18
Dharmabhāṇakānuśaṁsāparivartaḥ|
atha khalu bhagavān
satatasamitābhiyuktaṁ bodhisattvaṁ mahāsattvamāmantrayāmāsa-yaḥ kaścit
kulaputra imaṁ dharmaparyāyaṁ dhārayiṣyati vācayiṣyati vā deśayiṣyati vā
likhiṣyati va, sa
kulaputro vā kuladuhitā va aṣṭau cakṣurguṇaśatāni pratilapsyate,
dvādaśa śrotraguṇaśatāni pratilapsyate,
aṣṭau ghrāṇaguṇaśatāni pratilapsyate,
dvādaśa jihvāguṇaśatāni pratilapsyate,
aṣṭau kāyaguṇaśatāni pratilapsyate,
dvādaśa manoguṇaśatāni pratilapsyate| tasyaibhirbahubhirguṇaśataiḥ
ṣaḍindriyagrāmaḥ pariśuddhaḥ supariśuddho bhaviṣyati| sa evaṁ
pariśuddhena cakṣurindriyeṇa prākṛtena māṁsacakṣuṣā mātāpitṛsaṁbhavena
trisāhasramahāsāhasrāṁ lokadhātuṁ sāntarbahiḥ saśailavanaṣaṇḍāmadho
yāvadavīcimahānirayamupādāya upari ca yāvat bhavāgraṁ tat sarvaṁ
drakṣyati prākṛtena māṁsacakṣuṣā| ye ca tasmin sattvā upapannāḥ,
tān sarvān drakṣyati,
karmavipākaṁ ca teṣāṁ jñāsyatīti||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmimā gāthā abhāṣata—
ya imaṁ sūtra bhāṣeta
parṣāsu ca viśāradaḥ|
anolīnaḥ prakāśeyā
guṇāṁstasya śṛṇuṣva me||1||
aṣṭau guṇaśatāastasya
cakṣuṣo bhonti sarvaśaḥ|
yenāsya vimalaṁ bhoti
śuddhaṁ cakṣuranāvilam||2||
sa māṁsacakṣuṣā tena
mātāpitṛkasaṁbhunā|
paśyate lokadhātvemāṁ
saśailavanakānanām||3||
meruṁ sumeru sarvā ca
cakravālā sa paśyati|
ye cānye parvatāḥ khaṇḍāḥ
samudrāṁścāpi paśyati||4||
yāvānavīci heṣṭhena
bhavāgraṁ copariṣṭataḥ|
sarvaṁ sa paśyate dhīro
māṁsacakṣusya īdṛśam||5||
na tāva divyacakṣu sya bhoti
no cāpi jāyate|
viṣayo māṁsacakṣusya
bhavettasyāyamīdṛśaḥ||6||
punaraparaṁ
satatasamitābhiyukta sa kulaputro vā kuladuhitā vā imaṁ dharmaparyāyaṁ
saṁprakāśayamānaḥ pareṣāṁ ca saṁśrāvayamānastairdvādaśabhiḥ
śrotraguṇaśataiḥ samanvāgataḥ ye trisāhasramahāsāhasrāyāṁ lokadhātau
vividhāḥ śabdā niścaranti yāvadavīcirmahānirayo yāvacca bhavāgraṁ
sāntarbahiḥ,
tadyathā-hastiśabdā vā aśvaśabdā vā uṣṭraśabdā vā gośabdā vā ajaśabdā vā
janapadaśabdā vā rathaśabdā vā ruditaśabdā vā śokaśabdā vā bhairavaśabdā
vā śaṅkhaśabdā vā ghaṇṭāśabdā vā paṭahaśabdā vā bherīśabdā vā krīḍāśabdā
vā gītaśabdā vā nṛtyaśabdā vā tūryaśabdā vā vādyaśabdā vā strīśabdā vā
puruṣaśabdā vā dārakaśabdā vā dārikāśabdā vā dharmaśabdā vā adharmaśabdā
vā sukhaśabdā vā duḥkhaśabdā vā bālaśabdā vā āryaśabdā vā manojñaśabdā
vā amanojñaśabdā vā devaśabdā vā nāgaśabdā vā yakṣaśabdā vā rākṣasaśabdā
vā gandharvaśabdā vā asuraśabdā vā garuḍaśabdā vā kinnaraśabdā vā
mahoragaśabdā vā manuṣyaśabdā vā amanuṣyaśabdā vā agniśabdā vā vāyuśabdā
vā udakaśabdā vā grāmaśabdā vā nagaraśabdā vā bhikṣuśabdā vā
