataḥ|
sattvānāmanukampārthaṁ
sūtraṁ yo dhārayedidam||4||
upapatti vaśā tasya yena so
dṛśyate tahi|
paścime kāli bhāṣanto idaṁ
sūtraṁ niruttaram||5||
divyehi puṣpehi ca satkareta
mānuṣyakaiścāpi hi
sarvagandhaiḥ|
divyehi vastrehi ca
chādayeyā
ratnehi abhyokiri
dharmabhāṇakam||6||
kṛtāñjalī tasya bhaveta
nityaṁ
yathā jinendrasya
svayaṁbhuvastathā|
yaḥ paścime kāli
subhairave'smin
parinirvṛtasya ida sutra
dhārayet||7||
khādyaṁ ca bhojyaṁ ca
tathānnapānaṁ
vihāraśayyāsanavastrakoṭyaḥ|
dadeya pūjārtha jinātmajasya
apyekavāraṁ pi vadeta
sūtram||8||
tathāgatānāṁ karaṇīya
kurvate
mayā ca so preṣita mānuṣaṁ
bhavam|
yaḥ sūtrametaccarimasmi kāle
likheya dhāreya śruṇeya
vāpi||9||
yaścaiva sthitveha jinasya
saṁmukhaṁ
śrāvedavarṇaṁ
paripūrṇakalpam|
praduṣṭacitto bhṛkuṭiṁ
karitvā
bahuṁ naro'sau prasaveta
pāpam||10||
yaścāpi sūtrāntadharāṇa
teṣāṁ
prakāśayantāniha sūtrametat|
avarṇamākrośa vadeya teṣāṁ
bahūtaraṁ tasya vadāmi
pāpam||11||
naraśca yo saṁmukha
saṁstaveyā
kṛtāñjalī māṁ
paripūrṇakalpam|
gāthāna koṭīnayutairanekaiḥ
paryeṣamāṇo
imamagrabodhim||12||
bahuṁ khu so tatra labheta
puṇyaṁ
māṁ saṁstavitvāna
praharṣajātaḥ|
ataśca so bahutarakaṁ
labheta
yo varṇa teṣāṁ
pravadenmanuṣyaḥ||13||
aṣṭādaśa kalpasahasrakoṭyo
yasteṣu pusteṣu karoti
pūjām|
śabdehi rūpehi rasehi cāpi
divyaiśca gandhaiśca
sparśaiśca divyaiḥ||14||
karitva pustāna tathaiva
pūjāṁ
aṣṭādaśa kalpasahasrakoṭyaḥ|
yadi śruṇo ekaśa eta sūtraṁ
āścaryalābho'sya
bhavenmahāniti||15||
ārocayāmi te bhaiṣajyarāja,
prativedayāmi te| bahavo hi mayā bhaiṣajyarāja dharmaparyāyā bhāṣitāḥ,
bhāṣāmi bhāṣiṣye ca| sarveṣāṁ ca teṣāṁ bhaiṣajyarāja
dharmaparyāyāṇāmayameva dharmaparyāyaḥ sarvalokavipratyanīkaḥ
sarvalokāśraddadhanīyaḥ| tathāgatasyāpyetad bhaiṣajyarāja
ādhyātmikadharmarahasyaṁ
tathāgatabalasaṁrakṣitamapratibhinnapūrvamanācakṣitapūrvamanākhyātamidaṁ
sthānam| bahujanapratikṣipto'yaṁ bhaiṣajyarāja dharmaparyāyastiṣṭhato'pi
tathāgatasya, kaḥ
punarvādaḥ parinirvṛtasya||
api tu khalu
punarbhaiṣajyarāja tathāgatacīvaracchannāste kulaputrā vā kuladuhitaro
vā veditavyāḥ| anyalokadhātusthitaiśca tathāgatairavalokitāśca
adhiṣṭhitāśca| pratyātmikaṁ ca teṣāṁ śraddhābalaṁ bhaviṣyati,
kuśalamūlabalaṁ ca praṇidhānabalaṁ ca|
tathāgatavihāraikasthānanivāsinaśca te bhaiṣajyarāja kulaputrā vā
kuladuhitaro vā bhaviṣyanti,
tathāgatapāṇiparimārjitamūrdhānaśca te bhaviṣyanti,
ya imaṁ dharmaparyāyaṁ tathāgatasya parinirvṛtasya śraddadhiṣyanti
vācayiṣyanti likhiṣyanti satkariṣyanti gurukariṣyanti pareṣāṁ ca
saṁśrāvayiṣyanti||
yasmin khalu
punarbhaiṣajyarāja pṛthivīpradeśe'yaṁ dharmaparyāyo bhāṣyeta vā deśyeta
vā likhyeta vā svādhyāyeta vā saṁgāyeta vā,
tasmin bhaiṣajyarāja pṛthivīpradeśe tathāgatacaityaṁ kārayitavyaṁ
mahantaṁ ratnamayamuccaṁ pragṛhītam| na ca tasminnavaśyaṁ
tathāgataśarīrāṇi pratiṣṭhāpayitavyāni| tatkasya hetoḥ?
