8
Pañcabhikṣuśatavyākaraṇaparivartaḥ|
atha khalvāyuṣmān pūrṇo
maitrāyaṇīputro bhagavato'ntikādidamevaṁrūpamupāyakauśalyajñānadarśanaṁ
saṁdhābhāṣitanirdeśaṁ śrutvā eṣāṁ ca mahāśrāvakāṇāṁ vyākaraṇaṁ śrutvā
imāṁ ca pūrvayogapratisaṁyuktāṁ kathāṁ śrutvā imāṁ ca bhagavato
vṛṣabhatāṁ śrutvā āścaryaprāpto'bhūdadbhutaprāpto'bhūnnirāmiṣeṇa ca
cittena prītiprāmodyena sphuṭo'bhūt| mahatā ca prītiprāmodyena mahatā ca
dharmagauraveṇa utthāyāsanād bhagavataścaraṇayoḥ praṇipatya evaṁ
cittamutpāditavān-āścaryaṁ bhagavan,
āścaryaṁ sugata| paramaduṣkaraṁ tathāgatā arhantaḥ samyaksaṁbuddhāḥ
kurvanti, ya imaṁ
nānādhātukaṁ lokamanuvartayante,
bahubhiścopāyakauśalyajñānanidarśanaiḥ sattvānāṁ dharmaṁ deśayanti,
tasmiṁstasmiṁśca sattvān vilagnānupāyakauśalyena pramocayanti| kimatra
bhagavan asmābhiḥ śakyaṁ kartum?
tathāgata evāsmākaṁ jānīte āśayaṁ pūrvayogacaryāṁ ca| sa bhagavataḥ
pādau śirasābhivandya ekānte sthito'bhūd bhagavantameva namaskurvan
animiṣābhyāṁ ca netrābhyāṁ saṁprekṣamāṇaḥ||
atha khalu
bhagavānāyuṣmantaḥ pūrṇasya maitrāyaṇīputrasya cittāśayamavalokya
sarvāvantaṁ bhikṣusaṁghamāmantrayate sma-paśyatha bhikṣavo yūyamimaṁ
śrāvakaṁ pūrṇaṁ maitrāyaṇīputraṁ yo mayāsya bhikṣusaṁghasya
dharmakathikānāmagryo nirdiṣṭaḥ,
bahubhiśca bhūtairguṇairabhiṣṭutaḥ,
bahubhiśca prakārairasmin mama śāsane saddharmaparigrahāyābhiyuktaḥ|
catasṛṇāṁ parṣadāṁ saṁharṣakaḥ samādāpakaḥ samuttejakaḥ
saṁpraharṣako'klānto dharmadeśanayā,
alamasya dharmasyākhyātā,
alamanugrahītā sabrahmacāriṇām| muktvā bhikṣavastathāgataṁ nānyaḥ śaktaḥ
pūrṇaṁ maitrāyaṇīputramarthato vā vyañjanato vā paryādātum| tatkiṁ
manyadhve bhikṣavo mamaivāyaṁ saddharmaparigrāhaka iti?
na khalu punarbhikṣavo yuṣmābhirevaṁ draṣṭavyam| tatkasya hetoḥ?