śrāvakaśabdā vā pratyekabuddhaśabdā vā bodhisattvaśabdā vā
tathāgataśabdā vā,
yāvantaḥ kecitrisāhasramahāsāhasrāyāṁ lokadhātau sāntarbahiḥ śabdā
niścaranti, tān
śabdāṁstena prākṛtena pariśuddhena śrotrendriyeṇa śṛṇoti| na ca
tāvaddivyaṁ śrotramabhinirharati| teṣāṁ teṣāṁ ca sattvānāṁ
rutānyavabudhyate,
vibhāvayati vibhajati tena ca prākṛtena śrotrendriyeṇa| teṣāṁ teṣāṁ ca
sattvānāṁ rutāni śṛṇvatastasya taiḥ sarvaśabdaiḥ śrotrendriyaṁ
nābhibhūyate| evaṁrūpaḥ satatasamitābhiyukta tasya bodhisattvasya
mahāsattvasya śrotrendriyapratilambho bhavati,
na ca tāvaddivyaṁ śrotramabhinirharati||
idamavocadbhagavān| idaṁ
vaditvā sugato hyathāparametaduvāca śāstā—
śrotrendriyaṁ tasya viśuddhu
bhoti
anāvilaṁ prākṛtakaṁ ca
tāvat|
vividhān hi yeneha śṛṇoti
śabdā-
niha lokadhātau hi
aśeṣato'yam||7||
hastīna aśvāna śṛṇoti śabdān
rathāna goṇāna ajaiḍakānām|
bherīmṛdaṅgāna sughoṣakānāṁ
vīṇāna veṇūnatha
vallakīnām||8||
gītaṁ manojñaṁ madhuraṁ
śṛṇoti
na cāpi so sajjati tatra
dhīraḥ|
manuṣyakoṭīna śṛṇoti śabdān
bhāṣanti yaṁ yaṁ ca yahiṁ
yahiṁ te||9||
devāna co nitya śṛṇoti
śabdān
gītasvaraṁ ca madhuraṁ
manojñam|
puruṣāṇa istrīṇa rutāni cāpi
tatha dārakāṇāmatha
dārikāṇām||10||
ye parvateṣveva guhānivāsī
kalaviṅkakā kokila
barhiṇaśca|
pakṣīṇa ye jīvakajīvakā hi
teṣāṁ ca valgū śṛṇute hi
śabdān||11||
narakeṣu ye vedana vedayanti
sudāruṇāṁścāpi karonti
śabdān|
āhāraduḥkhairavapīḍitānāṁ
yān preta kurvanti tathaiva
śabdān||12||
asurāśca ye
sāgaramadhyavāsino
muñcanti ghoṣāṁstatha
cānyamanyān|
sarvānihastho sa hi
dharmabhāṇakaḥ
śṛṇoti śabdānna ca
ostarīyati||13||
tiryāṇa yonīṣu rutāni yāni
anyonyasaṁbhāṣaṇatāṁ
karonti|
iha sthitastānapi so śṛṇoti
vividhāni śabdāni
bahūvidhāni||14||
ye brahmaloke nivasanti devā
akaniṣṭha ābhāsvara ye ca
devāḥ|
ye cānyamanyasya karonti
ghoṣān
śṛṇoti
tatsarvamaśeṣato'sau||15||
svādhyāya kurvantiha ye ca
bhikṣavaḥ
sugatāniha śāsani
pravrajitvā|
parṣāsu ye deśayate ca
dharmaṁ
teṣāṁ pi śabdaṁ śṛṇute sa
nityam||16||
ye bodhisattvāściha
lokadhātau
svādhyāya kurvanti
paraspareṇa|
saṁgīti dharmeṣu ca ye
karonti
śṛṇoti śabdān vividhāṁśca
teṣām||17||
bhagavān pi buddho
naradamyasārathiḥ
parṣāsu dharmaṁ bruvate
yamagram|
taṁ cāpi so śṛṇvanti ekakāle
yo bodhisattvo imu sūtra
dhārayet||18||
sarve trisāhasri imasmi
kṣetre
ye sattva kurvanti bahūṁ pi
śabdān|
abhyantareṇāpi ca bāhireṇa
avīciparyanta
bhavāgramūrdhvam||19||
sarveṣa sattvāna śṛṇoti
śabdān
naṁ cāpi kṣetraṁ
uparudhyate'sya|
paṭvindriyo jānati
sthānasthānaṁ
śrotrendriyaṁ prākṛtakaṁ hi
tāvat||20||
na ca tāva divyasmi karoti
yatnaṁ
prakṛtya saṁtiṣṭhati