ekaghanameva tasmiṁstathāgataśarīramupanikṣiptaṁ bhavati,
yasmin pṛthivīpradeśe'yaṁ dharmaparyāyo bhāṣyeta vā deśyeta vā paṭhyeta
vā saṁgāyeta vā likhyeta vā likhito vā pustakagatastiṣṭhet| tasmiṁśca
stūpe satkāro gurukāro mānanā pūjanā arcanā karaṇīyā
sarvapuṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantībhiḥ|
sarvagītavādyanṛtyatūryatālāvacarasaṁgītisaṁpravāditaiḥ pūjā karaṇīyā|
ye ca khalu punarbhaiṣajyarāja sattvāstaṁ tathāgatacaityaṁ labheran
vandanāya pūjanāya darśanāya vā,
sarve te bhaiṣajyarāja abhyāsannībhūtā veditavyā anuttarāyāḥ
samyaksaṁbodheḥ| tatkasya hetoḥ?
bahavo bhaiṣajyarāja gṛhasthāḥ pravrajitāśca bodhisattvacaryāṁ caranti,
na ca punarimaṁ dharmaparyāyaṁ labhante darśanāya vā śravaṇāya vā
likhanāya vā pūjanāya vā| na tāvatte bhaiṣajyarāja bodhisattvacaryāyāṁ
kuśalā bhavanti,
yāvannemaṁ dharmaparyāyaṁ śṛṇvanti| ye tvimaṁ dharmaparyāyaṁ śṛṇvanti,
śrutvā cādhimucyanti avataranti vijānanti parigṛhṇanti,
tasmin samaye te āsannasthāyino bhaviṣyantyanuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau,
abhyāśībhūtāḥ||
tadyathāpi nāma
bhaiṣajyarāja kaścideva puruṣo bhavedudakārthī udakagaveṣī| sa
udakārthamujjaṅgale pṛthivīpradeśe udapānaṁ khānayet| sa yāvat
paśyecchuṣkaṁ pāṇḍaraṁ pāṁsuṁ nirvāhyamānam,
tāvajjānīyāt, dūra
itastāvadūdakamiti| atha pareṇa samayena sa puruṣa
ārdrapaṁsumudakasaṁniśraṁ kardamapaṅkabhutamudakabindubhiḥ
sravadbhirnirvāhyamānaṁ paśyet,
tāṁśca puruṣānudapānakhānakān kardamapaṅkadigdhāṅgān,
atha khalu punarbhaiṣajyarāja sa puruṣastatpūrvanimittaṁ dṛṣṭvā
niṣkāṅkṣo bhavennirvicikitsaḥ-āsannamidaṁ khalūdakamiti| evameva
bhaiṣajyarāja dūre te bodhisattvā mahāsattvā bhavantyanuttarāyāṁ
samyaksaṁbodhau,
yāvannemaṁ dharmaparyāyaṁ śṛṇvanti,
nodgṛhṇanti nāvataranti nāvagāhante na cintayanti| yadā khalu
punarbhaiṣajyarāja bodhisattvā mahāsattvā imaṁ dharmaparyāyaṁ śṛṇvanti
udgṛhṇanti dhārayanti vācayanti avataranti svādhyāyanti cintayanti
bhavayanti, tadā
te'bhyāśībhūtā bhaviṣyantyanuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau| sattvānāmito
bhaiṣajyarāja dharmaparyāyādanuttarā samyaksaṁbodhirājāyate| tatkasya
hetoḥ?