abhijānāmyahaṁ bhikṣavo'tīte'dhvani navanavatīnāṁ buddhakoṭīnām,
yatra anenaiva teṣāṁ buddhānāṁ bhagavatāṁ śāsane saddharmaḥ parigṛhītaḥ|
tadyathāpi nāma mama etarhi sarvatra cāgryo dharmakathikānāmabhūt,
sarvatra ca śūnyatāgatiṁ gato'bhūt| sarvatra ca pratisaṁvidāṁ lābhī
abhūt, sarvatra ca
bodhisattvābhijñāsu gatiṁ gato'bhūt| suviniścitadharmadeśako
nirvicikitsadharmadeśakaḥ pariśuddhadharmadeśakaścābhūt| teṣāṁ ca
buddhānāṁ bhagavatāṁ śāsane yāvadāyuṣpramāṇaṁ brahmacaryaṁ caritavān|
sarvatra ca śrāvaka iti saṁjñāyate sma| sa khalvanenopāyena
aprameyāṇāmasaṁkhyeyānāṁ sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāmarthamakārṣīt,
aprameyānasaṁkhyeyāṁśca sattvān paripācitavānanuttarāyāṁ
samyaksaṁbodhau| sarvatra ca buddhakṛtyena sattvānāṁ
pratyupasthito'bhūt| sarvatra cātmano buddhakṣetraṁ pariśodhayati sma|
sattvānāṁ ca paripākāyābhiyukto'bhūt| eṣāmapi bhikṣavo
vipaśyipramukhānāṁ saptānāṁ tathāgatānāṁ yeṣāmahaṁ saptamaḥ,
eṣa evāgryo dharmakathikānāmabhūt||
yadapi tadbhikṣavo
bhaviṣyatyanāgate'dhvani asmin bhadrakalpe caturbhirbuddhairūnaṁ
buddhasahasram,
teṣāmapi śāsane eṣa eva pūrṇo maitrāyaṇīputro'gryo dharmakathikānāṁ
bhaviṣyati,
saddharmaparigrāhakaśca bhaviṣyati| evamanāgate'dhvani
aprameyāṇāmasaṁkhyeyānāṁ buddhānāṁ bhagavatāṁ saddharmamādhārayiṣyati,
aprameyāṇāmasaṁkhyeyānāṁ sattvānāmarthaṁ kariṣyati,
aprameyānasaṁkhyeyāṁśca sattvān paripācayiṣyatyanuttarāyāṁ
samyaksaṁbodhau| satatasamitaṁ cābhiyukto bhaviṣyatyātmano
buddhakṣetrapariśuddhaye sattvaparipācanāya| sa imāmevaṁrūpāṁ
bodhisattvacaryāṁ paripūrya aprameyairasaṁkhyeyaiḥ kalpairanuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbhotsyate| dharmaprabhāso nāma tathāgato'rhan
samyaksaṁbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṁpannaḥ sugato
lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṁ ca manuṣyāṇāṁ ca
buddho bhagavān| asminneva buddhakṣetra utpatsyate||
tena khalu punarbhikṣavaḥ
samayena gaṅgānadīvālukopamāstrisāhasramahāsāhasralokadhātava ekaṁ
buddhakṣetraṁ bhaviṣyati| samaṁ pāṇitalajātaṁ
saptaratnamayamapagataparvataṁ saptaratnamayaiḥ kūṭāgāraiḥ paripūrṇaṁ
bhaviṣyati| devavimānāni cākāśasthitāni bhaviṣyanti| devā api manuṣyān
drakṣyanti, manuṣyā
api devān drakṣyanti| tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena idaṁ
buddhakṣetramapagatapāpaṁ bhaviṣyati apagatamātṛgrāmaṁ ca| sarve ca te
sattvā aupapādukā bhaviṣyanti brahmacāriṇo manomayairātmabhāvaiḥ
svayaṁprabhā ṛddhimanto vaihāyasaṁgamā vīryavantaḥ smṛtimantaḥ
prajñāvantaḥ suvarṇavarṇaiḥ
samucchrayairdvātriṁśadbhirmahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṁkṛtavigrahāḥ| tena
khalu punarbhikṣavaḥ samayena tasmin buddhakṣetre teṣāṁ sattvānāṁ