śrotrametat|
sūtraṁ hi yo dhārayate
viśārado
guṇā sya etādṛśakā
bhavanti||21||
punaraparaṁ
satatasamitābhiyukta asya bodhisattvasya mahāsattvasya imaṁ
dharmaparyāyaṁ dhārayataḥ prakāśayataḥ svādhyāyato
likhato'ṣṭābhirguṇaśataiḥ samanvāgataṁ ghrāṇendriyaṁ pariśuddhaṁ
bhavati| sa tena pariśuddhena ghrāṇendriyeṇa ye trisāhasramahāsāhasrāyāṁ
lokadhātau sāntarbahirvividhagandhāḥ saṁvidyante,
tadyathā-pūtigandhā vā manojñagandhā vā nānāprakārāṇāṁ sumanasāṁ gandhāḥ,
tadyathā-jātimallikācampakapāṭalagandhāḥ,
tān gandhān ghrāyati| jalajānāmapi puṣpāṇāṁ vividhān gandhān ghrāyati,
tadyathā-utpalapadmakumudapuṇḍarīkāṇāṁ gandhān ghrāyati| vividhānāṁ
puṣpaphalavṛkṣāṇāṁ puṣpaphalagandhān ghrāyati,
tadyathā-candanatamālapatratagarāgarusurabhigandhān ghrāyati|
nānāvikārāṇi gandhavikṛtiśatasahasrāṇi yānyekasthānasthitaḥ sarvāṇi
ghrāyati| sattvānāmapi vividhān gandhān ghrāyati,
tadyathā-hastyaśvagaveḍakapaśugandhān ghrāyati| vividhānāṁ ca
tiryagyonigatānāṁ prāṇināmātmabhāvagandhān ghrāyati|
strīpuruṣātmabhāvagandhān ghrāyati| dārakadārikātmabhāvagandhān
ghrāyati| dūrasthānāmapi tṛṇagulmauṣadhivanaspatīnāṁ gandhān ghrāyati|
bhūtān gandhān vandati,
na ca tairgandhaiḥ saṁhriyate,
na saṁmuhyati| sa ihasthita eva devānāmapi gandhān ghrāyati,
tadyathā-pārijātakasya kovidārasya
māndāravamahāmāndāravamañjūṣakamahāmañjūṣakānāṁ divyānāṁ puṣpāṇāṁ
gandhān ghrāyati| divyānāmagarucūrṇacandanacūrṇānāṁ gandhān ghrāyati|
divyānāṁ ca nānāvidhānāṁ puṣpavikṛtiśatasahasrāṇāṁ gandhān ghrāyati,
nāmāni caiṣāṁ saṁjānīte| devaputrātmabhāvagandhān ghrāyati,
tadyathā-śakrasya devānāmindrasya ātmabhāvagandhaṁ ghrāyati| taṁ ca
jānīte yadi vā vaijayante prāsāde krīḍantaṁ ramantaṁ paricārayantaṁ yadi
vā sudharmāyāṁ devasabhāyāṁ devānāṁ trāyastriṁśānāṁ dharmaṁ deśayantaṁ
yadi vā udyānabhūmau niryāntaṁ krīḍanāya| anyeṣāṁ ca devaputrāṇāṁ
pṛthakpṛthagātmabhāvagandhān ghrāyati| devakanyānāmapi devavadhūnāmapi
ātmabhāvagandhān ghrāyati| devakumārāṇāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati|
devakumārikāṇāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati| na ca tairgandhaiḥ
saṁhriyate| anena paryāyeṇa yāvad bhavāgropapannānāmapi
sattvānāmātmabhāvagandhān ghrāyati| brahmakāyikānāmapi devaputrāṇāṁ
mahābrahmaṇāmapi cātmabhāvagandhān ghrāyati| anena paryāyeṇa
sarvadevanikāyānāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati|
śrāvakapratyekabuddhabodhisattvatathāgatātmabhāvagandhān ghrāyati|
tathāgatāsanānāmapi gandhān ghrāyati| yasmiṁśca sthāne te tathāgatā
arhantaḥ samyaksaṁbuddhā viharanti,
