17
Anumodanāpuṇyanirdeśaparivartaḥ|
atha khalu maitreyo
bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat-yo bhagavan imaṁ
dharmaparyāyaṁ deśyamānaṁ śrutvā anumodet kulaputro vā kuladuhitā vā,
kiyantaṁ sa bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā puṇyaṁ prasavediti?
atha khalu maitreyo
bodhisattvo mahāsattvastasyāṁ velāyāmimāṁ gāthāmabhāṣata—
yo nirvṛte mahāvīre
śṛṇuyātsūtramīdṛśam|
śrutvā cābhyanumodeyā
kiyantaṁ kuśalaṁ bhavet||1||
atha khalu bhagavān
maitreyaṁ bodhisattvaṁ mahāsattvametadavocat-yaḥ kaścidajita kulaputro
vā kuladuhitā vā tathāgatasya parinirvṛtasya imaṁ dharmaparyāya
deśyamānaṁ saṁprakāśyamānaṁ śṛṇuyād bhikṣurvā bhikṣuṇī vā upāsako vā
upāsikā vā vijñapuruṣo vā kumārako vā,
kumārikā vā, śrutvā
ca abhyanumodeta,
sacettato dharmaśravaṇādutthāya prakrāmet,
sa ca vihāragato vā gṛhagato vā araṇyagato vā vīthīgato vā grāmagato vā
janapadagato vā tān hetūṁstāni kāraṇāni taṁ dharmaṁ yathāśrutaṁ
yathodgṛhītaṁ yathābalamaparasya sattvasyācakṣīta māturvā piturvā
jñātervā,
saṁmoditasya vā anyasya vā saṁstutasya kasyacit,
so'pi yadi śrutvā anumodeta,
anumodya ca punaranyasmai ācakṣīta| so'pi yadi śrutvānumodeta,
anumodya ca so'pyaparasmai ācakṣīta,
so'pi taṁ śrutvānumodeta| ityanena paryāyeṇa yāvat pañcāśat paraṁparayā|
atha khalvajita yo'sau pañcāśattamaḥ puruṣo bhavet
paraṁparāśravānumodakaḥ,
tasyāpi tāvadahamajita kulaputrasya vā kuladuhiturvā anumodanāsahagataṁ
puṇyābhisaṁskāramabhinirdekṣyāmi| taṁ śṛṇu,
sādhu ca suṣṭhu ca manasikuru| bhāṣiṣye'haṁ te||
tadyathāpi nāma ajita
caturṣu lokadhātuṣvasaṁkhyeyaśatasahasreṣu ye sattvāḥ santaḥ
saṁvidyamānāḥ ṣaṭsu gatiṣūpapannāḥ,
aṇḍajā vā jarāyujā vā saṁsvedajā vā aupapādukā vā rūpiṇo vā arūpiṇo vā
saṁjñino vā asaṁjñino vā naivasaṁjñino vā nāsaṁjñino vā apadā vā dvipadā
vā catuṣpadā vā bahupadā vā yāvadeva sattvāḥ sattvadhātau
saṁgrahasamavasaraṇaṁ gacchanti| atha kaścideva puruṣaḥ samutpadyeta
puṇyakāmo hitakāmastasya sattvakāyasya sarvakāmakrīḍāratiparibhogāniṣṭān
kāntān priyān manāpān dadyāt| ekaikasya sattvasya jambudvīpaṁ paripūrṇaṁ
dadyāt kāmakrīḍāratiparibhogāya,
hiraṇyasuvarṇarūpyamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālānaśvarathagorathahastirathān
dadyāt prāsādān kūṭāgārān| anena paryāyeṇa ajita sa puruṣo
dānapatirmahādānapatiḥ paripūrṇānyaśītiṁ varṣāṇi dānaṁ dadyāt| atha