dvāvāhārau bhaviṣyataḥ| katamau dvau?
yaduta dharmaprītyāhāro dhyānaprītyāhāraśca| aprameyāṇi cāsaṁkhyeyāni
bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bhaviṣyanti sarveṣāṁ ca
mahābhijñāprāptānāṁ pratisaṁvidgatiṁgatānāṁ sattvāvavādakuśalānām|
gaṇanāsamatikrāntāścāsya śrāvakā bhaviṣyanti maharddhikā mahānubhāvā
aṣṭavimokṣadhyāyinaḥ| evamaparimitaguṇasamanvāgataṁ tad buddhakṣetraṁ
bhaviṣyati| ratnāvabhāsaśca nāma sa kalpo bhaviṣyati| suviśuddhā ca nāma
sā lokadhāturbhaviṣyati| aprameyānasaṁkhyeyāṁścāsya kalpānāyuṣpramāṇaṁ
bhaviṣyati| parinirvṛtasya ca tasya bhagavato dharmaprabhāsasya
tathāgatasyārhataḥ samyaksaṁbuddhasya saddharmaścirasthāyī bhaviṣyati|
ratnamayaiśca stūpaiḥ sā lokadhātuḥ sphuṭā bhaviṣyati|
evamacintyaguṇasamanvāgataṁ bhikṣavastasya bhagavatastadbuddhakṣetraṁ
bhaviṣyati||
idamavocadbhagavān| idaṁ
vaditvā sugato hyathāparametaduvāca śāstā—
śṛṇotha me bhikṣava
etamarthaṁ
yathā carī mahya sutena
cīrṇā|
upāyakauśalyasuśikṣitena
yathā ca cīrṇā iya
bodhicaryā||1||
hīnādhimuktā ima sattva
jñātvā
udārayāne ca samutrasanti|
tatu śrāvakā bhontimi
bodhisattvāḥ
pratyekabodhiṁ ca
nidarśayanti||2||
upāyakauśalyaśatairanekaiḥ
paripācayanti
bahubodhisattvān|
evaṁ ca bhāṣanti vayaṁ hi
śrāvakā
dūre vayaṁ
uttamamagrabodhiyā||3||
etāṁ cariṁ teṣvanuśikṣamāṇāḥ
paripāku gacchanti hi
sattvakoṭyaḥ|
hīnādhimuktāśca kusīdarūpā
anupūrva te sarvi bhavanti
buddhāḥ||4||
ajñānacaryāṁ ca caranti ete
vayaṁ khalu śrāvaka
alpakṛtyāḥ|
nirviṇṇa sarvāsu
cyutopapattiṣu
svakaṁ ca kṣetraṁ
pariśodhayanti||5||
sarāgatāmātmani darśayanti
sadoṣatāṁ cāpi samohatāṁ ca|
dṛṣṭīvilagnāṁśca viditva
sattvāṁ-
steṣāṁ pi dṛṣṭiṁ
samupāśrayanti||6||
evaṁ caranto bahu mahya
śrāvakāḥ
sattvānupāyena vimocayanti|
unmādu gaccheyu narā
avidvasū
sa caiva sarvaṁ caritaṁ
prakāśayet||7||
pūrṇo ayaṁ śrāvaka mahya
bhikṣava-
ścarito purā
buddhasahasrakoṭiṣu|
teṣāṁ ca saddharma
parigrahīṣīd
bauddhaṁ idaṁ jñāna
gaveṣamāṇaḥ||8||
sarvatra caiṣo abhu
agraśrāvako
bahuśrutaścitrakathī
viśāradaḥ|
saṁharṣakaścā akilāsi nityaṁ
sada buddhakṛtyena ca
pratyupasthitaḥ||9||
mahāabhijñāsu sadā
gatiṁgataḥ
pratisaṁvidānāṁ ca abhūṣi
lābhī|
sattvāna co indriyagocarajño
dharmaṁ ca deśeti sadā
viśuddham||10||
saddharma śreṣṭhaṁ ca
prakāśayantaḥ
paripācayī
sattvasahasrakoṭyaḥ|
anuttarasminniha agrayāne
kṣetraṁ svakaṁ śreṣṭhu
viśodhayantaḥ||11||
anāgate cāpi tathaiva adhve
pūjeṣyatī
buddhasahasrakoṭyaḥ|
saddharma śreṣṭhaṁ ca
parigrahīṣyati
svakaṁ ca kṣetraṁ
pariśodhayiṣyati||12||
deśeṣyatī dharma sadā
viśārado
upāyakauśalyasahasrakoṭibhiḥ|
bahūṁśca sattvān
paripācayiṣyati
sarvajñajñānasmi
anāsravasmin||13||
so pūja kṛtvā naranāyakānāṁ
saddharma śreṣṭhaṁ sada
dhārayitvā|
bhaviṣyatī buddha svayaṁbhu
loke