tacca prajānāti| na cāsya tad ghrāṇendiyaṁ taistairvividhairgandhaiḥ
pratihanyate,
nopahanyate, na
saṁpīḍyate| ākāṅkṣamāṇaśca tāṁstān gandhān pareṣāmapi vyākaroti| na
cāsya smṛtirupahanyate||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmimā gāthā abhāṣata—
ghrāṇendriyaṁ tasya viśuddha
bhoti
vividhāṁśca gandhān bahu
ghrāyate'sau|
ye lokadhātau hi imasmi
sarve
sugandha durgandha bhavanti
kecit||22||
jātīya gandho atha mallikāyā
tamālapatrasya ca
candanasya|
tagarasya gandho agarusya
cāpi
vividhāna puṣpāṇa phalāna
cāpi||23||
sattvāna gandhān pi tathaiva
jānati
narāṇa nārīṇa ca dūrataḥ
sthitaḥ|
kumārakāṇāṁ ca kumārikāṇāṁ
gandhena so jānati teṣa
sthānam||24||
rājñāṁ pi so jānati
cakravartināṁ
balacakravartīnatha
maṇḍalīnām|
kumārakāmātya tathaiva teṣāṁ
gandhena cāntaḥpura sarva
jānati||25||
paribhogaratnāni bahūvidhāni
kupyāni bhūmau nihitāni
yāni|
strīratnabhūtāni bhavanti
yāpi
gandhena so jānati
bodhisattvaḥ||26||
teṣāṁ ca yā ābharaṇā
bhavanti
kāyasmi āmukta vicitrarūpā|
vastraṁ ca mālyaṁ ca
vilepanaṁ ca
gandhena so jānati
bodhisattvaḥ||27||
sthitāṁ niṣaṇṇāṁ śayitāṁ
tathaiva
krīḍāratiṁ ṛddhibalaṁ ca
sarvam|
so jānatī ghrāṇabalena dhīro
yo dhārayet sūtramidaṁ
variṣṭham||28||
sugandhatailāna tathaiva
gandhān
nānāvidhān puṣpaphalāna
gandhān|
sakṛtasthito jānati ghrāyate
ca
amukasmi deśasmi imasmi
gandhān||29||
ye parvatānāṁ vivarāntareṣu
bahu candanā puṣpita tatra
santi|
ye cāpi tasminnivasanti
sattvāḥ
sarveṣa gandhena
vidurvijānati||30||
ye cakravālasya bhavanti
pārśve
ye sāgarasyo nivasanti
madhye|
pṛthivīya ye madhyi vasanti
sattvāḥ
sarvān sa gandhena
vidurvijānati||31||
surāṁśca jānāti
tathāsurāṁśca
asurāṇa kanyāśca
vijānate'sau|
asurāṇa krīḍāśca ratiṁ ca
jānati
ghrāṇasya tasyedṛśakaṁ balaṁ
hi||32||
aṭavīṣu ye keci catuṣpadāsti
siṁhāśca vyāghrāstatha
hastināgāḥ|
mahiṣā gavā ye gavayaśca
tatra
ghrāṇena so jānati teṣa
vāsam||33||
striyaśca yā gurviṇikā
bhavanti
kumārakāṁ vāpi kumārikāṁ vā|
dhārenti kukṣau hi
kilāntakāyā
gandhena so jānati yaṁ tahiṁ
syāt||34||
āpannasattvāṁ pi
vijānate'sau
vināśadharmāṁ pi
vijānate'sau|
iyaṁ pi nārī vyapanītaduḥkhā
prasaviṣyate puṇyamayaṁ
kumāram||35||
puruṣāṇa abhiprāyu bahuṁ
vijānate
abhiprāyagandhaṁ ca tathaiva
ghrāyate|
raktāna duṣṭāna tathaiva
mrakṣiṇāṁ
upaśāntacittāna ca gandha
ghrāyate||36||
pṛthivīya ye cāpi nidhāna
santi
ghanaṁ hiraṇyaṁ ca
suvarṇarūpyam|
mañjūṣa lohī ca tathā
supūrṇā
gandhena so ghrāyati
bodhisattvaḥ||37||
hārārdhahārān maṇimuktikāśca
anarghaprāptā vividhā ca
ratnā|
gandhena so jānati tāni
sarvā
anarghanāmaṁ dyutisaṁsthitaṁ
ca||38||
upariṁ ca deveṣu tathaiva