khalvajita sa puruṣo dānapatirmahādānapatirevaṁ cintayet-ime khalu
sattvāḥ sarve mayā krīḍāpitā ramāpitāḥ sukhaṁ jivāpitāḥ| ime ca te
bhavantaḥ sattvā balinaḥ palitaśiraso jīrṇavṛddhā mahallakā aśītivarṣikā
jātyā| abhyāśībhūtāścaite kālakriyāyāḥ| yannvahametāṁstathāgatapravedite
dharmavinaye'vatārayeyamanuśāsayeyam| atha khalvajita sa puruṣastān
sarvasattvān samādāpayet| samādāpayitvā ca tathāgatapravedite
dharmavinaye'vatārayed grāhayet|
tasya te sattvāstaṁ ca
dharmaṁ śṛṇuyuḥ| śrutvā ca ekakṣaṇena ekamuhūrtena ekalavena sarve
srotaāpannāḥ syuḥ,
sakṛdāgāmino'nāgāmino'nāgāmiphalaṁ prāpnuyuryāvadarhanto bhaveyuḥ,
kṣīṇāsravā dhyāyino mahādhyāyino'ṣṭavimokṣadhyāyinaḥ| tatkiṁ manyase
ajita api nu sa puruṣo dānapatirmahādānapatistatonidānaṁ bahu puṇyaṁ
prasavedaprameyamasaṁkhyeyam?
evamukte maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat-evametat
bhagavan, evametat
sugata| anenaiva tāvad bhagavan kāraṇena sa puruṣo
dānapatirmahādānapatirbahu puṇyaṁ prasavet,
yastāvatāṁ sattvānāṁ sarvasukhopadhānaṁ dadyāt| kaḥ punarvādo
yaduttariarhattve pratiṣṭhāpayet||
evamukte bhagavānajitaṁ
bodhisattvaṁ mahāsattvametadavocat-ārocayāmi te ajita,
prativedayāmi| yaśca sa dānapatirmahādānapatiḥ puruṣaścaturṣu
lokadhātuṣvasaṁkhyeyaśatasahasreṣu sarvasattvānāṁ sarvasukhopadhānaiḥ
paripūrya arhattve pratiṣṭhāpya puṇyaṁ prasavet,
yaśca pañcāśattamaḥ puruṣaḥ paraṁparāśravānugataḥ śravaṇena ito
dharmaparyāyādekāmapi gāthāmekapadamapi śrutvā anumodeta| yaccaitasya
puruṣasyānumodanāsahagataṁ puṇyakriyāvastu,
yacca tasya puruṣasya dānapatermahādānapaterdānasahagatamarhattvaṁ
pratiṣṭhāpanāsahagatapuṇyakriyāvastu,
idameva tato bahutaram| yo'yaṁ puruṣaḥ pañcāśattamaḥ,
tataḥ puruṣaparaṁparāta ito dharmaparyāyādekāmapi gāthāmekapadamapi
śrutvā anumodet| asya anumodanāsahagatasya ajita puṇyābhisaṁskārasya
kuśalamūlābhisaṁskārasya anumodanāsahagatasya agrataḥasau paurviko
dānasahagataśca arhattvapratiṣṭhāpanāsahagataśca puṇyābhisaṁskāraḥ
śatatamīmapi kalāṁ nopayāti,
sahasratamīmapi śatasahasratamīmapi koṭītamīmapi koṭīśatatamīmapi
koṭīsahasratamīmapi koṭīśatasahasratamīmapi
koṭīniyutaśatasahasratamīmapi kalāṁ nopayāti| saṁkhyāmapi kalāmapi
gaṇanāmapi upamāmapi upaniṣadamapi na kṣamate|
evamaprameyamasaṁkhyeyamajita so'pi tāvat pañcāśattamaḥ paraṁparāśravaṇe