paramasaṁdhābhāṣitavivaraṇo hyayaṁ dharmaparyāyastathāgatairarhadbhiḥ
samyaksaṁbuddhaiḥ| dharmanigūḍhasthānamākhyātaṁ bodhisattvānāṁ
mahāsattvānāṁ pariniṣpattihetoḥ| yaḥ kaścid bhaiṣajyarāja
bodhisattvo'sya dharmaparyāyasyotraset saṁtraset saṁtrāsamāpadyet,
navayānasaṁprasthitaḥ sa bhaiṣajyarāja bodhisattvo mahāsattvo
veditavyaḥ| sacet punaḥ śrāvakayānīyo'sya dharmaparyāyasyotraset
saṁtraset saṁtrāsamāpadyeta,
adhimānikaḥ sa bhaiṣajyarāja śrāvakayānikaḥ pudgalo veditavyaḥ||
yaḥ kaścid bhaiṣajyarāja
bodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya paścime kāle paścime
samaye imaṁ dharmaparyāyaṁ catasṛṇāṁ parṣadāṁ saṁprakāśayet,
tena bhaiṣajyarāja bodhisattvena mahāsattvena tathāgatalayanaṁ praviśya
tathāgatacīvaraṁ prāvṛtya tathāgatasyāsane niṣadya ayaṁ
dharmaparyāyaścatasṛṇāṁ parṣadāṁ saṁprakāśayitavyaḥ| katamaśca
bhaiṣajyarāja tathāgatalayanam?
sarvasattvamaitrīvihāraḥ svalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatalayanam|
tatra tena kulaputreṇa praveṣṭavyam| katamacca bhaiṣajyarāja
tathāgatacīvaram?
mahākṣāntisauratyaṁ khalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatacīvaram| tattena
kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā prāvaritavyam| katamacca bhaiṣajyarāja
tathāgatasya dharmāsanam?
sarvadharmaśūnyatāpraveśaḥ khalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatasya
dharmāsanam| tatra tena kulaputreṇa niṣattavyam,
niṣadya cāyaṁ dharmaparyāyaścatasṛṇāṁ parṣadāṁ saṁprakāśayitavyaḥ|
anavalīnacittena bodhisattvena purastādbodhisattvagaṇasya
bodhisattvayānasaṁprasthitānāṁ catasṛṇāṁ parṣadāṁ saṁprakāśayitavyaḥ|
anyalokadhātusthitaścāhaṁ bhaiṣajyarāja tasya kulaputrasya nirmitaiḥ
parṣadaḥ samāvartayiṣyāmi| nirmitāṁśca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ
saṁpreṣayiṣyāmi dharmaśravaṇāya| te tasya dharmabhāṇakasya bhāṣitaṁ na
pratibādhiṣyanti, na
pratikṣepsyanti| sacetkhalu punararaṇyagato bhaviṣyati,
tatrāpyahamasya bahudevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragān
saṁpreṣayiṣyāmi dharmaśravaṇāya| anyalokadhātusthitaścāhaṁ bhaiṣajyarāja
tasya kulaputrasya mukhamupadarśayiṣyāmi| yāni ca asya
asmāddharmaparyāyāt padavyañjanāni paribhraṣṭāni bhaviṣyanti,