puṣpā
mandāravāṁścaiva
mañjūṣakāṁśca|
yā pārijātasya ca santi
puṣpā
iha sthito ghrāyati tā sa
dhīraḥ||39||
vimāna ye yādṛśakāśca yasya
udāra hīnāstatha
madhyamāśca|
vicitrarūpāśca bhavanti
yatra
iha sthito ghrāṇabalena
ghrāyati||40||
udyānabhūmiṁ ca tathā
prajānate
sudharma devāsani
vaijayante|
prāsādaśreṣṭhe ca tathā
vijānate
ye co ramante tahi
devaputrāḥ||41||
iha sthito ghrāyati gandhu
teṣāṁ
gandhena so jānati
devaputrān|
yo yatra karmā kurute sthito
vā
śete vā gacchati yatra
vāpi||42||
yā devakanyā
bahupuṣpamaṇḍitā
āmuktamālyābharaṇā
alaṁkṛtāḥ|
ramanti gacchanti ca yatra
yatra
gandhena so jānati
bodhisattvaḥ||43||
yāvadbhavāgrādupariṁ ca devā
brahmā mahābrahma
vimānacāriṇaḥ|
tāṁścāpi gandhena tahiṁ
prajānate
sthitāṁśca dhyāne atha
vyutthitān vā||44||
ābhāsvarān jānati devaputrān
cyutopapannāṁśca
apūrvakāṁśca|
ghrāṇendriyaṁ īdṛśa tasya
bhoti
yo bodhisattvo imu sūtra
dhārayet||45||
ya keci bhikṣū sugatasya
śāsane
abhiyuktarūpā sthita
cakrameṣu|
uddeśasvādhyāyaratāśca
bhikṣavo
sarvān hi so jānati
bodhisattvaḥ||46||
ye śrāvakā bhonti jinasya
putrā
viharanti kecit sada
vṛkṣamūle|
gandhena sarvān vidu jānate
tān
amutra bhikṣū amuko sthito
ti||47||
ye bodhisattvāḥ smṛtimanta
dhyāyino
uddeśasvādhyāyaratāśca ye
sadā|
parṣāsu dharmaṁ ca
prakāśayanti
gandhena tān jānati
bodhisattvaḥ||48||
yasyāṁ diśāyāṁ sugato
mahāmuni-
rdharmaṁ prakāśeti
hitānukampakaḥ|
puraskṛtaḥ
śrāvakasaṁghamadhye
gandhena so jānati
lokanātham||49||
ye cāpi sattvā sya śṛṇoti
dharmaṁ
śrutvā ca ye prītamanā
bhavanti|
iha sthito jānati
bodhisattvo
jinasya parṣāmapui tatra
sarvām||50||
etādṛśaṁ ghrāṇabalaṁ sya
bhoti
na ca tāva divyaṁ bhavate
sya ghrāṇam|
pūrvaṁgamaṁ tasya tu eta
bhoti
divyasya ghrāṇasya
anāsravasya||51||
punaraparaṁ
satatasamitābhiyukta sa kulaputro vā kuladuhitā vā imaṁ dharmaparyāyaṁ
dhārayamāṇo deśayamānaḥ prakāśayamāno
likhamānastairdvādaśabhirjihvāguṇaśataiḥ samanvāgataṁ jihvendriyaṁ
pratilapsyate| sa tathārūpeṇa jihvendriyeṇa yān yān rasānāsvādayati,
yān yān rasān jihvendriye upanikṣepsati,
sarve te divyaṁ mahārasaṁ mokṣyante| tathā ca āsvādayiṣyati yathā na
kaṁcid rasamamanaāpamāsvādayiṣyati| ye'pi amanaāpā rasāste'pi tasya
jihvendriye samupanikṣiptāḥ divyaṁ rasaṁ mokṣyante| yaṁ ca dharmaṁ
vyāhariṣyati parṣanmadhyagataḥ,
tena tasya te sattvāḥ prīṇitendriyā bhaviṣyanti tuṣṭāḥ paramatuṣṭāḥ
prāmodyajātāḥ| madhuraścāsya valgumanojñasvaro gambhīro niścariṣyati
hṛdayaṁgamaḥ premaṇīyaḥ| tenāsya te sattvāstuṣṭā udagracittā
bhaviṣyanti| yeṣāṁ ca dharmaṁ deśayiṣyati,
te cāsya madhuranirghoṣaṁ śrutvā valgumanojñaṁ devā apyupasaṁkramitavyaṁ
maṁsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravanāya ca|
devaputrā api devakanyā api upasaṁkramitavyaṁ maṁsyante darśanāya
vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca|
śakrā api brahmāṇo'pi
brahmakāyikā api devaputrā upasaṁkramitavyaṁ maṁsyante darśanāya
vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca| nāgā nāgakanyā api
upasaṁkramitavyaṁ maṁsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya
dharmaśravaṇāya ca| asurā asurakanyā api upasaṁkramitavyaṁ maṁsyante
darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca| garūḍā garūḍakanyā
api upasaṁkramitavyaṁ maṁsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya
dharmaśravaṇāya ca| kinnarāḥ kinnarakanyā api,
mahoragā mahoragakanyā api,
yakṣā yakṣakanyā api,
piśācāḥ piśācakanyā api upasaṁkramitavyaṁ maṁsyante darśanāya vandanāya
paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca| te cāsya satkāraṁ kariṣyanti,
gurukāraṁ mānanāṁ pūjanāmarcanāmapacāyanāṁ kariṣyanti|
bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā api darśanakāmā bhaviṣyanti| rājāno'pi
rājaputrā api rājāmātyā api rājamahāmātrā api darśanakāmā bhaviṣyanti|
balacakravartino'pi rājānaḥ,
cakravartino'pi saptaratnasamanvāgatāḥ sakumārāḥ sāmātyāḥ
sāntaḥpuraparivārā darśanakāmā bhaviṣyanti satkārārthinaḥ| tāvanmadhuraṁ
sa dharmabhāṇako dharmaṁ bhāṣiṣyate yathābhūtaṁ yathoktaṁ tathāgatena|
anye'pi brāhmaṇagṛhapatayo naigamajānapadāstasya dharmabhāṇakasya
satatasamitaṁ samanubaddhā bhaviṣyanti yāvadāyuṣparyavasānam|
tathāgataśrāvakā api asya darśanakāmā bhaviṣyanti| pratyekabuddhā
apyasya darśanakāmā bhaviṣyanti| buddhā apyasya bhagavanto darśanakāmā
bhaviṣyanti| yasyāṁ ca diśi sa kulaputro vā kuladuhitā vā vihariṣyati,
tasyāṁ diśi tathāgatābhimukhaṁ dharmaṁ deśayiṣyati,
buddhadharmāṇāṁ ca bhājanabhūto bhaviṣyati| evaṁ manojñastasya gambhīro
dharmaśabdo niścariṣyati||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmimā gāthā abhāṣata—
jihvendriyaṁ tasya viśiṣṭu
bhoti
na jātu hīnaṁ rasa
svādayeta|
nikṣiptamātrāśca bhavanti
divyā
rasena divyena
samanvitāśca||52||
valgusvarāṁ madhura
prabhāṣate girāṁ
śravaṇīyamiṣṭāṁ ca manoramāṁ
ca|
parṣāya madhyasmi ha
premaṇīyaṁ
gambhīraghoṣaṁ ca sadā
prabhāṣate||53||
yaścāpi dharmaṁ śṛṇute'sya
bhāṣato
dṛṣṭāntakoṭīnayutairanekaiḥ|
prāmodya tatrāpi janeti
so'graṁ
pūjāṁ ca tasya
kurute'prameyām||54||
devā pi nāgāsuraguhyakāśca
draṣṭuṁ tamicchanti ca
nityakālam|
śṛṇvanti dharmaṁ ca
sagauravāśca
ime guṇāstasya bhavanti
sarve||55||
ākāṅkṣamāṇaśca ima