puruṣa ito dharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi ekapadamapi anumodya ca
puṇyaṁ prasavati| kaḥ punarvādo'jita yo'yaṁ mama saṁmukhamimaṁ
dharmaparyāyaṁ śṛṇuyāt,
śrutvā cābhyanumodet,
aprameyataramasaṁkhyayetaraṁ tasyāhamajita taṁ puṇyābhisaṁskāraṁ
vadāmi||
yaḥ khalu punarajita asya
dharmaparyāyasya śravāṇārthaṁ kulaputro vā kuladuhitā vā
svagṛhānniṣkramya vihāraṁ gacchet| sa ca gattvā tasminnimaṁ
dharmaparyāyaṁ muhūrtakamapi śṛṇuyāt sthito vā niṣaṇṇo vā| sa
sattvastanmātreṇa puṇyābhisaṁskāreṇa kṛtenopacitena jātivinivṛtto
dvitīye samucchraye dvitīye ātmabhāvapratilambhe gorathānāṁ lābhī
bhaviṣyati,
aśvarathānāṁ hastirathānāṁ śibikānāṁ goyanānāmṛṣabhayānānāṁ divyānāṁ ca
vimānānāṁ lābhī bhaviṣyati| sacet punastatra dharmaśravaṇe
muhūrtamātramapi niṣadya idaṁ dharmaparyāyaṁ śṛṇuyāt,
paraṁ vā niṣādayet,
āsanasaṁvibhāgaṁ vā kuryādaparasya sattvasya,
tena sa puṇyābhisaṁskāreṇa lābhī bhaviṣyati śakrāsanānāṁ brahmāsanānāṁ
cakravartisaṁhāsanānām| sacet punarajita kaścideva kulaputro vā
kuladuhitā vā aparaṁ puruṣamevaṁ vadet-āgaccha tvaṁ bhoḥ puruṣa|
saddharmapuṇḍarīkaṁ nāma
dharmaparyāyaṁ śṛṇuṣva| sa ca puruṣastasya tāṁ protsāhanāmāgamya yadi
muhūrtamātramapi śṛṇuyāt,
sa sattvastena protsāhena kuśalamūlenābhisaṁskṛtena
dhāraṇīpratilabdhairbodhisattvaiḥ sārdhaṁ samavadhānaṁ pratilabhate|
ajaḍaśca bhavati,
tīkṣṇendriyaḥ prajñāvān| na tasya jātiśatasahasrairapi pūti mukhaṁ
bhavati na durgandhi| nāpyasya jihvārogo bhavati,
na mukharogo bhavati| na ca śyāmadanto bhavati,
na viṣamadanto bhavati,
na pītadanto bhavati,
na duḥsaṁsthitadanto na khaṇḍadanto na patitadanto na vakradanto na
lamboṣṭho bhavati,
nābhyantaroṣṭho na prasāritoṣṭho na khaṇḍoṣṭho na vaṅkoṣṭho na kṛṣṇoṣṭho
na bībhatsoṣṭho bhavati| na cipīṭanāso bhavati,
na vakranāso bhavati| na dīrghamukho bhavati,
na vaṅkamukho bhavati,
na kṛṣṇamukho bhavati,
nāpriyadarśanamukhaḥ| api tu khalvajita sūkṣmasujātajihvādantoṣṭho
bhavati āyatanāsaḥ| praṇītamukhamaṇḍalaḥ subhrūḥ suparinikṣiptalalāṭo
bhavati| suparipūrṇapuruṣavyañjanapratilābhī ca bhavati| tathāgataṁ ca
avavādānuśāsakaṁ pratilabhate| kṣipraṁ ca buddhairbhagavadbhiḥ saha
samavadhānaṁ pratilabhate| paśya ajita ekasattvamapi nāma utsāhayitvā
iyat puṇyaṁ prasavati| kaḥ punarvādo yaḥ satkṛtya śṛṇuyāt,
satkṛtya vācayet,
satkṛtya deśayet,