dharmaprabhāso diśatāsu
viśrutaḥ||14||
kṣetraṁ ca tasya suviśuddha
bheṣyatī
ratnāna saptāna sadā
viśiṣṭam|
ratnavabhāsaśca sa kalpu
bheṣyatī
suviśuddha so bheṣyati
lokadhātuḥ||15||
bahubodhisattvāna
sahasrakoṭyo
mahāabhijñāsu sukovidānām|
yehi sphuṭo bheṣyati
lokadhātuḥ
suviśuddha śuddhehi
maharddhikehi||16||
atha śrāvakāṇāṁ pi
sahasrakoṭyaḥ
saṁghastadā bheṣyati
nāyakasya|
maharddhikānaṣṭavimokṣadhyāyināṁ
pratisaṁvidāsū ca
gatiṁgatānām||17||
sarve ca sattvāstahi
buddhakṣetre
śuddhā bhaviṣyanti ca
brahmacāriṇaḥ|
upapādukāḥ sarvi
suvarṇavarṇā
dvātriṁśatīlakṣaṇarūpadhāriṇaḥ||18||
āhārasaṁjñā ca na tatra
bheṣyati
anyatra dharme rati
dhyānaprītiḥ|
na mātṛgrāmo'pi ca tatra
bheṣyati
na cāpyapāyāna ca
durgatībhayam||19||
etādṛśaṁ kṣetravaraṁ
bhaviṣyati
pūrṇasya
saṁpūrṇaguṇānvitasya|
ākīrṇa sattvehi subhadrakehi
yatkiṁcimātraṁ pi idaṁ
prakāśitam||20||
atha khalu teṣāṁ dvādaśānāṁ
vaśībhūtaśatānāmetadabhavat-āścaryaprāpta sma,
adbhutaprāptāḥ sma| sacedasmākamapi bhagavān yatheme'nye mahāśrāvakā
vyākṛtāḥ,
evamasmākamapi tathāgataḥ pṛthak pṛthag vyākuryāt| atha khalu
bhagavāṁsteṣāṁ mahāśrāvakāṇāṁ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya
āyuṣmantaṁ mahākāśyapamāmantrayate sma-imāni kāśyapa dvādaśa
vaśībhūtaśatāni,
yeṣāmahametarhi saṁmukhībhūtaḥ| sarvāṇyetānyahaṁ kāśyapa dvādaśa
vaśībhūtaśatānyanantaraṁ vyākaromi| tatra kāśyapa kauṇḍinyo
bhikṣurmahāśrāvako dvāṣaṣṭīnāṁ buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṁ pareṇa
parataraṁ samantaprabhāso nāma tathāgato'rhan samyaksaṁbuddho loke
bhaviṣyati,
vidyācaraṇasaṁpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā
devānāṁ ca manuṣyāṇāṁ ca buddho bhagavān| tatra kāśyapa anenaikena
nāmadheyena pañca tathāgataśatāni bhaviṣyanti| ataḥ pañca
mahāśrāvakaśatāni sarvāṇyanantaramanuttarāṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbhotsyante| sarvāṇyeva samantaprabhāsanāmadheyāni
bhaviṣyanti| tadyathā gayākāśyapo nadīkāśyapaḥ urubilvakāśyapaḥ kālaḥ
kālodāyī aniruddho revataḥ kapphiṇo bakkulaścundaḥ svāgataḥ
ityevaṁpramukhāni pañca vaśībhūtaśatāni||
atha khalu bhagavāṁstasyāṁ
velāyāmimā gāthā abhāṣata—
kauṇḍinyagotro mama
śrāvako'yaṁ
tathāgato bheṣyati
lokanāthaḥ|
anāgate'dhvāni anantakalpe
vineṣyate
prāṇisahasrakoṭyaḥ||21||
samantaprabho nāma jino
bhaviṣyati
kṣetraṁ ca tasya pariśuddha
bheṣyati|
anantakalpasmi
anāgate'dhvani
dṛṣṭvāna buddhān bahavo
hyanantān||22||
prabhāsvaro buddhabalenupeto
vighuṣṭaśabdo daśasu
ddiśāsu|
puraskṛtaḥ
prāṇisahasrakoṭibhi-
rdeśeṣyatī
uttamamagrabodhim||23||
tatu bodhisattvā
abhiyuktarūpā
vimānaśreṣṭhānyabhiruhya
cāpi|
viharanta tatra
anucintayanti
viśuddhaśīlā sada
sādhuvṛttayaḥ||24||
śrutvāna dharmaṁ
dvipadottamasya
anyāni kṣetrāṇyapi co sadā