lokadhātuṁ
svareṇa sarvāmabhivijñapeyā|
snigdhaḥ svaro'sya
madhuraśca bhoti
gambhīra valguśca
supremaṇīyaḥ||56||
rājāna ye kṣitipati
cakravartinaḥ
pūjārthikāstasyupasaṁkramanti|
saputradārā kariyāṇa añjaliṁ
śṛṇvanti dharmasya ca
nityakālam||57||
yakṣāṇa co bhoti sadā
puraskṛto
nāgāna gandharvagaṇāna
caiva|
piśācakānāṁ ca piśācikānāṁ
susatkṛto mānitu
pūjitaśca||58||
brahmāpi tasya vaśavarti
bhoti
maheśvaro īśvara devaputraḥ|
śakrastathānye'pi ca
devaputrā
bahudevakanyāścupasaṁkramanti||59||
buddhāśca ye
lokahitānukampakāḥ
saśrāvakāstasya niśāmya
ghoṣam|
karonti rakṣāṁ
mukhadarśanāya
tuṣṭāśca bhonti bruvato'sya
dharmam||60||
punaraparaṁ
satatasamitābhiyukta sa bodhisattvo mahāsattva imaṁ dharmaparyāyaṁ
dhārayamāṇo vā vācayamāno vā prakāśayamāno vā deśayamāno vā likhamāno vā
aṣṭau kāyaguṇaśatāni pratilapsyati| tasya kāyaḥ śuddhaḥ pariśuddho
vaiḍūryapariśuddhacchavivarṇo bhaviṣyati,
priyadarśanaḥ sattvānām| sa tasminnātmabhāve pariśuddhe sarvaṁ
trisāhasramahāsāhasralokadhātuṁ drakṣyati| ye ca trisāhasramahāsāhasre
lokadhātau sattvāścyavanti upapadyante ca,
hīnāḥ praṇītāśca,
suvarṇā durvarṇāḥ,
sugatau durgatau, ye
ca cakravālamahācakravāleṣu merusumeruṣu ca parvatarājeṣu sattvāḥ
prativasanti, ye ca
adhastādavīcyāmūrdhvaṁ ca yāvad bhavāgraṁ sattvāḥ prativasanti,
tān sarvān sva ātmabhāve drakṣyati| ye cāpi
kecidasmiṁstrisāhasramahāsāhasre lokadhātrau śrāvakā vā pratyekabuddhā
vā bodhisattvā vā tathāgatā vā prativasanti,
yaṁ ca te tathāgatā dharmaṁ deśayanti,
ye ca sattvāstāṁstathāgatān paryupāsante,
sarveṣāṁ teṣāṁ sattvānāmātmabhāvapratilambhān sva ātmabhāve drakṣyati|
tatkasya hetoḥ?
yathāpīdaṁ pariśuddhatvādātmabhāvasyeti||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmimā gāthā abhāṣata—
pariśuddha tasyo
bhavatetmabhāvo
yathāpi vaiḍūryamayo
viśuddhaḥ|
sattvāna nityaṁ
priyadarśanaśca
yaḥ sūtra dhāreti idaṁ
udāram||61||
ādarśapṛṣṭhe yatha vimbu
paśyet
loko'sya kāye ayu dṛśyate
tathā|
svayaṁbhu so paśyati nānyi
sattvāḥ
pariśuddhi kāyasmi ima
evarūpā||62||
ye lokadhātau hi ihāsti
sattvā
manuṣya devāsura guhyakā vā|
narakeṣu preteṣu
tiraścayoniṣu
pratibimbu saṁdṛśyati tatra
kāye||63||
vimāna devāna bhavāgra yāva-
cchailaṁ pi co
parvatacakravālam|
himavān sumeruśca mahāṁśca
meruḥ
kāyasmi dṛśyantimi
sarvathaiva||64||
buddhān pi so paśyati
ātmabhāve
saśrāvakān
buddhasutāṁstathānyān|
ye bodhisattvā viharanti
caikakā
gaṇe ca ye dharma
prakāśayanti||65||
etādṛśī kāyaviśuddhi tasya
yahi dṛśyate sarviya
lokadhātuḥ|
na ca tāva so divya na
prāpuṇoti
prakṛtīya kāyasyiyamīdṛśī
bhavet||66||
punaraparaṁ
