7
Pūrvayogaparivartaḥ|
bhūtapūrva
bhikṣavo'tīte'dhvani asaṁkhyeyaiḥ
kalpairasaṁkhyeyatarairvipulairaprameyairacintyairaparimitairapramāṇaistataḥ
pareṇa paratareṇa yadāsīt-tena kālena tena samayena
mahābhijñājñānābhibhūrnāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddho loka udapādi
vidyācaraṇasaṁpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstāḥ
devānāṁ ca manuṣyāṇāṁ ca buddho bhagavān saṁbhavāyāṁ lokadhātau mahārūpe
kalpe| kiyaccirotpannaḥ sa bhikṣavastathāgato'bhūt| tadyathāpi nāma
bhikṣavo yāvāniha trisāhasramahāsāhasre lokadhātau pṛthivīdhātuḥ,
taṁ kaścideva puruṣaḥ sarvaṁ cūrṇīkuryāt,
maṣiṁ kuryāt| atha khalu sa puruṣastasmāllokadhātorekaṁ paramāṇurajo
gṛhītvā pūrvasyāṁ diśi lokadhātusahasramatikramya tadekaṁ paramāṇuraja
upanikṣipet|
atha sa puruṣo dvitīyaṁ ca
paramāṇurajo gṛhītvā tataḥ pareṇa parataraṁ lokadhātusahasramatikramya
dvitīyaṁ paramāṇuraja upanikṣipet| anena paryāyeṇa sa puruṣaḥ
sarvāvantaṁ pṛthivīdhātumupanikṣipet pūrvasyāṁ diśi| tatkiṁ manyadhve
bhikṣavaḥ śakyaṁ teṣāṁ lokadhātūnāmanto vā paryanto vā gaṇanayādhigantum?
ta āhuḥ-no hīdaṁ bhagavan,
no hīdaṁ sugata| bhagavānāha-śakyaṁ punarbhikṣavasteṣāṁ lokadhātūnāṁ
kenacid gaṇakena vā gaṇakamahāmātreṇa vā gaṇanayā paryanto'dhigantum,
yeṣu vopanikṣiptāni tāni paramāṇurajāṁsi,
yeṣu vā nopanikṣiptāni| na tveva teṣāṁ kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṁ
śakyaṁ gaṇanāyogena paryanto'dhigantum| yāvantaḥ kalpāstasya bhagavato
mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasya parinirvṛtasya,
etāvān sa kālo'bhūdevamacintyaḥ,
evamapramāṇaḥ| taṁ cāhaṁ bhikṣavastathāgataṁ tāvacciraṁ
parinirvṛtamanena tathāgatajñānadarśanabalādhānena yathādya śvo vā
parinirvṛtamanusmarāmi||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmimā gāthā abhāṣata—
abhū atītā bahu kalpakoṭyo
anusmarāmi
dvipadānamuttamam|
abhijñajñānābhibhūvaṁ
mahāmuni-
mabhūṣi tatkālamanuttamo
jinaḥ||1||
yathā trisāhasrima
lokadhātuṁ
kaścid rajaṁ kurya
aṇupramāṇam|
paramāṇumekaṁ ca tato
gṛhītvā
kṣetraṁ sahasraṁ gamiyāna
nikṣipet||2||
dvitīyaṁ tṛtīyaṁ pi ca eva
nikṣipet
sarvaṁ pi so nikṣipi taṁ
rajogatam|
riktā bhavetā iya lokadhātuḥ
sarvaśca so pāṁsu bhaveta
kṣīṇaḥ||3||
yo lokadhātūṣu bhaveta tāsu
pāṁsu rajo yasya pramāṇu
nāsti|
rajaṁ karitvāna aśeṣatastaṁ
lakṣyaṁ dade kalpaśate gate
ca||4||
evāprameyā bahu kalpakoṭyaḥ
parinirvṛtasya sugatasya
tasya|
paramāṇu sarve na bhavanti
lakṣyā-
stāvadbahu kṣīṇa bhavanti
kalpāḥ||5||
tāvacciraṁ nirvṛtu taṁ
vināyakaṁ
tān śrāvakāṁstāṁśca pi
bodhisattvān|
etādṛśaṁ jñānu tathāgatānāṁ
smarāmi vṛttaṁ yatha adya
śvo vā||6||
etādṛśaṁ bhikṣava jñānameta-
danantajñānaśca
tathāgatasya|
buddhaṁ mayā
kalpaśatairanekaiḥ
smṛtīya sūkṣmāya
anāsravāya||7||
tasya khalu punarbhikṣavo
mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasyārhataḥ samyaksaṁbuddhasya
catuṣpañcāśatkalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇyāyuṣpramāṇamabhūt| pūrve ca sa
bhagavān mahābhijñānābhibhūstathāgato'nabhisaṁbuddho'nuttarāṁ
samyaksaṁbodhiṁ bodhimaṇḍavarāgragrata eva sarvāṁ mārasenāṁ prābhañjīt
parājaiṣīt| prabhañjayitvā parājayitvā anuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbhotsyāmiti na ca tāvattasya te dharmā
āmukhībhavanti sma| sa bodhivṛkṣamūle bodhimaṇḍe ekamantarakalpamasthāt|
dvitīyamapyantarakalpasthāt| na ca tāvadanuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyate| tṛtīyamapi caturthamapi pañcamamapi
ṣaṣṭhamapi saptamamapi aṣṭamamapi navamamapi daśamamapyantarakalpaṁ
bodhivṛkṣamūle bodhimaṇḍe'sthāt sakṛdvartanena paryaṅkena
antarādavyutthitaḥ| aniñjamānena cittena acalamānena avepamānena
kāyenāsthāt| na ca tāvadasya te dharmā āmukhībhavanti sma||
tasya khalu punarbhikṣavo
bhagavato bodhimaṇḍavarāgragatasya devaistrāyastriṁśairmahāsiṁhāsanaṁ
prajñaptamabhūd yojanaśatasahasraṁ samucchrayeṇa,
yatra sa bhagavān niṣadya anuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ|
samanantaraniṣaṇṇasya ca khalu punastasya bhagavato bodhimaṇḍe,
atha brahmakāyikā devaputrā divyaṁ puṣpavarṣamabhipravarṣayāmāsuḥ|
bodhimaṇḍasya parisāmantakena yojanaśatamantarikṣe ca vātān pramuñcanti,
ye taṁ jīrṇapuṣpamavakarṣayanti| yathāpravarṣitaṁ ca tat puṣpavarṣaṁ
tasya bhagavato bodhimaṇḍe niṣaṇṇasya avyucchinnaṁ pravarṣayanti|
paripūrṇān daśāntarakalpān taṁ bhagavantamabhyavakiranti sma| tathā
pravarṣitaṁ ca tatpuṣpavarṣaṁ pravarṣayanti yāvat parinirvāṇakālasamaye
tasya bhagavatastaṁ bhagavantamabhyavakiranti| cāturmahārājakāyikāśca
devaputrā divyāṁ devadundubhimabhipravādayāmāsuḥ| tasya bhagavato
bodhimaṇḍavarāgragatasya satkārārthamavyucchinnaṁ pravādayāmāsuḥ
paripūrṇān daśāntarakalpān tasya bhagavato niṣaṇṇasya| tata uttari tāni
divyāṇi tūryāṇi satatasamitaṁ pravādayāmāsuryāvattasya bhagavato
mahāparinirvāṇakālasamayāt||
atha khalu bhikṣavo
daśānāmantarakalpānāmatyayena sa bhagavān
mahābhijñājñānābhibhūstathāgato'rhan samyaksaṁbuddho'nuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ| samanantarābhisaṁbuddhaṁ ca taṁ viditvā
ye tasya bhagavataḥ kumārabhūtasya ṣoḍaśa putrā abhūvannaurasāḥ,
jñānākaro nāma teṣāṁ jyeṣṭho'bhūt| teṣāṁ ca khalu punarbhikṣavaḥ
ṣoḍaśānāṁ rājakumārāṇāmekaikasya ca vividhāni krīḍanakāni
rāmaṇīyakānyabhūvan vicitrāṇi darśanīyāni| atha khalu bhikṣavaste ṣoḍaśa
rājakumārāstāni vividhāni krīḍanakāni rāmaṇīyakāni visarjayitvā,
taṁ bhagavantaṁ mahābhijñājñānābhibhuvaṁ tathāgatamarhantaṁ
samyaksaṁbuddhamanuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaṁ viditvā,
mātṛbhirdhātrībhiśca rudantībhiḥ parivṛtāḥ puraskṛtāḥ tena ca mahārājñā
cakravartinā āryakeṇa mahākośena rājāmātyaiśca bahubhiśca
prāṇikoṭīnayutaśatasahasraiḥ parivṛtāḥ puraskṛtāḥ yena bhagavān
mahābhijñājñānābhibhūstathāgato'rhan samyaksaṁbuddho
bodhimaṇḍavarāgragataḥ,
tenopasaṁkrāmanti sma| tasya bhagavataḥ satkārārthāya gurukārārthāya
mānanārthāya pūjanārthāya arcanārthāya apacāyanārthāya upasaṁkrāntāḥ|
upasaṁkramya tasya bhagavataḥ pādau śirobhirvanditvā taṁ bhagavantaṁ
triṣpradakṣiṇīkṛtya añjaliṁ pragṛhya taṁ bhagavantaṁ
saṁmukhamābhirgāthābhiḥ sārūpyābhirabhiṣṭuvanti sma—
mahābhiṣaṭko'si anuttaro'si
anantakalpaiḥ samudāgato'si|
uttāraṇārthāyiha
sarvadehināṁ
paripūrṇa saṁkalpu ayaṁ ti
bhadrakaḥ||8||
suduṣkarā antarakalpimān
daśa
kṛtāni ekāsani saṁniṣadya|
na ca te'ntarā kāyu kadāci
cālito
na hastapādaṁ na pi
cānyadaṅgam||9||
cittaṁ pi te śāntagataṁ
susaṁsthita-
maniñjyabhūtaṁ sada
aprakampyam|
vikṣepu naivāsti kadāci pi
tava
atyantaśāntasthitu tvaṁ
anāsravaḥ||10||
diṣṭayāsi kṣemeṇa ca
svastinā ca
aviheṭhitaḥ prāpta
imāgrabodhim|
asmākamṛddhī iyamevarūpā
diṣṭayā ca vardhāma
narendrasiṁha||11||
anāyikeyaṁ praja sarva
duḥkhitā
utpāṭitākṣī va
nihīnasaukhyā|
mārgaṁ na jānanti