te|
vrajanti te
buddhasahasravandakāḥ
pūjāṁ ca teṣāṁ vipulāṁ
karonti||25||
kṣeṇena te cāpi tadāsya
kṣetraṁ
pratyāgamiṣyanti
vināyakasya|
prabhāsanāmasya narottamasya
caryābalaṁ tādṛśakaṁ
bhaviṣyati||26||
ṣaṣṭiḥ sahasrā
paripūrṇakalpā-
nāyuṣpramāṇaṁ sugatasya
tasya|
tataśca bhūyo dviguṇena
tāyinaḥ
parinirvṛtasyeha sa dharma
sthāsyati||27||
pratirūpakaścāsya bhaviṣyate
puna-
striguṇaṁ tato ettakameva
kālam|
saddharmabhraṣṭe tada tasya
tāyino
dukhitā bhaviṣyanti narā
marū ca||28||
jināna teṣāṁ samanāmakānāṁ
samantaprabhāṇāṁ
puruṣottamānām|
paripūrṇa pañcāśata
nāyakānāṁ
ete bhaviṣyanti
paraṁparāya||29||
sarveṣa etādṛśakāśca vyūhā
ṛddhibalaṁ ca tatha
buddhakṣetram|
gaṇaśca saddharma tathaiva
īdṛśaḥ
saddharmasthānaṁ ca samaṁ
bhaviṣyati||30||
sarveṣametādṛśakaṁ
bhaviṣyati
nāmaṁ tadā loki
sadevakasmin|
yathā mayā pūrvi
prakīrtitāsīt
samantaprabhāsasya
narottamasya||31||
paraṁparā eva tathānyamanyaṁ
te vyākariṣyanti
hitānukampī|
anantarāyaṁ mama adya
bheṣyati
yathaiva śāsāmyahu
sarvalokam||32||
evaṁ khu ete tvamihādya
kāśyapa
dhārehi pañcāśatanūnakāni|
vaśibhūta ye cāpi
mamānyaśrāvakāḥ
kathayāhi cānyeṣvapi
śrāvakeṣu||33||
atha khalu tāni
pañcārhacchatāni bhagavataḥ saṁmukhamātmano vyākaraṇāni śrutvā tuṣṭā
udagrā āttamanasa pramuditāḥ prītisaumanasyajātā yena
bhagavāṁstenopasaṁkrāntāḥ| upasaṁkramya bhagavataḥ pādayoḥ
śirobhirnipatya evamāhuḥ-atyayaṁ vayaṁ bhagavan deśayāmo
yairasmābhirbhagavannevaṁ satatasamitaṁ cittaṁ paribhāvitam-idamasmākaṁ
parinirvāṇam| parinirvṛtā vayamiti| yathāpīdaṁ bhagavan avyaktā akuśalā
avidhijñāḥ| tatkasya hetoḥ?
yairnāma asmābhirbhagavaṁstathāgatajñāne'bhisaṁboddhavye evaṁrūpeṇa
parīttena jñānena paritoṣaṁ gatāḥ sma| tadyathāpi nāma bhagavan
kasyacideva puruṣasya kaṁcideva mitragṛhaṁ praviṣṭasya mattasya vā
suptasya vā sa mitro'narghamaṇiratnaṁ vastrānte badhnīyāt-asyedaṁ
maṇiratnaṁ bhavatviti| atha khalu bhagavan sa puruṣa utthāyāsanāt
prakāmet| so'nyaṁ janapadapradeśaṁ prapadyeta| sa tatra kṛcchraprāpto
bhavet| āhāracīvaraparyeṣṭihetoḥ kṛcchramāpadyeta| mahatā ca vyāyāmena
kathaṁcit kaṁcidāhāraṁ pratilabheta| tena ca saṁtuṣṭo bhavedāttamanaskaḥ
pramuditaḥ| atha khalu bhagavaṁstasya puruṣasya sa purāṇamitraḥ puruṣo
yena tasya tadanargheyaṁ maṇiratnaṁ vastrānte baddham,
sa taṁ punareva paśyet| tamevaṁ vadet-kiṁ tvaṁ bhoḥ puruṣa
kṛcchramāpadyase āhāracīvaraparyeṣṭihetoḥ,
yadā yāvad bhoḥ puruṣa mayā tava sukhavihārārthaṁ
sarvakāmanivartakamanargheyaṁ maṇiratnaṁ vastrānte upanibaddham|
niryātitaṁ te bhoḥ puruṣa mamaitanmaṇiratnam| tadevamupanibaddhameva
bhoḥ puruṣa vastrānte maṇiratnam| na ca nāma tvaṁ bhoḥ puruṣa
pratyavekṣase-kiṁ mama baddhaṁ yena vā baddhaṁ ko hetuḥ kiṁnidānaṁ vā
baddhametat?