satatasamitābhiyukta asya bodhisattvasya mahāsattvasya tathāgate
parinirvṛte imaṁ dharmaparyāyaṁ dhārayato deśayataḥ saṁprakāśayato
likhato vācayatastairdvādaśabhirmanaskāraguṇaśataiḥ samanvāgataṁ
manaindriyaṁ pariśuddhaṁ bhaviṣyati| sa tena pariśuddhena manaindriyeṇa
yadyekagāthāmapyantaśaḥ śroṣyati,
tasya bahvarthamājñāsyati| sa tāvamabudhya tannidānaṁ māsamapi dharmaṁ
deśayiṣyati,
caturmāsamapi saṁvatsaramapi dharmaṁ deśayiṣyati| yaṁ ca dharmaṁ
bhāṣiṣyati, so'sya
smṛto na sa saṁpramoṣaṁ yāsyati| ye kecillaukikā lokavyavahārā bhāṣyāṇi
vā mantrā vā,
sarvāṁstān dharmanayena saṁsyandayiṣyati| yāvantaśca
kecitrisāhasramahāsāhasrāyāṁ lokadhātau ṣaṭsu gatiṣūpapannāḥ sattvāḥ
saṁsaranti, sarveṣāṁ
teṣāṁ sattvānāṁ cittacaritavispanditāni jñāsyati|
iñjitamanyitaprapañcitāni jñāsyati praviciniṣyati| apratilabdhe ca
tāvadāryajñāne evaṁrūpaṁ cāsya manaindriyaṁ pariśuddhaṁ bhaviṣyati|| yāṁ
yāṁ ca dharmaniruktimanuvicintya dharmaṁ deśayiṣyati,
sarvaṁ tad bhūtaṁ deśayiṣyati| sarvaṁ tattathāgatabhāṣitaṁ sarvaṁ
pūrvajinasūtraparyāyanirdiṣṭaṁ bhāṣati||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmimā gāthā abhāṣata—
manaindriyaṁ tasya viśuddha
bhoti
prabhāsvaraṁ śuddhamanāvilaṁ
ca|
so tena dharmān vividhān
prajānati
hīnānathotkṛṣṭa tathaiva
madhyamān||67||
ekāmapi gātha śruṇitva dhīro
artha bahuṁ jānati tasya
tatra|
samitaṁ ca bhūtaṁ ca sadā
prabhāṣate
māsān pi catvāri tathāpi
varṣam||68||
ye cāpi sattvā iha
lokadhātau
abhyantare bāhiri ye
vasanti|
devā manuṣyāsuraguhyakāśca
nāgāśca ye cāpi
tiraścayoniṣu||69||
ṣaṭsu gatīṣu nivasanti
sattvā
vicintitaṁ teṣa bhaveta yaṁ
ca|
ekakṣaṇe sarvi vidurvijānate
dhāretva sūtraṁ ima
ānuśaṁsāḥ||70||
yaṁ cāpi buddhaḥ
śatapuṇyalakṣaṇo
dharmaṁ prakāśedida
sarvaloke|
tasyāpi śabdaṁ śṛṇute
viśuddhaṁ
yaṁ cāpi so bhāṣati gṛhyate
tat||71||
bahūn vicinteti ca
agradharmān
bahūṁśca so bhāṣati
nityakālam|
na cāsya saṁmoha kadāci
bhoti
dhāretva sūtraṁ imi
ānuśaṁsāḥ||72||
saṁdhiṁ visaṁdhiṁ ca
vijānate'sau
sarveṣu dharmeṣu vilakṣaṇāni|
prajānate artha niruktayaśca
yathā ca taṁ jānati bhāṣate
tathā||73||
yaṁ bhāṣitaṁ bhotiha
dīrgharātraṁ
pūrvehi lokācariyehi sūtram|
taṁ dharma so bhāṣati
nityakālaṁ
asaṁtrasanto pariṣāya madhye||74||
manaindriyaṁ īdṛśamasya
bhoti
dhāretva sūtraṁ imu
vācayitvā|
na ca tāva asaṅgaṁ labhate
ha jñānaṁ
pūrvaṁgamaṁ tasya imaṁ tu
bhoti||75||
ācāryabhūmau hi sthitaśca
bhoti
sarveṣa sattvāna katheya
dharmam|
niruktikoṭīkuśalaśca bhoti
imu dhārayanto sugatasya
sutram||76||
iti śrīsaddharmapuṇḍarīke
dharmaparyāye dharmabhāṇakānuśaṁsāparivarto nāmāṣṭādaśamaḥ||