dukhāntagāminaṁ
na mokṣahetorjanayanti
vīryam||12||
apāya vardhanti ca
dīrgharātraṁ
divyāśca kāyāḥ
parihāṇadharmāḥ|
na śrūyate jātu jināna
śabda-
stamondhakāro ayu
sarvalokaḥ||13||
prāptaṁ ca te lokavidū
ihādya
śivaṁ padaṁ uttama nāsravaṁ
ca|
vayaṁ ca lokaśca anugṛhītaḥ
śaraṇaṁ ca tvā eti vrajāma
nātha||14||
atha khalu bhikṣavaste
ṣoḍaśa rājakumārāḥ kumārabhūtā eva bālakāḥ,
taṁ bhagavantaṁ mahābhijñājñānābhimukhaṁ tathāgatamarhantaṁ
samyaksaṁbuddhamābhiḥ sārūpyabhīrgāthābhiḥ saṁmukhamabhiṣṭutya taṁ
bhagavantamadhyeṣante sma dharmacakrapravartanatāyai-deśayatu bhagavān
dharmam, deśayatu
sugato dharmaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato
janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṁ ca manuṣyāṇāṁ ca| tasyāṁ ca
velāyāmimā gāthā abhāṣanta—
deśehi dharmaṁ
śatapuṇyalakṣaṇā
vināyakā apratimā maharṣe|
labdhaṁ ti jñānaṁ pravaraṁ
viśiṣṭaṁ
prakāśayā loki
sadevakasmin||15||
asmāṁśca tārehi imāṁśca
sattvān
nidarśaya jñānu
tathāgatānām|
yathā vayaṁ pi
imamagrabodhiṁ
anuprāpnuyāmo'tha ime ca
sattvāḥ||16||
caryāṁ ca jñānaṁ pi ca sarva
jānasi
adhyāśayaṁ pūrvakṛtaṁ ca
puṇyam|
adhimukti jānāsi ca
sarvaprāṇināṁ
pravartayā cakravaraṁ
anuttaram||17|| iti||
tena khalu punarbhikṣavaḥ
samayena tena bhagavatā mahābhijñājñānābhibhuvā tathāgatenārhatā
samyaksaṁbuddhena anuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbudhyamānena daśasu
dikṣvaikaikasyāṁ diśi pañcāśallokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇi
ṣaḍvikāraṁ prakampitānyabhūīvan,
mahatā cāvabhāsena sphuṭānyabhūvan| sarveṣu ca teṣu lokadhātuṣu yā
lokāntarikāstāsu ye akṣaṇāḥ saṁvṛtā andhakāratamisrāḥ yatra imāvapi
candrasūryau evaṁmaharddhikau evaṁmahānubhāvau evaṁmahaujaskau
ābhayāpyābhāṁ nānubhavataḥ,
varṇenāpi varṇaṁ tejasāpi tejo nānubhavataḥ,
tāsvapi tasmin samaye mahato'vabhāsasya prādurbhāvo'bhūt| ye'pi tāsu
lokāntarikāsu sattvā upapannāḥ,
te'pyanyonyamevaṁ paśyanti anyonyamevaṁ saṁjānanti-anye'pi bata bhoḥ
sattvāḥ santīhopapannāḥ| anye'pi bata bhoḥ sattvāḥ santīhopapannāḥ iti|
sarveṣu ca teṣu lokadhātuṣu yāni devabhavanāni devavimānāni ca,
yāvad brahmalokād ṣaḍvikāraṁ prakampitānyabhūvan,
mahatā cāvabhāsena sphuṭānyabhūvan atikramya devānāṁ devānubhāvam| iti
hi bhikṣavastasmin samaye teṣu lokadhātuṣu mahataḥ pṛthivīcālasya
mahataśca audārikasyāvabhāsasya loke prādurbhāvo'bhūt||
atha pūrvasyāṁ diśi teṣu
pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni,
tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti,
śrīmanti aujasvīni ca| atha khalu bhikṣavasteṣāṁ
mahābrahmaṇāmetadabhavat-imāni khalu punarbrāhmāṇi vimānānyatīva
bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti aujasvīni ca| kasya khalvidaṁ
pūrvanimittaṁ bhaviṣyatīti?
atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye
mahābrahmāṇaḥ, te
sarve'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ||
atha khalu bhikṣavaḥ
sarvasattvatrātā nāma mahābrahmā taṁ mahāntaṁ brahmagaṇaṁ
gāthābhiradhyabhāṣata—
atīva no harṣita adya sarve
vimānaśreṣṭhā imi
prajvalanti|
śriyā dyutīyā ca manoramā ye
kiṁ kāraṇaṁ īdṛśu
bheṣyate'dya||18||
sādhu gaveṣāmatha etamarthaṁ
ko devaputro upapannu adya|
yasyānubhāvo ayamevarūpo
abhūtapūrvo ayamadya
dṛśyate||19||
yadi vā bhaved buddha
narendrarājā
utpannu lokasmi
kahiṁcidadya|
yasyo nimittaṁ imamevarūpaṁ
śriyā daśo dikṣu jvalanti
adya||20||
atha khalu bhikṣavasteṣu
pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ,
te sarve sahitāḥ samagrāstāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi
vimānānyabhiruhya divyāṁśca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu
dikṣvanucaṁkramanto'nuvicarantaḥ paścimaṁ digbhāgaṁ prakrāntāḥ| adrākṣuḥ
khalu punasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu bhikṣavaste
mahābrahmāṇaḥ paścime digbhāge taṁ bhagavantaṁ mahābhijñājñānābhibhuvaṁ
tathāgatamarhantaṁ samyaksaṁbuddhaṁ bodhimaṇḍavarāgragataṁ
bodhivṛkṣamūle siṁhāsanopaviṣṭaṁ parivṛtaṁ puraskṛtaṁ
devanāgayakṣagandharvāsuragarūḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ,
taiśca putraiḥ ṣoḍaśabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṁ
dharmacakrapravartanatāyai| dṛṣṭvā ca punaryena sa
bhagavāṁstenopasaṁkrāntāḥ| upasaṁkramya tasya bhagavataḥ pādau
śirobhirvanditvā taṁ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya
taiśca sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṁ bhagavantamabhyavakiranti sma,
abhiprakiranti sma,
taṁ ca bodhivṛkṣaṁ daśayojanapramāṇam| abhyavakīrya tāni brāhmāṇi
vimānāni tasya bhagavato niryātayāmāsuḥ-parigṛhṇātu bhagavānimāni
brāhmāṇi vimānāni asmākamanukampāmupādāya| paribhuñjatu sugata imāni
brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya||
atha khalu bhikṣavaste
mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṁ
velāyāṁ taṁ bhagavantaṁ saṁmukhamābhirgāthābhiḥ sārūpyābhirabhiṣṭuvanti
sma—
āścaryabhūto jina aprameyo
utpanna lokasmi hitānukampī|
nātho'si śāstāsi gurūsi jāto
anugṛhītā daśimā
diśo'dya||21||
pañcāśatī koṭisahasra pūrṇā
yā lokadhātūna ito bhavanti|
yato vayaṁ vandana āgatā
jinaṁ
vimānaśreṣṭhān prajahitva
sarvaśaḥ||22||
pūrveṇa karmeṇa kṛtena asmin
vicitracitrā hi ime vimānāḥ|
pratigṛhya
asmākamanugrahārthaṁ
paribhuñjatāṁ lokavidū
yatheṣṭam||23||
atha khalu bhikṣavaste
mahābrahmāṇastaṁ bhagavantaṁ mahābhijñājñānabhibhuvaṁ tathāgatamarhantaṁ
samyaksaṁbuddhaṁ saṁmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya taṁ
bhagavantametadūcuḥ-pravartayatu bhagavān dharmacakram,
pravartayatu sugato dharmacakraṁ loke| deśayatu bhagavān nirvṛtim|
tārayatu bhagavān sattvān| anugṛhṇātu bhagavānimaṁ lokam| deśayatu
bhagavān dharmasvāmī dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya
saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ| tad bhaviṣyati
bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya
hitāya sukhāya devānāṁ ca manuṣyāṇāṁ ca||
atha khalu bhikṣavastāni
pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇyekasvareṇa samasaṁgītyā taṁ
bhagavantamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhiradhyabhāṣanta—
deśehi bhagavan dharmaṁ
deśehi dvipadottama|
maitrībalaṁ ca deśehi
sattvāṁstārehi duḥkhitān||24||
durlabho lokapradyotaḥ
puṣpamaudumbaraṁ yathā|
utpanno'si mahāvīra
adhyeṣāmastathāgatam||25||
atha khalu bhikṣavaḥ sa
bhagavāṁsteṣāṁ mahābrahmaṇāṁ tūṣṇīṁbhāvenādhivāsayati sma||
tena khalu punarbhikṣavaḥ
samayena pūrvadakṣiṇe digbhāge teṣu pañcāśatsu
lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni,
tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca| atha khalu
bhikṣavasteṣāṁ brahmaṇāmetadabhavat-imāni khalu punarbrāhmāṇi
vimānānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca| kasya
khalvidaṁ pūrvanimittaṁ bhaviṣyatīti?
atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye
mahābrahmāṇaḥ, te'pi
sarve'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ| atha khalu
bhikṣavo'dhimātrakāruṇiko nāma mahābrahmā taṁ mahāntaṁ brahmagaṇaṁ
gāthābhiradhyabhāṣata—
kasya pūrvanimittena māriṣā
atha dṛśyate|
vimānāḥ sarvi bhrājanti
adhimātraṁ yaśasvinaḥ||26||
yadi vā devaputro'dya
puṇyavanta ihāgataḥ|
yasyeme anubhāvena vimānāḥ
sarvi śobhitāḥ||27||
atha vā buddha
loke'sminnutpanno dvipadottamaḥ|
anubhāvena yasyādya vimānā
imi īdṛśāḥ||28||
sahitāḥ sarvi mārgāmo naitat
kāraṇamalpakam|
na khalvetādṛśaṁ pūrvaṁ
nimittaṁ jātu dṛśyate||29||
caturdiśaṁ prapadyāmo
añcāmaḥ kṣetrakoṭiyo|
vyaktaṁ loke'dya buddhasya
prādurbhāvo bhaviṣyati||30||
atha khalu bhikṣavastānyapi
pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇi tāni svāni svāni divyāni brāhmāṇi
vimānānyabhiruhya divyāṁśca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu
dikṣvanucaṁkramanto'nuvicaranta uttarapaścimaṁ digbhāgaṁ prakrāntāḥ|
adrākṣuḥ khalu punarbhikṣavaste mahābrahmāṇa uttarapaścime digbhāge taṁ
bhagavantaṁ mahābhijñājñānābhibhuvaṁ tathāgatamarhantaṁ samyaksaṁbuddhaṁ
bodhimaṇḍavarāgragataṁ bodhivṛkṣamūle siṁhāsanopaviṣṭa parivṛtaṁ
puraskṛtaṁ
devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ,
taiśca putraiḥ ṣoḍaśabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṁ
dharmacakrapravartanatāyai| dṛṣṭvā ca punaryena sa bhagavān
mahābhijñājñānābhibhūstathāgato'rhan samyaksaṁbuddhastenopasaṁkrantāḥ|
upasaṁkramya ca tasya bhagavataḥ pādau śirobhirvanditvā taṁ
bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya taiḥ sumerumātraiḥ
puṣpapuṭaistaṁ bhagavantamabhyavakiranti sma,
abhiprakiranti sma taṁ ca bodhivṛkṣaṁ daśayojanapramāṇam| abhyavakīrya
tāni brāhmāṇi vimānāni tasya bhagavato niryātayāmāsuḥ-parigṛhṇātu
bhagavānimāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya| paribhuñjatu
sugata imāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya||
atha khalu bhikṣavaste
mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṁ
velāyāṁ taṁ bhagavantaṁ saṁmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭuvanti
sma—
namo'stu te apratimā maharṣe
devātidevā kalaviṅkasusvarā|
vināyakā loki sadevakasmin
vandāmi te
lokahitānukampī||31||
āścaryabhūto'si kathaṁciloke
utpannu adyo sucireṇa nātha|
kalpāna pūrṇā śata śūnya
āsī-
daśīti buddhairayu
jīvalokaḥ||32||
śūnyaśca āsīddvipadottamehi
apāyabhūmī tada utsadāsi|
divyāśca kāyāḥ parihāyiṣū
tadā
aśīti kalpāna śatā
supūrṇā||33||
so dāni cakṣuśca gatiśca
leṇaṁ
trāṇaṁ pitā co tatha
bandhubhūtaḥ|
utpannu lokasmi hitānukampī
asmāka puṇyairiha
dharmarājā||34||
atha khalu bhikṣavaste
mahābrahmāṇastaṁ bhagavantaṁ mahābhijñājñānābhibhuvaṁ tathāgatamarhantaṁ
samyaksaṁbuddhaṁ saṁmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya taṁ
bhagavantametadūcuḥ-pravartayatu bhagavān dharmacakram| pravartayatu
sugato dharmacakraṁ loke| deśayatu bhagavān nirvṛtim| tārayatu bhagavān
sattvān| anugṛhṇātu bhagavānimaṁ lokam| deśayatu bhagavān dharmamasya
lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ
sadevamānuṣāsurayāḥ| tadbhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya
lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṁ ca
manuṣyāṇāṁ ca||
atha khalu bhikṣavastāni
pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇi ekasvareṇa samasaṁgītyā taṁ
bhagavantamābhyāṁ sārūpyābhyāṁ gāthābhyāmadhyabhāṣanta—
pravartayā cakravaraṁ
mahāmune
prakāśayā dharmu daśādiśāsu|
tārehi sattvān
dukhadharmapīḍitān
prāmodya harṣaṁ janayasva
dehinām||35||
yaṁ śrutva bodhīya bhaveyu
lābhino
divyāni sthānāni vrajeyu
cāpi|
hāyeyu co āsurakāya sarve
śāntāśca dāntāśca sukhī
bhaveyuḥ||36||
atha khalu bhikṣavaḥ sa
bhagavāṁsteṣāmapi mahābrahmaṇāṁ tūṣṇībhāvenādhivāsayati sma||
tena khalu punarbhikṣavaḥ
samayena dakṣiṇasyāṁ diśi teṣu pañcāśatsu
lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni tānyatīva
bhrājanti tapanti virājanti,
śrīmanti ojasvīni ca| atha khalu bhikṣavasteṣāṁ
mahābrahmaṇāmetadabhavat-imāni khalu punarbrāhmāṇi vimānānyatīva
bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca| kasya
khalvidamevaṁrūpaṁ pūrvanimittaṁ bhaviṣyati?
atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye
mahābrahmāṇaḥ, te
sarve'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ| atha khalu bhikṣavaḥ sudharmo
nāma mahābrahmā taṁ mahāntaṁ brahmagaṇaṁ gāthābhyāmadhyabhāṣata—
nāhetu nākāraṇamadya mārṣāḥ
sarve vimānā iha jājvalanti|
nimitta darśenti ha kiṁ pi
loke
sādhu gaveṣāma
tametamartham||37||
anūna kalpāna śatā hyatītā
naitādṛśaṁ jātu
nimittamāsīt|
yadi vopapanno iha devaputro
utpannu loke yadi veha
buddhaḥ||38||
atha khalu bhikṣavasteṣu
pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ te sarve
sahitāḥ samagrāstāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi vimānānyabhiruhya
divyāṁśca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu
dikṣvanucaṁkramanto'nuvicaranta uttaraṁ digbhāgaṁ prakrāntāḥ| adrākṣuḥ
khalu punarbhikṣavaste mahābrahmāṇa uttaraṁ digbhāgaṁ taṁ bhagavantaṁ
mahābhijñājñānābhibhuvaṁ tathāgatamarhantaṁ samyaksaṁbuddhaṁ
bodhimaṇḍavarāgragataṁ bodhivṛkṣamūle siṁhāsanopaviṣṭaṁ parivṛtaṁ
puraskṛtaṁ
devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ,
taiśca putraiḥ ṣoḍaṣabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṁ
dharmacakrapravartanatāyai| dṛṣṭvā ca punaryena sa
bhagavāṁstenopasaṁkrāntāḥ| upasaṁkramya tasya bhagavataḥ pādau
śirobhirvanditvā taṁ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya
taiḥ sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṁ bhagavantamabhyavakiranti sma,
abhiprakiranti sma taṁ ca bodhivṛkṣaṁ daśayojanapramāṇam| abhyavakīrya
tāni brāhmāṇi divyāni vimānāni tasya bhagavato
niryātayāmāsuḥ-parigṛhṇātu bhagavānimāni brāhmāṇi vimānāni
asmākamanukampāmupādāya| paribhuñjatu sugata imāni brāhmāṇi vimānāni
asmākamanukampāmupādāya||
atha khalu bhikṣavaste'pi
mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṁ
velāyāṁ taṁ bhagavantaṁ saṁmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭuvanti
sma—
sudurlabhaṁ darśana
nāyakānāṁ
svabhyāgataṁ te
bhavarāgamardana|
sucirasya te darśanamadya
loke
paripūrṇa kalpāna śatebhi
dṛśyase||39||
tṛṣitāṁ prajāṁ tarpaya
lokanātha
adṛṣṭapūrvo'si kathaṁci
dṛśyase|
audumbaraṁ puṣpa yathaiva
durlabhaṁ
tathaiva dṛṣṭo'si kathaṁci
nāyaka||40||
vimāna asmākamimā vināyaka
tavānubhāvena viśobhitādya|
parigṛhya etāni
samantacakṣuḥ
paribhuñja
cāsmākamanugrahārtham||41||
atha khalu bhikṣavaste
mahābrahmāṇastaṁ bhagavantaṁ mahābhijñājñānābhibhuvaṁ tathāgatamarhantaṁ
samyaksaṁbuddhaṁ saṁmukhamābhiḥ sārūpyabhirgāthābhirabhiṣṭutya te
bhagavantametadūcuḥ-pravartayatu bhagavān dharmacakraṁ loke| deśayatu
bhagavān nirvṛtim| tārayatu bhagavān sattvān| anugṛhṇātu bhagavānimaṁ
lokam| deśayatu bhagavān dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya
saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ| tadbhaviṣyati
bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya
hitāya sukhāya devānāṁ ca manuṣyāṇāṁ ca||
atha khalu bhikṣavastāni
pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇi ekasvareṇa samasaṁgītyā taṁ
bhagavantamābhyāṁ sārūpyābhyāṁ gāthābhyāmadhyabhāṣanta—
deśehi dharmaṁ bhagavan
vināyaka
pravartayā dharmamayaṁ ca
cakram|
nirnādayā dharmamayaṁ ca
dundubhiṁ
taṁ dharmaśaṅkhaṁ ca
prapūrayasva||42||
saddharmavarṣaṁ varṣayasva
loke
valgusvaraṁ bhāṣa subhāṣitaṁ
ca|
adhyeṣito dharmamudīrayasva
mocehi sattvā nayutāna
koṭyaḥ||43||
atha khalu bhikṣavaḥ sa
bhagavāṁsteṣāṁ mahābrahmaṇāṁ tūṣṇīṁbhāvenādhivāsayati sma| peyālam| evaṁ
dakṣiṇapaścimāyāṁ diśi,
evaṁ paścimāyāṁ diśi,
evaṁ paścimottarasyāṁ diśi,
evamuttarasyāṁ diśi,
evamuttarapūrvasyāṁ diśi,
evamadhodiśi||
atha khalu bhikṣava
ūrdhvāyāṁ diśi teṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni
brāhmāṇi vimānāni,
tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca| atha khalu
bhikṣavasteṣāṁ mahābrahmaṇāmetadabhavat-imāni khalu punarbrāhmāṇi
vimānānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca| kasya
khalvidamevaṁrūpaṁ pūrvaṁnimittaṁ bhaviṣyatīti?
atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye
mahābrahmāṇaḥ, te
sarve'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ||
atha khalu bhikṣavaḥ śikhī
nāma mahābrahmā taṁ mahāntaṁ brahmagaṇaṁ gāthābhiradhyabhāṣata—
kiṁ kāraṇaṁ mārṣa idaṁ
bhaviṣyati
yenā vimānāni parisphuṭāni|
ojena varṇena dyutīya cāpi
adhimātra vṛddhāni kimatra
kāraṇam||44||
na īdṛśaṁ no abhidṛṣṭapūrvaṁ
śrutaṁ ca keno tatha pūrva
āsīt|
oja'sphuṭāni yatha adya etā
adhimātra bhrājanti kimatra
kāraṇam||45||
yadi vā nu kaścidbhavi
devaputraḥ
śubhena karmeṇa samanvito
iha|
upapannu tasyo ayamānubhāvo
yadi vā bhaved buddha kadāci
loke||46||
atha khalu bhikṣavasteṣu
pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ,
te sarve sahitāḥ samagrāstāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi
vimānānyabhiruhya divyāṁśca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu
dikṣvanucaṁkramanto'nuvicaranto yena adhodigbhāgastenopasaṁkrāntāḥ|
adrākṣuḥ khalu punarbhikṣavaste mahābrahmāṇo'dhodigbhāge taṁ bhagavantaṁ
mahābhijñājñānābhibhuvaṁ tathāgatamarhantaṁ samyaksaṁbuddhaṁ
bodhimaṇḍavarāgragataṁ bodhivṛkṣamūle siṁhāsanopaviṣṭaṁ parivṛtaṁ
puraskṛtaṁ
devanāgayakṣagandharvāsuragarūḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ,
taiśca putraiḥ ṣoḍaśabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṁ
dharmacakrapravartanatāyai| dṛṣṭvā ca punaryena sa
bhagavāṁstenopasaṁkrāntāḥ| upasaṁkramya bhagavataḥ pādau
śirobhirvanditvā taṁ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya
taiḥ sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṁ bhagavantamabhyavakiranti sma,
abhiprakiranti sma taṁ ca bodhivṛkṣaṁ daśayojanapramāṇam| abhyavakīrya
tāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi vimānāni tasya bhagavato
niryātayāmāsuḥ-pratigṛhṇātu bhagavānimāni brāhmāṇi
vimānānyasmākamanukampāmupādāya| paribhuñjatu sugata imāni brāhmāṇi
vimānānyasmākamanukampāmupādāyeti||
atha khalu bhikṣavaste'pi
mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṁ
velāyāṁ taṁ bhagavantaṁ saṁmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭuvanti
sma—
sādhu darśana buddhāna
lokanāthāna tāyinām|
tradhātukasmi buddhā vai
sattvānāṁ ye pramocakāḥ||47||
samantacakṣu lokendrā
vyavalokenti diśo daśa|
vivaritvāmṛtadvāramotārenti
bahūn janān||48||
śūnyā acintiyāḥ kalpā atītāḥ
pūrvi ye abhū|
adarśanājjinendrāṇāṁ andhā
āsīddiśo daśa||49||
vardhanti
narakāstīvrāstiryagyonistathāsurāḥ|
preteṣu copapadyante
prāṇikoṭyaḥ sahasraśaḥ||50||