bālajātīyastvaṁ bhoḥ puruṣa yastvaṁ kṛcchreṇa āhāracīvaraṁ
paryeṣamāṇastuṣṭimāpadyase| gaccha tvaṁ bhoḥ puruṣa etanmaṇiratnaṁ
grahāya mahānagaraṁ gatvā parivartayastva| tena ca dhanena sarvāṇi
dhanakaraṇīyāni kuruṣveti||
evameva bhagavan asmākamapi
tathāgatena pūrvameva bodhisattvacaryāṁ caratā
sarvajñatācittānyutpāditānyabhūvan| tāni ca vayaṁ bhagavan na jānīmo na
budhyāmahe| te vayaṁ bhagavan arhadbhūmau nirvṛtāḥ sma iti saṁjānīmaḥ|
vayaṁ kṛcchraṁ jīvāmaḥ,
yadvayaṁ bhagavan evaṁ parīttena jñānena paritoṣamāpadyāmaḥ|
sarvajñajñānapraṇidhānena sadā avinaṣṭena| te vayaṁ bhagavaṁstathāgatena
saṁbodhyamānāḥ-mā yūyaṁ bhikṣava etannirvāṇaṁ manyadhvam| saṁvidyante
bhikṣavo yuṣmākaṁ saṁtāne kuśalamūlāni yāni mayā pūrvaṁ paripācitāni|
etarhi ca mamaivedamupāyakauśalyaṁ dharmadeśanābhilāpena yad yūyametarhi
nirvāṇamiti manyadhve| evaṁ ca vayaṁ bhagavatā saṁbodhayitvā
adyānuttarāyāṁ samyaksaṁbodhau vyākṛtāḥ||
atha khalu tāni pañca
vaśībhūtaśatānyājñātakauṇḍinyapramukhāni tasyāṁ velāyamimā gāthā
abhāṣanta—
hṛṣṭā prahṛṣṭā sma śruṇitva
etāṁ
āśvāsanāmīdṛśikāmanuttarām|
yaṁ vyākṛtāḥ sma
paramāgrabodhaye
namo'stu te nāyaka
nantacakṣuḥ||34||
deśemahe atyayu
tubhyamantike
yathaiva bālā avidū
ajānakāḥ|
yaṁ vai vayaṁ
nirvṛtimātrakeṇa
parituṣṭa āsīt sugatasya
śāsane||35||
yathāpi puruṣo bhavi
kaścideva
praviṣṭa sa syādiha
mitraśālam|
mitraṁ ca tasya
dhanavantamāḍhyaṁ
so tasya dadyād bahū
khādyabhojyam||36||
saṁtarpayitvāna ca bhojanena
anekamūlyaṁ ratanaṁ ca
dadyāt|
baddhvāntarīye vasanānti
granthiṁ
datvā ca tasyeha bhaveta
tuṣṭaḥ||37||
so cāpi prakrāntu bhaveta
bālo
utthāya so'nyaṁ nagaraṁ
vrajeta|
so kṛcchraprāptaḥ kṛpaṇo
gaveṣī
āhāra paryeṣati
khidyamānaḥ||38||
paryeṣitaḥ bhojananirvṛtaḥ
syād
bhaktaṁ udāraṁ
avicintayantaḥ|
taṁ cāpi ratnaṁ hi bhaveta
vismṛtaṁ
baddhvāntarīye smṛtirasya
nāsti||39||
tameva so paśyati pūrvamitro
yenāsya dattaṁ ratanaṁ gṛhe
sve|
tameva suṣṭhū paribhāṣayitvā
darśeti ratnaṁ
vasanāntarasmin||40||
dṛṣṭvā ca so paramasukhaiḥ
samarpito
ratnasya tasyo anubhāva
īdṛśaḥ|
mahādhanī kośabalī ca so
bhavet
samarpitaḥ kāmaguṇehi
pañcahi||41||
emeva bhagavan vayamevarūpam
ajānamānā praṇidhānapūrvakam|
tathāgatenaiva idaṁ hi
dattaṁ
bhaveṣu pūrveṣviha
dīrgharātram||42||
vayaṁ ca bhagavanniha
bālabuddhayo
ajānakāḥ smo sugatasya
śāsane|
nirvāṇamātreṇa vayaṁ hi
tuṣṭā
na uttarī prārthayi nāpi
cintayī||43||
vayaṁ ca saṁbodhita
lokabandhunā
na eṣa etādṛśa kāci nirvṛtiḥ|
jñānaṁ praṇītaṁ
puruṣottamānāṁ
yā nirvṛtīyaṁ paramaṁ ca
saukhyam||44||
idaṁ cudāraṁ vipulaṁ
bahūvidhaṁ
anuttaraṁ vyākaraṇaṁ ca
śrutvā|
prītā udagrā vipulā sma
jātāḥ
parasparaṁ vyākaraṇāya nātha||45||
ityāryasaddharmapuṇḍarīke
dharmaparyāye pañcabhikṣuśatavyākaraṇaparivarto nāmāṣṭamaḥ||