tāni tasya svādhyāyataḥ pratyuccārayiṣyāmi||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmimā gāthā abhāṣata—
līyanāṁ sarva varjitvā
śṛṇuyāt sūtramīdṛśam|
durlabho vai śravo hyasya
adhimuktī pi durlabhā||16||
udakārthī yathā kaścit
khānayet kūpa jaṅgale|
śuṣkaṁ ca pāṁsu paśyeta
khānyamāne punaḥ punaḥ||17||
so dṛṣṭvā cintayettatra dūre
vāri ito bhavet|
idaṁ nimittaṁ dūre syāt
śuṣkapāṁsuritotsṛtaḥ||18||
yadā tu ārdraṁ paśyeta
pāṁsuṁ snigdhaṁ punaḥ punaḥ |
niṣṭhā tasya bhavettatra
nāsti dūre jalaṁ iha||19||
evameva tu te dūre
buddhajñānasya tādṛśāḥ|
aśṛṇvanta idaṁ
sūtramabhāvitvā punaḥ punaḥ|| 20||
yadā tu gambhīramidaṁ
śrāvakāṇāṁ viniścayam|
sūtrarājaṁ śruṇiṣyanti
cintayiṣyanti vā sakṛt||21||
te bhonti saṁnikṛṣṭā vai
buddhajñānasya paṇḍitāḥ|
yathaiva cārdre pāṁsusmin
āsannaṁ jalamucyate||22||
jinasya lenaṁ praviśitvā
prāvaritvā mi cīvaram|
mamāsane niṣīditvā abhīto
bhāṣi paṇḍitaḥ||23||
maitrībalaṁ ca layanaṁ
kṣāntisauratya cīvaram|
śūnyatā cāsanaṁ mahyamatra
sthitvā hi deśayet||24||
loṣṭaṁ daṇḍaṁ vātha śaktī
ākrośa tarjanātha vā|
bhāṣantasya bhavettatra
smaranto mama tā sahet||25||
kṣetrakoṭīsahasresu
ātmabhāvo dṛḍho mama|
deśemi dharma sattvānāṁ
kalpakoṭīracintiyāḥ||26||
ahaṁ pi tasya vīrasya yo
mahya parinirvṛte|
idaṁ sūtraṁ prakāśeyā
preṣeṣye bahu nirmitān||27||
bhikṣavo bhikṣuṇīyā ca
upāsakā upāsikāḥ|
tasya pūjāṁ kariṣyanti
parṣadaśca samā api||28||
loṣṭaṁ
daṇḍāṁstathākrośāṁstarjanāṁ paribhāṣaṇām|
ye cāpi tasya dāsyanti
vāreṣyanti sma nirmitāḥ||29||
yadāpi caiko viharan
svādhyāyanto bhaviṣyati|
narairvirahite deśe aṭavyāṁ
parvateṣu vā||30||
tato'sya ahaṁ darśiṣye
ātmabhāva prabhāsvaram|
skhalitaṁ cāsya
svādhyāyamuccāriṣye punaḥ punaḥ||31||
tahiṁ ca sya viharato ekasya
vanacāriṇaḥ|
devān yakṣāṁśca preṣiṣye
sahāyāṁstasya naikaśaḥ||32||
etādṛśāstasya guṇā bhavanti
caturṇa parṣāṇa prakāśakasya|
eko vihāre vanakandareṣu
svādhyāya kurvantu mamāhi
paśyet||33||
pratibhāna tasya bhavatī
asaṅgaṁ
nirukti dharmāṇa bahū
prajānāti|
toṣeti so prāṇisahasrakoṭyaḥ
yathāpi buddhena
adhiṣṭhitatvāt||34||
ye cāpi tasyāśrita bhonti
sattvā-
ste bodhisattvā laghu bhonti
sarve-
tatsaṁgatiṁ cāpi niṣevamāṇāḥ
paśyanti buddhāna yatha
gaṅgavālikāḥ||35||
ityāryasaddharmapuṇḍarīke
dharmaparyāye dharmabhāṇakaparivarto nāma daśamaḥ||