divyāḥ kāyāśca hīyante cyutā
gacchanti durgatim|
aśrutvā dharma buddhānāṁ
gatyeṣāṁ bhoti pāpikā||51||
caryāśuddhigatiprajñā
hīyante sarvaprāṇinām|
sukhaṁ vinaśyatī teṣāṁ
sukhasaṁjñā ca naśyati||52||
anācārāśca te bhonti
asaddharme pratiṣṭhitāḥ|
adāntā lokanāthena durgatiṁ
prapatanti te||53||
dṛṣṭo'si lokapradyota
sucireṇāsi āgataḥ|
utpannu sarvasattvānāṁ
kṛtena anukampakaḥ||54||
diṣṭayā kṣemeṇa prāpto'si
buddhajñānamanuttaram|
vayaṁ te anumodāmo
lokaścaiva sadevakaḥ||55||
vimānāni sucitrāṇi
anubhāvena te vibho|
dadāma te mahāvīra
pratigṛhṇa mahāmune||56||
asmākamanukampārthaṁ
paribhuñja vināyaka|
vayaṁ ca sarvasattvāśca
agrāṁ bodhiṁ spṛśemahi||57||
atha khalu bhikṣavaste
mahābrahmāṇastaṁ bhagavantaṁ mahābhijñājñānābhibhuvaṁ tathāgatamarhantaṁ
samyaksaṁbuddhaṁ saṁmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya taṁ
bhagavantametadūcuḥ-pravartayatu bhagavān dharmacakram| pravartayatu
sugato dharmacakram| deśayatu bhagavān nirvṛtim| tārayatu bhagavān
sarvasattvān| anugṛhṇātu bhagavānimaṁ lokam| deśayatu bhagavān|
dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ
prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ| tadbhaviṣyati bahujanahitāya
bahujanasukhāya lokanukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya
devānāṁ ca manuṣyāṇāṁ ca||
atha khalu bhikṣavastāni
pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇyekasvareṇa samasaṁgītyā taṁ
bhagavantamābhyāṁ sārūpyābhyāṁ gāthābhyāmadhyabhāṣanta—
pravartayā
cakravaramanuttaraṁ
parāhanasvā amṛtasya
dundubhim|
pramocayā duḥkhaśataiśca
sattvān
nirvāṇamārgaṁ ca
pradarśayasva||58||
asmābhiradhyeṣitu bhāṣa
dharma-
masmānanugṛhṇa imaṁ ca
lokam|
valgusvaraṁ co madhuraṁ
pramuñca
samudānitaṁ
kalpasahasrakoṭibhiḥ||59||
atha khalu bhikṣavaḥ sa
bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato'rhan samyaksaṁbuddhasteṣāṁ
brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇāmadhyeṣaṇāṁ viditvā teṣāṁ ca ṣoḍaśānāṁ
putrāṇāṁ rājakumārāṇām,
tasyāṁ velāyāṁ dharmacakraṁ pravartayāmāsa triparivartaṁ
dvādaśākāramapravartitaṁ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā
brahmaṇā vā anyena vā kenacit punarloke saha dharmeṇa| yadidaṁ duḥkham,
ayaṁ duḥkhasamudayaḥ,
ayaṁ duḥkhanirodhaḥ,
iyaṁ duḥkhanirodhagāminī pratipadāryasatyamiti|
pratītyasamutpādapravṛttiṁ ca vistareṇa saṁprakāśayāmāsa-iti hi
bhikṣavo'vidyāpratyayāḥ saṁskārāḥ,
saṁskārapratyayaṁ vijñānam,
vijñānapratyayaṁ nāmarūpam,
nāmarūpapratyayaṁ ṣaḍāyatanam,
ṣaḍāyatanapratyayaḥ sparśaḥ,
sparśapratyayā vedanā vedanāpratyayā tṛṣṇā,
tṛṣṇāpratyayamupādānam,
upādānapratyayo bhavaḥ,
bhavapratyayā jātiḥ,
jātipratyayā jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṁbhavanti|
evamasya kevalasya mahato
duḥkhaskandhasya samudayo bhavati| avidyānirodhāt saṁskāranirodhaḥ,
saṁskāranirodhād vijñānanirodhaḥ,
vijñānanirodhānnāmarūpanirodhaḥ,
nāmarūpanirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ,
ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodhaḥ,
sparśanirodhād vedanānirodhaḥ,
vedanānirodhāttṛṣṇānirodhaḥ,
tṛṣṇānirodhādupādānanirodhaḥ,
upādānanirodhād bhavanirodhaḥ,
bhavanirodhājjātinirodhaḥ,
jātinirodhājjarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante|
evamasya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati||
sahapravartitaṁ cedaṁ
bhikṣavastena bhagavatā mahābhijñājñānābhibhuvā tathāgatenārhatā
samyaksaṁbuddhena dharmacakraṁ sadevakasya lokasya samārakasya
sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ
parṣadaḥ purastāt,
atha tasminneva kṣaṇalavamuhūrte ṣaṣṭeḥ
prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇāmanupādāya āsravebhyaścittāni vimuktāni|
sarve ca te traividyāḥ ṣaḍabhijñā aṣṭavimokṣadhyāyinaḥ saṁvṛttāḥ|
punaranupūrveṇa bhikṣavaḥ sa bhagavān
mahābhijñājñānābhibhūstathāgato'rhan samyaksaṁbuddho dvitīyāṁ
dharmadeśanāmakārṣīt,
tṛtīyāmapi dharmadeśanāmakārṣīt,
caturthīmapi dharmadeśanāmakārṣīt||
atha khalu bhikṣavastasya
bhagavato mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasyārhataḥ
samyaksaṁbuddhasyaikaikasyāṁ dharmadeśanāyāṁ gaṅgānadīvālukāsamānāṁ
prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇāmanupādāya āsravebhyaścittāni vimuktāni|
tataḥ paścād bhikṣavastasya bhagavato gaṇanāsamatikrāntaḥ
śrāvakasaṁgho'bhūt||
tena khalu punarbhikṣavaḥ
samayena te ṣoḍaśa rājakumārāḥ kumārabhūtā eva samānāḥ śraddhayā
agārādanāgārikāṁ pravrajitāḥ| sarve ca te śrāmaṇerā abhūvan paṇḍitā
vyaktā medhāvinaḥ kuśalā
bahubuddhaśatasahasracaritāvino'rthinaścānuttarāyāḥ samyaksaṁbodheḥ|
atha khalu bhikṣavaste ṣoḍaśa śrāmaṇerāstaṁ bhagavantaṁ
mahābhijñājñānābhibhuvaṁ tathāgatamarhantaṁ
samyaksaṁbuddhametadūcuḥ-imāni khalu punarbhagavaṁstathāgatasya bahūni
śrāvakakoṭīnayutaśatasahasrāṇi maharddhikāni mahānubhāvāni maheśākhyāni
bhagavato dharmadeśanayā pariniṣpannāni| tat sādhu
bhagavāṁstathāgato'rhan samyaksaṁbuddho'smākamanukampāmupādāya anuttarāṁ
samyaksaṁbodhimārabhya dharmaṁ deśayatu,
yadvayamapi tathāgatasyānuśikṣemahi| arthino vayaṁ
bhagavaṁstathāgatajñānadarśanena| bhagavānevāsmākamasminnevārthe sākṣī|
tvaṁ ca bhagavan sarvasattvāśayajño jānīṣe asmākamadhyāśayamiti||
tena khalu punarbhikṣavaḥ
samayena tān bālān dārakān rājakumārān pravrajitān śrāmaṇerān dṛṣṭvā
yāvāṁstasya rājñaścakravartinaḥ parivāraḥ,
tato'rdhaḥ pravrajito'bhūdaśītiprāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇi||
atha khalu bhikṣavaḥ sa
bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato'rhan samyaksaṁbuddhasteṣāṁ
śrāmaṇerāṇāmadhyāśayaṁ viditvā viṁśateḥ kalpasahasrāṇāmatyayena
saddharmapuṇḍarīkaṁ nāma dharmaparyāyaṁ sūtrāntaṁ mahāvaipulyaṁ
bodhisattvāvavādaṁ sarvabuddhaparigrahaṁ vistareṇa saṁprakāśayāmāsa
tāsāṁ sarvāsāṁ catasṛṇāṁ parṣadām||
tena khalu punarbhikṣavaḥ
samayena tasya bhagavato bhāṣitaṁ te ṣodaśa rājakumārāḥ śrāmaṇerā
udgṛhītavanto dhāritavanta ārādhitavantaḥ paryāptavantaḥ||
atha khalu bhikṣavaḥ sa
bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato'rhan samyaksaṁbuddhastān ṣoḍaśa
śrāmaṇerān vyākārṣīdanuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau| tasya khalu
punarbhikṣavo mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasyārhataḥ
samyaksaṁbuddhasyemaṁ saddharmapuṇḍarīkaṁ dharmaparyāyaṁ bhāṣamāṇasya
śrāvakāścādhimuktavantaḥ| te ca ṣoḍaśa śrāmaṇerā bahūni ca
prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇi vicikitsāprāptānyabhūvan||
atha khalu bhikṣavaḥ sa
bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato'rhan samyaksaṁbuddha imaṁ