satkṛtya prakāśayediti||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmimā gāthā abhāṣata—
pañcāśimo yaśca paraṁparāyāṁ
sūtrasyimasyo
śṛṇutekagāthām|
anumodayitvā ca
prasannacittaḥ
śṛṇuṣva puṇyaṁ bhavi
yattakaṁ tat||2||
sa caiva puruṣo bhavi
dānadātā
sattvān koṭīnayuteṣu nityam|
ye pūrvamaupamyakṛtā mayā
vai
tān sarvi tarpeya aśīti
varṣān||3||
so dṛṣṭva teṣāṁ ca
jarāmupasthitāṁ
valī ca khaṇḍaṁ ca śiraśca
pāṇḍaram|
hāhādhimucyanti hi
sarvasattvā
yannūna dharmeṇa hu
ovadeyam||4||
so teṣa dharmaṁ vadatīha
paścā-
nnirvāṇabhūmiṁ ca
prakāśayeta|
sarve bhavāḥ
phenamarīcikalpā
nirvidyathā sarvabhaveṣu
kṣipram||5||
te sarvasattvāśca śruṇitva
dharmaṁ
tasyaiva dātuḥ puruṣasya
antikāt|
arhantabhūtā bhavi ekakāle
kṣīṇāsravā
antimadehadhāriṇaḥ||6||
puṇyaṁ tato bahutaru tasya
hi syat
paraṁparātaḥ śruṇi
ekagāthām|
anumodi vā yattaku tasya
puṇyaṁ
kala puṇyaskandhaḥ purimo na
bhoti||7||
evaṁ bahu tasya bhaveta
puṇyaṁ
anantakaṁ yasya pramāṇu
nāsti|
gāthāṁ pi śrutvaika
paraṁparāya
kiṁ vā punaḥ saṁmukha yo
śruṇeyā||8||
yaścaikasattvaṁ pi vadeya
tatra
protsāhaye gaccha śṛṇuṣva
dharmam|
sudurlabhaṁ sutramidaṁ hi
bhoti
kalpāna
koṭīnayutairanekaiḥ||9||
sa cāpi protsāhitu tena
sattvaḥ
śruṇeya sūtrema muhūrtakaṁ
pi|
tasyāpi dharmasya phalaṁ
śṛṇohi
mukharoga tasya na kadāci
bhoti||10||
jihvāpi tasya na kadāci
duḥkhati
na tasya dantā patitā
bhavanti|
śyāmātha pītā viṣamā ca jātu
bībhatsitoṣṭho na ca jātu
bhoti||11||
kuṭilaṁ ca śuṣkaṁ ca na jātu
dīrghaṁ
mukhaṁ na cipiṭaṁ sya kadāci
bhoti|
susaṁsthitā nāsa tathā
lalāṭaṁ
dantā ca oṣṭho mukhamaṇḍalaṁ
ca||12||
priyadarśano bhoti sadā
narāṇāṁ
pūrtiṁ ca vakraṁ na kadāci
bhoti|
yathotpalasyeha sadā
sugandhiḥ
pravāyate tasya mukhasya
gandhaḥ||13||
gṛhādvihāraṁ hi vrajitva
dhīro
gaccheta sūtraṁ śravaṇāya
etat|
gatvā ca so tatra śṛṇe
muhūrtaṁ
prasannacittasya phalaṁ
śṛṇotha||14||
sugauru tasyo
bhavatetmabhāvaḥ
pariyāti co aśvarathehi
dhīraḥ|
hastīrathāṁśco abhiruhya
uccān
ratanehi citrānanucaṁkrameyā||15||
vibhūṣitāṁ so śibikāṁ
labheta
narairanekairiha vāhyamānām|
gatvāpi dharmaṁ śravaṇāya
tasya
phalaṁ śubhaṁ bhoti ca
evarūpam||16||
niṣadya cāsau pariṣāya tatra
śuklena karmeṇa kṛtena tena|
śakrāsanānāṁ bhavate sa
lābhī
brahmāsanānāṁ ca nṛpāsanānām||17||
iti śrīsaddharmapuṇḍarīke
dharmaparyāye anumodanāpuṇyanirdeśaparivarto nāma saptadaśamaḥ||