saddharmapuṇḍarīkaṁ dharmaparyāyamaṣṭau kalpasahasrāṇyaviśrānto bhāṣitvā
vihāraṁ praviṣṭaḥ pratisaṁlayanāya| tathā pratisaṁlīnaśca bhikṣavaḥ sa
tathāgataścaturaśītikalpasahasrāṇi vihārasthita evāsīt||
atha khalu bhikṣavaste
ṣoḍaśa śrāmaṇerāstaṁ bhagavantaṁ mahābhijñājñānābhibhuvaṁ tathāgataṁ
pratisaṁlīnaṁ viditvā pṛthak pṛthag dharmāsanāni siṁhāsanāni prajñāpya
teṣu niṣaṇṇāstaṁ bhagavantaṁ mahābhijñājñānābhibhuvaṁ tathāgataṁ
namaskṛtya taṁ saddharmapuṇḍarīkaṁ dharmaparyāyaṁ vistareṇa catasṛṇāṁ
parṣadāṁ caturaśītikalpasahasrāṇi saṁprakāśitavantaḥ| tatra bhikṣava
ekaikaḥ śrāmaṇero bodhisattvaḥ ṣaṣṭiṣaṣṭigaṅgānadīvālukāsamāni
prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇyanuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau paripācitavān
samādāpitavān saṁharṣitavān samuttejitavān
saṁpraharṣitavānavatāritavān||
atha khalu bhikṣavaḥ sa
bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato'rhan samyaksaṁbuddhasteṣāṁ
caturaśīteḥ kalpasahasrāṇāmatyayena smṛtimān saṁprajānastasmāt
samādhervyuttiṣṭhat| vyutthāya ca sa bhagavān
mahābhijñājñānābhibhūstathāgato yena taddharmāsanaṁ tenopasaṁkrāmat|
upasaṁkramya prajñapta evāsane nyaṣīdat| samanantaraniṣaṇṇaśca khalu
punarbhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgatastasmin
dharmāsane, atha
tāvadeva sarvāvantaṁ parṣanmaṇḍalamavalokya
bhikṣusaṁghamāmantrayāmāsaāścaryaprāptā bhikṣavo'dbhutaprāptā ime ṣoḍaśa
śrāmaṇerāḥ prajñāvanto
bahubuddhakoṭīnayutaśatasahasraparyupāsitāścīrṇacaritā
buddhajñānaparyupāsakā buddhajñānapratigrāhakā buddhājñānāvatārakā
buddhajñānasaṁdarśakāḥ| paryupāsadhvaṁ bhikṣava etān ṣoḍaśa śrāmaṇerān
punaḥ punaḥ| ye kecid bhikṣavaḥ śrāvakayānikā vā pratyekabuddhayānikā vā
bodhisattvayānikā vā eṣāṁ kulaputrāṇāṁ dharmadeśanāṁ na pratikṣepsyanti|
na pratibādhiṣyante,
sarve te kṣipramanuttarāyāḥ samyaksaṁbodherlābhino bhaviṣyanti,
sarve ca te tathāgatajñānamanuprāpsyanti||
tai khalu punarbhikṣavaḥ
ṣoḍaśabhiḥ kulaputraistasya bhagavataḥ śāsane'yaṁ saddharmapuṇḍarīko
dharmaparyāyaḥ punaḥ punaḥ saṁprakāśito'bhūt| taiḥ khalu punarbhikṣavaḥ
ṣoḍaśabhiḥ śrāmaṇerairbodhisattvairmahāsattvairyāni tānyekaikena
bodhisattvena mahāsattvena ṣaṣṭiṣaṣṭigaṅgānadīvālukāsamāni
sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bodhāya samādāpitānyabhūvan,
sarvāṇi ca tāni taireva sārdhaṁ tāsu tāsu jātiṣvanupravrajitāni| tānyeva
samanupaśyantasteṣāmevāntikāddharmamaśrauṣuḥ| taiścatvāriṁśad
buddhakoṭīsahasrāṇyārāgitāni| kecidadyāpyārāgayanti||
ārocayāmi vo bhikṣavaḥ,
prativedayāmi vaḥ| ye te ṣoḍaśa rājakumārāḥ kumārabhūtā ye tasya
bhagavataḥ śāsane śrāmaṇerā dharmabhāṇakā abhūvan,
sarve te'nuttarāṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhāḥ| sarve ca ta etarhi
tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti| daśasu dikṣu nānābuddhakṣetreṣu bahūnāṁ
śrāvakabodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṁ dharmaṁ deśayanti| yaduta
pūrvasyāṁ diśi bhikṣavo'bhiratyāṁ lokadhātāvakṣobhyo nāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddho merukūṭaśca nāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddhaḥ|
pūrvadakṣiṇasyāṁ diśi bhikṣavaḥ siṁhaghoṣaśca nāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddhaḥ siṁhadhvajaśca nāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddhaḥ|
dakṣiṇasyāṁ diśi bhikṣavaḥ ākāśapratiṣṭhitaśca nāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddho nityaparinirvṛtaśca nāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddhaḥ| dakṣiṇapaścimāyāṁ diśi bhikṣava indradhvajaśca nāma
tathāgato'rhan samyaksaṁbuddho brahmadhvajaśca nāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddhaḥ|
paścimāyāṁ diśi
bhikṣavo'mitāyuśca nāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddhaḥ
sarvalokadhātūpadravodvegapratyuttīrṇaśca nāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddhaḥ| paścimottarasyāṁ diśi
bhikṣavastamālapatracandanagandhābhijñaśca nāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddho merukalpaśca nāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddhaḥ|
uttarasyāṁ diśi bhikṣavo meghasvaradīpaśca nāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddho meghasvararājaśca nāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddhaḥ|
uttarapūrvasyāṁ diśi bhikṣavaḥ
sarvalokabhayacchambhitatvavidhvaṁsanarakaraśca nāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddhaḥ| ahaṁ ca bhikṣavaḥ śākyamunirnāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddhaḥ ṣoḍaśamo madhye khalvasyāṁ sahāyāṁ lokadhātāvanuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ||
ye punaste bhikṣavastadā
asmākaṁ śrāmaṇerabhūtānāṁ sattvāṁ dharmaṁ śrutavantaḥ tasya bhagavataḥ
śāsana ekaikasya bodhisattvasya mahāsattvasya bahūni
gaṅgānadīvālukāsamāni sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi yānyasmābhiḥ
samādāpitānyanuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau,
tānyetāni bhikṣavo'dyāpi śrāvakabhūmāvevāvasthitāni| paripācyanta
evānuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau| eṣaivaiṣāmānupūrvī anuttarāyāḥ
samyaksaṁbodherabhisaṁbodhanāya| tatkasya hetoḥ?
evaṁ duradhimocyaṁ hi bhikṣavastathāgatajñānam| katame ca te bhikṣavaḥ
sattvāḥ, ye mayā
bodhisattvena tasya bhagavataḥ śāsane aprameyāṇyasaṁkhyeyāni
gaṅgānadīvālukāsamāni sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi
sarvajñatādharmamanuśrāvitāni?
yūyaṁ te bhikṣavastena kālena tena samayena sattvā abhūvan||
ye ca mama parinirvṛtasya
anāgate'dhvani śrāvakā bhaviṣyanti,
bodhisattvacaryāṁ ca śroṣyanti,
na cāvabhotsyante bodhisattvā vayamiti,
kiṁcāpi te bhikṣavaḥ sarve parinirvāṇasaṁjñinaḥ parinirvāsyanti,
api tu khalu punarbhikṣavo yadahamanyāsu
lokadhātuṣvanyonyairnāmadheyairviharāmi,
tatra te punarutpatsyante tathāgatajñānaṁ paryeṣamāṇāḥ| tatra ca te
punarevaitāṁ kriyāṁ śroṣyanti| ekameva tathāgatānāṁ parinirvāṇam|
nāstyanyad dvitīyamito bahirnirvāṇam| tathāgatānāmetadbhikṣava
upāyakauśalyaṁ veditavyaṁ dharmadeśanābhinirhāraśca| yasmin bhikṣavaḥ
samaye tathāgataḥ parinirvāṇakālasamayamātmanaḥ samanupaśyati,
pariśuddhaṁ ca parṣadaṁ paśyati adhimuktisārāṁ śūnyadharmagatiṁ gatāṁ
dhyānavatīṁ mahādhyānavatīm,
atha khalu bhikṣavastathāgato'yaṁ kāla iti viditvā sarvān bodhisattvān
sarvaśrāvakāṁśca saṁnipātya paścādetamarthaṁ saṁśrāvayati| na bhikṣavaḥ
kiṁcidasti loke dvitīyaṁ nāma yānaṁ parinirvāṇaṁ vā,
kaḥ punarvādastṛtīyasya?
upāyakauśalyaṁ khalvidaṁ bhikṣavastathāgatānāmarhatām-dūrapranaṣṭaṁ
sattvadhātuṁ viditvā hīnābhiratān kāmapaṅkamagnān,
tata eṣāṁ bhikṣavastathāgatastannirvāṇaṁ bhāṣate yadadhimucyante||
tadyathāpi nāma bhikṣava iha
syāt pañcayojanaśatikamaṭavīkāntāram| mahāṁścātra janakāyaḥ pratipanno
bhaved ratnadīpaṁ gamanāya| deśikaścaiṣāmeko bhaved vyaktaḥ paṇḍito
nipuṇo medhāvī kuśalaḥ khalvaṭavīdurgāṇām| sa ca taṁ
sārthamaṭavīmavakrāmayet| atha khalu sa mahājanakāyaḥ śrāntaḥ klānto
bhītastrastaḥ evaṁ vadet- yat khalvārya deśika pariṇāyaka jānīyāḥ-vayaṁ
hi śrāntāḥ klāntā bhītāstrastā anirvṛtāḥ| punareva pratinivartayiṣyāmaḥ|
atidūramito'ṭavīkāntāramiti| atha khalu bhikṣavaḥ sa deśika
upāyakuśalastān puruṣān pratinivartitukāmān viditvā evaṁ cintayet-mā
khalvime tapasvinastādṛśaṁ mahāratnadvīpaṁ na gaccheyuriti| sa
teṣāmanukampārthamupāyakauśalyaṁ prayojayet| tasyā aṭavyā madhye
yojanaśataṁ vā dviyojanaśataṁ vā triyojanaśataṁ vā atikramya ṛddhimayaṁ
nagaramabhinirmimīyāt| tatastān puruṣānevaṁ vadet- mā bhavanto bhaiṣṭa,
mā nivartadhvam| ayamasau mahājanapadaḥ| atra viśrāmyata| atra vo yāni
kānicit karaṇīyāni tāni sarvāṇi kurudhvam| atra nirvāṇaprāptā
viharadhvamatra viśrāntāḥ| yasya punaḥ kāryaṁ bhaviṣyati,
sa taṁ mahāratnadvīpaṁ gamiṣyati||
atha khalu bhikṣavaste
kāntāraprāptāḥ sattvā āścaryaprāptā adbhutaprāptā bhaveyuḥ-muktā
vayamaṭavīkāntārāt| iha nirvāṇaprāptā vihariṣyāma iti| atha khalu
bhikṣavaste puruṣāstadṛddhimayaṁ nagaraṁ praviśeyuḥ,
āgatasaṁjñinaśca bhaveyuḥ,
nistīrṇasaṁjñinaśca bhaveyuḥ| nirvṛtāḥ śītībhūtā sma iti manyeran|
tatastān deśiko viśrāntān viditvā tadṛddhimayaṁ nagaramantardhāpayet|
antardhāpayitvā ca tān puruṣānevaṁ vadet-āgacchantu bhavantaḥ sattvāḥ|
abhyāsanna eṣa mahāratnadvīpaḥ| idaṁ tu mayā nagaraṁ yuṣmākaṁ
viśrāmaṇārthamabhinirmitamiti||
evameva
bhikṣavastathāgato'rhan samyaksaṁbuddho yuṣmākaṁ sarvasattvānāṁ ca
deśikaḥ| atha khalu bhikṣavastathāgato'rhan samyaksaṁbuddha evaṁ
paśyati-mahadidaṁ kleśakāntāraṁ nirgantavyaṁ niṣkrāntavyaṁ prahātavyam|
mā khalvime ekameva buddhajñānaṁ śrutvā draveṇaiva pratinivartayeyuḥ,
naivopasaṁkrameyuḥ| bahuparikleśamidaṁ buddhajñānaṁ samudānayitavyamiti|
tatra tathāgataḥ sattvān durbalāśayān viditvā yathā sa
deśikastadṛddhimayaṁ nagaramabhinirmitīte teṣāṁ sattvānāṁ viśrāmaṇārtham,
viśrāntānāṁ caiṣāmevaṁ kathayati-idaṁ khalu ṛddhimayaṁ nagaramiti,
evameva bhikṣavastathāgato'pyarhan samyaksaṁbuddho mahopāyakauśalyena
antarā dve nirvāṇabhūmī sattvānāṁ viśrāmaṇārthaṁ deśayati saṁprakāśayati
yadidaṁ śrāvakabhūmiṁ pratyekabuddhabhūmiṁ ca| yasmiṁśca bhikṣavaḥ
samaye te sattvāstatra sthitā bhavanti,
atha khalu bhikṣavastathāgato'pyevaṁ saṁśrāvayati-na khalu punarbhikṣavo
yūyaṁ kṛtakṛtyāḥ kṛtakaraṇīyāḥ| api tu khalu punarbhikṣavo
yuṣmākamabhyāsaḥ| itastathāgatajñānaṁ vyavalokayadhvaṁ bhikṣavo
vyavacārayadhvam| yad yuṣmākaṁ nirvāṇaṁ naiva nirvāṇam,
api tu khalu punarūpāyakauśalyametad bhikṣavastathāgatānāmarhatāṁ
samyaksaṁbuddhānāṁ yat trīṇi yānāni saṁprakāśayantīti||
atha khalu
bhagavānimamevārthaṁ bhūyasyā mātrayopadarśayamānastasyāṁ velāyāmimā
gāthā abhāṣata—
abhijñajñānābhibhu
lokanāyako
yadbodhimaṇḍasmi niṣaṇṇa
āsīt|
daśeha so antarakalpa pūrṇān
na lapsi bodhiṁ
paramārthadarśī||60||
devātha nāgā asurātha
guhyakā
udyukta pūjārtha jinasya
tasya|
puṣpāṇa varṣaṁ pramumocu
tatra
buddhe ca bodhiṁ
naranāyake'smin||61||
upariṁ ca khe dundubhayo
vineduḥ
satkārapūjārtha jinasya
tasya|
suduḥkhitā cāpi jinena tatra
cirabudhyamānena anuttaraṁ
padam||62||
daśāna co antarakalpa
atyayāt
spṛśe sa bodhiṁ
bhagavānanābhibhūḥ|
hṛṣṭā udagrāstada āsu sarve
devā manuṣyā
bhujagāsurāśca||63||
vīrāḥ kumārā atha tasya
ṣoḍaśa
putrā guṇāḍhyā
naranāyakasya|
upasaṁkramī
prāṇīsahasrakoṭibhiḥ
puraskṛtāstaṁ
dvipadendramagryam||64||
vanditva pādau ca
vināyakasya
adhyeṣiṣū dharma
prakāśayasva|
asmāṁśca tarpehi imaṁ ca
lokaṁ
subhāṣiteneha
narendrasiṁha||65||
cirasya lokasya
daśaddiśe'smin
vidito'si utpannu
mahāvināyaka|
nimittasaṁcodanahetu
prāṇināṁ
brāhmā vimānāni
prakampayantaḥ||66||
diśāya pūrvāya sahasrakoṭyaḥ
kṣetrāṇa pañcāśadabhūṣi
kampitāḥ|
tatrāpi ye brāhma vimāna
agrā-
ste tejavanto
adhimātramāsi||67||
viditva te
pūrvanimittamīdṛśa-
mupasaṁkramī
lokavināyakendram|
puṣpairihābhyokiriyāṇa
nāyaka-
marpenti te sarva vimāna
tasya||68||
adhyeṣiṣū cakrapravartanāya
gāthābhigītena
abhisaṁstaviṁsu|
tūṣṇīṁ ca so āsi
narendrarājā
na tāva kālo mama dharma
bhāṣitum||69||
evaṁ diśi dakṣiṇiyāṁ pi
tatra
atha paścimā heṣṭima
uttarasyām|
upariṣṭimāyāṁ vidiśāsu caiva
āgatya brahmāṇa
sahasrakoṭyaḥ||70||
puṣpebhi abhyokiriyāṇa
nāyakaṁ
pādau ca vanditva
vināyakasya|
niryātayitvā ca vimāna
sarvā-
nabhiṣṭavitvā
punarabhyayāci||71||
pravartayā
cakramanantacakṣuḥ
sudurlabhastvaṁ
bahukalpakoṭibhiḥ|
darśehi maitrībala
pūrvasevita-
mapāvṛṇohī amṛtasya
dvāram||72||
adhyeṣaṇāṁ jñātva
anantacakṣuḥ|
prakāśate dharma
bahuprakāram|
catvāri satyāni ca vistareṇa
pratītya sarve imi bhāva
utthitāḥ||73||
avidya ādīkariyāṇa cakṣumān
prabhāṣate sa
maraṇāntaduḥkham|
jātiprasūtā imi sarvadoṣā
mṛtyuṁ ca mānuṣyamimeva
jānatha||74||
samanantaraṁ bhāṣitu dharma
tena
bahuprakārā vividhā anantāḥ|
śrutvānaśītī nayutāna koṭyaḥ
sattvāḥ sthitāḥ śrāvaka
bhūtale laghum||75||
kṣaṇaṁ dvitīyaṁ aparaṁ
abhūṣi
jinasya tasyo bahu dharma
bhāṣataḥ|
viśuddhasattvā yatha
gaṅgavālukāḥ
kṣaṇena te śrāvakabhūta
āsīt||76||
tatottarī agaṇiyu tasya āsīt
saṁghastadā lokavināyakasya|
kalpāna koṭīnyayutā gaṇenta
ekaika no cāntu labheya
teṣām||77||
ye cāpi te ṣoḍaśa rājaputrā
ye aurasā cailakabhūta
sarve|
te śrāmaṇerā avaciṁsu taṁ
jinaṁ
prakāśayā nāyaka
agradharmam||78||
yathā vayaṁ lokavidū bhavema
yathaiva tvaṁ
sarvajinānamuttama|
ime ca sattvā bhavi sarvi
eva
yathaiva tvaṁ vīra
viśuddhacakṣuḥ||79||
so cā jino āṁśayu jñātva
teṣāṁ
kumārabhūtāna tathātmajānām|
prakāśayī uttamamagrabodhiṁ
dṛṣṭāntakoṭīnayutairanekaiḥ||80||
hetūsahasrairupadarśayanto
abhijñajñānaṁ ca
pravartayantaḥ|
bhūtāṁ cariṁ darśayi
lokanātho
yathā caranto vidu
bodhisattvāḥ||81||
idameva saddharmapuṇḍarīkaṁ
vaipulyasūtraṁ
bhagavānuvāca|
gāthāsahasrehi analpakehi
yeṣāṁ pramāṇaṁ yatha
gaṅgavālikāḥ||82||
so cā jino bhāṣiya
sūtrameta-
dvihāru praviśitva
vilakṣayīta|
pūrṇānaśītiṁ caturaśca
kalpān
samāhitaikāsani
lokanāthaḥ||83||
te śrāmaṇerāśca viditva
nāyakaṁ
vihāri āsannamaniṣkramantam|
saṁśrāvayiṁsu
bahuprāṇikoṭināṁ
bauddha imaṁ jñānamanāsravaṁ
śivam||84||
pṛthak pṛthagāsana
prajñapitvā
abhāṣi teṣāmidameva sūtram|
sugatasya tasya tada
śāsanasmin
adhikāra kurvanti
mamevarūpam||85||
gaṅgā yathā vāluka aprameyā
sahasra ṣaṣṭiṁ tada
śrāvayiṁsu|
ekaiku tasya sugatasya putro
vineti sattvāni
analpakāni||86||
tasyo jinasya
parinirvṛtasya|
caritva te paśyisu
buddhakoṭyaḥ|
tehī tadā śrāvitakehi
sārdhaṁ
kurvanti pūjāṁ
dvipadottamānām||87||
caritva caryāṁ vipulāṁ
viśiṣṭāṁ
buddhā ca te bodhi
daśaddiśāsu|
te ṣoḍaśā tasya jinasya
putrā
diśāsu sarvāsu dvayo dvayo
jināḥ||88||
ye cāpi saṁśrāvitakā tadāsī
te śrāvakā teṣa jināna
sarve|
imameva bodhiṁ upanāmayanti
kramakrameṇa
vividhairupāyaiḥ||89||
ahaṁ pi abhyantari teṣa āsī-
nmayāpi saṁśrāvita sarvi
yūyam|
teno mama śrāvaka yūyamadya
bodhāvupāyeniha sarvi
nemi||90||
ayaṁ khu hetustada pūrva
āsī-
dayaṁ pratyayo yena hu
dharma bhāṣe|
nayāmyahaṁ yena
mamāgrabodhiṁ
mā bhikṣavo utrasatheha
sthāne||91||
yathāṭavī ugra bhaveya
dāruṇā
śūnyā nirālamba nirāśrayā
ca|
bahuśvāpadā caiva apāniyā ca
bālāna sā bhīṣaṇikā
bhaveta||92||
purūṣāṇa co tatra sahasra
nekā
ye prasthitāstāmaṭavīṁ
bhaveyuḥ|
aṭavī ca sā śūnya bhaveta
dīrghā
pūrṇāni pañcāśata
yojanāni||93||
puruṣaśca āḍhyaḥ smṛtimantu
vyakto
dhīro vinītaśca viśāradaśca|
yo deśikasteṣa bhaveta tatra
aṭavīya durgāya
subhairavāya||94||
te cāpi khinnā
bahuprāṇikoṭya
uvāca taṁ deśika tasmi kāle|
khinnā vayaṁ ārya na
śaknuyāma
nivartanaṁ adyiha rocate
naḥ||95||
kuśalaśca so pi tada
paṇḍitaśca
praṇāyakopāya tadā
vicintayet|
dhikkaṣṭa ratnairimi sarvi
bālā
bhraśyanti ātmāna
nivartayantaḥ||96||
yannūnahaṁ ṛddhibalena vādya
nagaraṁ mahantaṁ
abhinirmiṇeyam|
pratimaṇḍitaṁ
veśmasahasrakoṭibhi-
rvihāraudyānupaśobhitaṁ
ca||97||
vāpī nadīyo abhinirmiṇeyam
ārāmapuṣpaiḥ pratimaṇḍitaṁ
ca|
prākāradvārairupaśobhitaṁ ca
nārīnaraiścāpratimairupetam||98||
nirmāṇu kṛtva iti tān
vadeya|
mā bhāyathā harṣa karotha
caiva|
prāptā bhavanto nagaraṁ
variṣṭhaṁ
praviśya kāryāṇi kuruṣva
kṣipram||99||
udagracittā bhaṇatheha
nirvṛtā
nistīrṇa sarvā aṭavī
aśeṣataḥ|
āśvāsanārthāya vadeti vācaṁ
kathaṁ na pratyāgata sarvi
asyā||100||
viśrāntarūpāṁśca viditva
sarvān
samānayitvā ca punarbravīti|
āgacchatha mahya śṛṇotha
bhāṣato
ṛddhīmayaṁ nagaramidaṁ
vinirmitam||101||
yuṣmāka khedaṁ ca mayā
vitdivā
nivartanaṁ mā ca
bhaviṣyatīti|
upāyakauśalyamidaṁ mameti
janetha vīryaṁ gamanāya
dvīpam||102||
emeva haṁ bhikṣava deśiko vā
praṇāyakaḥ
prāṇisahasrakoṭinām|
khidyanta paśyāmi tathaiva
prāṇinaḥ
kleśāṇḍakośaṁ na prabhonti
bhettum||103||
tato mayā cintitu eṣa artho
viśrāmabhūtā imi
nirvṛtīkṛtāḥ|
sarvasya duḥkhasya nirodha
eṣa
arhantabhūmau kṛtakṛtya
yūyam||104||
samaye yadā tu sthita atra
sthāne
paśyāmi yūyāmarhanta tatra
sarvān|
tadā ca sarvāniha saṁnipātya
bhūtārthamākhyāmi yathaiṣa
dharmaḥ||105||
upāyakauśalya vināyakānāṁ
yad yāna deśenti trayo
maharṣī|
ekaṁ hi yānaṁ na
dvitīyamasti
viśrāmaṇārthaṁ tu dviyāna
deśitā||106||
tato vademi ahamadya
bhikṣavo
janetha vīryaṁ paramaṁ
udāram|
sarvajñajñānena kṛtena yūyaṁ
naitāvatā nirvṛti kāci bhoti||107||
sarvajñajñānaṁ tu yadā
spṛśiṣyatha
daśo balā ye ca jināna
dharmāḥ|
dvātriṁśatīlakṣaṇarūpadhārī
buddhā bhavitvāna bhavetha
nirvṛtāḥ||108||
etādṛśī deśana nāyakānāṁ
viśrāmahetoḥ pravadanti
nirvṛtim|
viśrānta jñātvāna ca
nirvṛtīye
sarvajñajñāne upanenti
sarvān||109||
ityāryasaddharmapuṇḍarīke
dharmaparyāye pūrvayogaparivarto nāma saptamaḥ||